“Những thiên thần áo trắng” căng mình giành lại sự sống cho người bệnh sốt xuất huyết Dengue

Ở đó, các quyết định nối tiếp quyết định: Đặt nội khí quản, thở máy, truyền dịch, lọc máu liên tục… từng bước chạy đua với diễn tiến của bệnh.

Đội ngũ bác sĩ và nhân viên y tế không chỉ cứu người bằng kiến thức chuyên môn, mà bằng sự tỉnh táo đến từng phút, bằng đôi mắt thức trắng và một trái tim chưa từng cho phép mình bỏ cuộc (Ảnh: QCT).

Khi tiếng thở máy thay cho lời chúc mừng năm mới

Tiếng thở máy là âm thanh thường trực tại khoa điều trị sốt xuất huyết Dengue, bất kể ngày thường hay lễ tết.

Sáng 26 Tết, tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM, bên trong phòng Hồi sức tích cực, các bác sĩ và điều dưỡng gần như không rời vị trí. Trên giường bệnh là anh Hùng, 34 tuổi, nhập viện ngày thứ hai trong tình trạng tụt huyết áp, chỉ số huyết học giảm sâu và diễn tiến nhanh sang sốc.

Các thông số được điều chỉnh liên tục, từng chỉ số sinh tồn được theo dõi sát theo giờ. Không có khoảng lặng của những ngày giáp Tết, chỉ có nhịp cấp cứu khẩn trương và áp lực giữ người bệnh vượt qua giai đoạn nguy kịch.

BS.CKII Nguyễn Thanh Phong, Phó giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM (Ảnh: QCT).

Theo BS.CKII Nguyễn Thanh Phong – Phó giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM, sốt xuất huyết Dengue lưu hành quanh năm với cao điểm vào mùa mưa. Đầu năm vốn được xem là thời điểm bệnh tạm lắng nhưng hiện tại bệnh viện vẫn ghi nhận nhiều trường hợp nhập viện, trong đó có ca nặng với các tình trạng sốc sâu, tái sốc hoặc tổn thương gan nặng.

Các bác sĩ điều trị đều có chung một nhận định: Giảm sốt, xuất huyết đều là những biểu hiện cần lưu ý của bệnh, nhưng hơn hết, điều đáng sợ nhất đối với đội ngũ điều trị bệnh sốt xuất huyết Dengue chính là sự khó lường trong diễn biến bệnh. Không ít người bệnh và cả người nhà vẫn nghĩ sốt xuất huyết Dengue chỉ là một cơn sốt “giống cảm cúm”, nghỉ ngơi vài ngày sẽ tự khỏi.

Nhưng thực tế, bệnh có thể chuyển nặng rất nhanh, thậm chí có thể dẫn đến tử vong. Khi người bệnh đã rơi vào tình trạng sốc sốt xuất huyết, xuất huyết nặng, hay suy đa tạng (suy gan cấp, suy thận cấp…), mỗi phút trôi qua đều đắt giá, mỗi quyết định của bác sĩ điều trị đều là cơ hội sống còn của người bệnh.

Một trường hợp sốt xuất huyết Dengue nặng được điều trị tại Khoa Cấp cứu – Hồi sức tích cực – Chống độc Người lớn tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM (Ảnh: QCT).

Khi cộng đồng chưa nhận thức đầy đủ mức độ nguy hiểm của sốt xuất huyết Dengue, theo bác sĩ Phong, không ít người bệnh nhập viện khi đã xuất hiện dấu hiệu cảnh báo chuyển nặng. Lúc đó, đội ngũ y tế không còn đơn thuần điều trị một cơn sốt, mà đang chạy đua với thời gian để giữ lại từng nhịp tim.

Giai đoạn nguy hiểm nhất thường rơi vào ngày thứ 3 đến ngày thứ 7. Người bệnh có thể hạ sốt, tưởng như đã khỏe hơn, nhưng thực chất đang bước vào thời điểm thoát huyết tương – thời khắc dễ dẫn đến sốc nhất.

Đau bụng nhiều, nôn ói liên tục, tay chân lạnh, mệt lả, thay đổi tri giác, chảy máu mũi, chảy máu chân răng, ói ra máu… đều là những dấu hiệu cảnh báo bệnh có thể trở nặng, cần nhập viện để theo dõi và điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ. Đặc biệt, phụ nữ có thể xuất huyết âm đạo bất thường, dễ nhầm với chu kỳ kinh nguyệt.

Mặt khác, có những người bệnh bề ngoài vẫn tỉnh táo, nhìn không có vẻ nguy kịch nhưng huyết áp đã tụt sâu, mạch nhanh nhỏ – dấu hiệu cho thấy họ đang rơi vào sốc nặng mà chính người bệnh hay người thân không hay biết.

Đêm giao thừa và cuộc đua giành sự sống bên giường bệnh

Trong ký ức của nhiều bác sĩ, có những ca trực Tết không thể quên – không phải vì đó là đêm giao thừa, mà vì đó là khoảnh khắc họ phải kéo sự sống trở lại từ lằn ranh mong manh nhất.

TS.BS Nguyễn Minh Tuấn – Trưởng khoa Sốt xuất huyết Bệnh viện Nhi Đồng 1 nhớ lại đêm giao thừa Tết 2024, khi nhiều gia đình quây quần đón năm mới, Bệnh viện Nhi đồng 1 tiếp nhận cùng lúc hai ca sốt xuất huyết Dengue nặng: Một trẻ trong tình trạng sốc, một trẻ suy gan kèm xuất huyết tiêu hóa.

