Đề xuất nâng ngưỡng thu nhập xác định người phụ thuộc lên 4,5 triệu đồng

Ngưỡng thu nhập 1 triệu đồng/tháng gần 13 năm không thay đổi 

Trả lời kiến nghị liên quan vấn đề xác định người phụ thuộc để giảm trừ gia cảnh khi tính thuế thu nhập cá nhân mới đây, Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính) cho biết, Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo, sẽ ban hành theo thẩm quyền thông tư quy định chi tiết một số điều của luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 và hướng dẫn thực hiện Nghị định quy định chi tiết một số điều của luật Thuế thu nhập cá nhân 2025.

Trong đó, bộ sẽ rà soát, nghiên cứu để điều chỉnh mức thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc nhằm bảo đảm phù hợp với tình hình kinh tế – xã hội và mức sống của người dân.

Theo quy định hiện hành, cá nhân trong độ tuổi lao động được tính là người phụ thuộc phải đáp ứng đồng thời các điều kiện: bị khuyết tật, không có khả năng lao động; không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập không vượt quá 1 triệu đồng.

Nếu là người ngoài độ tuổi lao động, phải không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập không vượt quá 1 triệu đồng.

Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007 có hiệu lực từ năm 2009. Trao đổi với Thanh Niên, ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán thuế Keytas, phân tích từ năm 2009, ngưỡng thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc là 500.000 đồng/tháng; đến năm 2013, ngưỡng này được nâng lên 1 triệu đồng/tháng.

Trải qua gần 13 năm, đến nay ngưỡng này vẫn giữ nguyên, gây nhiều thiệt thòi cho người lao động và cả hệ lụy khi thực hiện chính sách thuế.

Nâng ngưỡng lên bao nhiêu là phù hợp?

Luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và tư vấn thuế Trọng Tín, Ủy viên thường trực Hội Tư vấn thuế Việt Nam, cũng nhấn mạnh, duy trì ngưỡng thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc chỉ 1 triệu đồng/tháng suốt từ năm 2013 tới nay là quá lạc hậu, cần nhanh chóng điều chỉnh.

Để phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội cũng như bối cảnh chung, ông Được đề xuất 2 phương án thay đổi ngưỡng.

Thứ nhất là điều chỉnh căn cứ vào mức lương cơ sở. Hiện tại, lương cơ sở là 2,34 triệu đồng/tháng. Khi nâng thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc từ 1 triệu đồng/tháng lên 2,34 triệu đồng/tháng, giai đoạn sau đó sẽ thả nổi để ngưỡng này biến động theo lương cơ sở.

Phương án thứ hai ông Được đưa ra là căn cứ theo tiêu chí đo lường chuẩn nghèo đa chiều quốc gia.

Hiện tại, tiêu chí xác định chuẩn nghèo theo thu nhập như sau: ở nông thôn, thu nhập bình quân đầu người của hộ gia đình là 1,5 triệu đồng/người/tháng; ở khu vực đô thị, thu nhập bình quân đầu người của hộ gia đình là 2 triệu đồng/người/tháng. Tuy nhiên từ năm 2027, các tiêu chí về thu nhập này lần lượt được nâng lên là 2,2 triệu đồng/người/tháng và 2,8 triệu đồng/người/tháng.

“Tôi cho rằng nên chọn một mức thống nhất theo chuẩn nghèo ở khu vực đô thị là 2,8 triệu đồng/người/tháng. Sau khi nâng thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc từ 1 triệu đồng/tháng lên 2,8 triệu đồng/tháng, cũng áp dụng thả nổi để mức này tự động điều chỉnh”, ông Được nói.

Trước đó, Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM (HUBA) đề xuất tăng mức khống chế thu nhập để xác định người phụ thuộc lên 2,5 triệu đồng/tháng, với lập luận: chi phí sống, giá cả hàng hóa, dịch vụ như hiện nay, mức tối thiểu để một người có thể sinh hoạt bình thường phải cao hơn mức lương cơ sở.

Theo ông Tuấn, từ năm 2009 tới nay, lịch sử ngưỡng thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc qua các giai đoạn chỉ tương đương mức thu nhập của chuẩn hộ nghèo tương ứng. Tuy nhiên, trong giai đoạn kinh tế – xã hội mới, cần thay đổi quan điểm khi xem xét nâng ngưỡng.

Về yếu tố kinh tế, chi phí sinh hoạt ngày càng đắt đỏ, đặc biệt tại TP.HCM và Hà Nội. Người dân không thể sống với mức thu nhập 1 triệu đồng/tháng, khó sống với mức thu nhập 2 – 3 triệu đồng/tháng, thậm chí mức thu nhập trên 5 triệu đồng/tháng cũng chật vật.

Nhấn mạnh ngưỡng thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc phải phù hợp với mức sống thực tế với các nhu cầu cơ bản của người phụ thuộc theo từng giai đoạn, ông Tuấn cho rằng, mức lương tối thiểu vùng có thể là cơ sở phù hợp để xem xét.

“Bình quân lương tối thiểu vùng áp dụng từ 2026, tương ứng mức 4,5 triệu đồng/người/tháng có thể cân nhắc là ngưỡng thu nhập xác định người phụ thuộc cho giai đoạn mới. Khi mức giảm trừ gia cảnh thay đổi theo từng giai đoạn, ngưỡng thu nhập xác định người phụ thuộc có thể thay đổi tương ứng với sự thay đổi của lương tối thiểu vùng”, ông Tuấn nói.