Khoa Sốt xuất huyết đang trực Tết lập tức bước vào cuộc chạy đua với thời gian. Hai bệnh nhi được theo dõi sát mỗi 15-30 phút, thở oxy, truyền dịch chống sốc, truyền hồng cầu lắng, truyền tiểu cầu, huyết tương tươi đông lạnh; khi suy hô hấp nặng phải hỗ trợ thở áp lực dương liên tục. Song song đó là điều trị suy gan, điều chỉnh rối loạn đông máu và hồi sức tuần hoàn.

PGS.TS.BS Phạm Văn Quang, Trưởng khoa Hồi sức tích cực chống độc, Bệnh viện Nhi đồng 1 đang tích cực điều trị cho một ca sốt xuất huyết Dengue biến chứng nặng (Ảnh: QCT).

Ê-kíp trực đêm gần như không kịp nhận ra thời khắc năm mới đã sang. Không có đếm ngược. Không có chúc mừng. “72 giờ đầu kể từ lúc bệnh nhân nhập viện, gần như các bác sĩ và điều dưỡng phải thay phiên nhau chăm sóc theo dõi liên tục, không lúc nào được nghỉ ngơi, kể cả ăn uống, sinh hoạt cũng chỉ đủ để có sức tiếp tục theo dõi”, bác sĩ Tuấn nhớ lại.

Với ca nặng, điều trị không chỉ là làm đúng phác đồ. Đó là chuỗi quyết định liên tiếp, nơi kinh nghiệm và bản lĩnh phải song hành. Truyền dịch chậm quá, bệnh nhân có thể sốc sâu hơn. Truyền quá nhanh, có thể gây quá tải dịch, suy hô hấp. Mỗi con số trên máy theo dõi  đều là một tín hiệu sống còn.

Hai ca bệnh ấy cần gần một tuần hồi sức xuyên Tết mới vượt qua cửa tử. Một tuần không có khái niệm ngày lễ. Một tuần mà mỗi sáng bước vào phòng bệnh, các bác sĩ đều tự nhủ: “Hôm nay phải giữ được các chỉ số tốt hơn hôm qua”.

Giữa khoảnh khắc giao mùa của đất trời, sự tận tâm thầm lặng của đội ngũ y tế vẫn bền bỉ để sự sống không lỡ nhịp sang năm mới. Bệnh tật không nghỉ Tết, người thầy thuốc cũng vậy.

“Điều trị sốt xuất huyết là một nghệ thuật”

Hiện bệnh sốt xuất huyết Dengue vẫn chưa có thuốc đặc trị, điều trị chủ yếu dựa vào theo dõi sát diễn tiến và can thiệp đúng thời điểm. Với ca trung bình, người bệnh được theo dõi định kỳ mỗi vài giờ, còn ca nặng cần giám sát gần như liên tục, đòi hỏi sự tập trung cao độ và túc trực của đội ngũ y tế để đảm bảo người bệnh luôn trong tầm kiểm soát.

Vì thế, TS.BS. Nguyễn Minh Tuấn, Trưởng khoa Sốt xuất huyết – Huyết học, Bệnh viện Nhi đồng 1, nhận định điều trị sốt xuất huyết Dengue là nỗ lực của một tập thể. Ở đó, sự phối hợp giữa bác sĩ, điều dưỡng và cả việc gia đình trong việc phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường đều góp phần giúp người bệnh hồi phục an toàn.

Và phía bên kia giường bệnh, là ánh mắt của người nhà. Họ lo âu, và bấu víu vào sắc áo trắng như một điểm tựa. Chị Minh Xuân, phụ huynh của một người bệnh tại Bệnh viện Nhi đồng 1 chia sẻ: “Trong thời gian con tôi điều trị sốt xuất huyết, sự đồng hành sát sao và ân cần của các bác sĩ, điều dưỡng là chỗ dựa lớn để gia đình tôi giữ được sự bình tĩnh và an tâm hơn. Tôi rất biết ơn những nỗ lực đó”.

Đó có lẽ là lời cảm ơn giản dị nhưng đủ để tiếp thêm động lực cho đội ngũ y tế sau những ca trực kéo dài.

Cộng đồng chung tay phòng sốt xuất huyết Dengue là sự tri ân thiết thực nhất đến đội ngũ y sĩ

Trong Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/2), nhiều thông điệp tri ân được gửi tới đội ngũ y bác sĩ đang ngày đêm điều trị cho người bệnh trên cả nước. Lời tri ân thiết thực nhất không chỉ nằm ở lời cảm ơn, mà ở việc cộng đồng cùng chủ động phòng bệnh sốt xuất huyết Dengue, qua đó giúp người dân khỏe mạnh hơn và giảm áp lực cho hệ thống y tế.

TS.BS Nguyễn Minh Tuấn, Trưởng khoa Sốt xuất huyết – Huyết học, Bệnh viện Nhi đồng 1 cho biết phòng bệnh sốt xuất huyết Dengue không chỉ bảo vệ mỗi sức khỏe cộng đồng mà còn giúp giảm áp lực cho ngành y tế có thêm nguồn lực chữa trị ca nặng (Ảnh: QCT).

Theo các bác sĩ, sốt xuất huyết Dengue là một căn bệnh nguy hiểm và khó lường, nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa và chữa trị được nếu phát hiện sớm. Việc phòng bệnh cần được thực hiện đồng thời nhiều biện pháp tích hợp: Loại bỏ lăng quăng, bọ gậy; tránh muỗi đốt; phòng bệnh chủ động bằng tiêm chủng và thăm khám bác sĩ ngay khi sốt kèm theo các triệu chứng bất thường.

Khi chủ động xây dựng lá chắn phòng bệnh để ngăn chặn ca nặng từ sớm, mỗi người đang cùng ngành y giữ gìn nhịp sống bình yên, để những khoảnh khắc sum vầy không bị gián đoạn bởi nỗi lo bệnh tật.