Ngoài dầu khí, ngành khai khoáng Iran duy trì vai trò quan trọng trong nền kinh tế và thương mại quốc tế. Theo dữ liệu CEIC, sản lượng khai khoáng của Iran đạt hơn 502 triệu tấn khoáng sản trong năm 2023 – mức cao nhất từ trước đến nay và tăng đáng kể so với 457,7 triệu tấn năm 2022, cho thấy xu hướng mở rộng sản xuất khai khoáng.
Trong báo cáo USGS về ngành công nghiệp khai khoáng của Iran 2023 (phát hành năm 2025), ngành khai khoáng Iran thể hiện năng lực sản xuất quy mô quốc tế ở nhiều mặt hàng. Báo cáo khẳng định: Iran là nhà sản xuất thứ hai thế giới về sắt nung trực tiếp (direct-reduced iron – DRI) chiếm 24,6% tổng sản lượng toàn cầu, đồng thời cũng đứng thứ hai về sản phẩm gypsum và strontium, thứ ba về feldspar và là nhà sản xuất đáng kể của bentonite, kaolin, molybdenum và barite. Điều này phản ánh Iran có một chuỗi sản xuất nguồn nguyên liệu quan trọng cho công nghiệp thép, vật liệu xây dựng và hoá chất.
Về xuất khẩu, theo tin từ Trend , trong giai đoạn tháng 3 đến tháng 7/2025, Iran đã xuất khẩu khoảng 23,8 triệu tấn khoáng sản và sản phẩm khoáng sản, với giá trị đạt khoảng 4,13 tỷ USD . Mặc dù giá trị có giảm nhẹ 4% so với cùng kỳ trước, nhưng khối lượng xuất khẩu vẫn tăng 14%, chủ yếu bao gồm thép, nhôm và đồng, cho thấy ngành khai khoáng vẫn là mặt hàng xuất khẩu quan trọng ngoài dầu khí.
Ngoài ra, Iran còn được xem là một quốc gia giàu khoáng sản toàn diện – đứng trong top 15 nước giàu khoáng sản nhất thế giới với khoảng hơn 37 tỷ tấn trữ lượng đã chứng minh, tương đương hàng tỷ USD giá trị kinh tế, bao gồm hơn 70 loại khoáng sản khác nhau.
Ngành khai khoáng Iran không chỉ đơn thuần khai thác nguyên liệu thô mà còn phát triển thêm các chuỗi công nghiệp luyện kim và vật liệu. Việc Iran đứng thứ hai thế giới về sản xuất DRI và có vị thế cao trong nhiều sản phẩm công nghiệp cho thấy ngành này đóng góp không nhỏ cho nền sản xuất nội địa, giảm nhập khẩu nguyên liệu và tạo ra hoạt động xuất khẩu bổ sung đáng kể.
Tuy vậy, dù có trữ lượng lớn và sản lượng cao, ngành khai khoáng Iran vẫn đối mặt với nhiều rào cản như thiếu vốn đầu tư nước ngoài trực tiếp, hạn chế công nghệ hiện đại và bất ổn chính sách do trừng phạt quốc tế, khiến việc chuyển hoá tiềm lực tài nguyên thành giá trị sản xuất – xuất khẩu còn chưa đạt mức tối ưu.
Nền kinh tế Iran đang trải qua giai đoạn khó khăn sâu sắc, bị chi phối bởi nhiều yếu tố bên ngoài và nội tại. Theo ước tính của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và các báo cáo kinh tế mới nhất, tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hoá (bao gồm dầu và phi dầu) của Iran có thể giảm khoảng 16% xuống khoảng 100 tỷ USD trong năm 2025 , phản ánh áp lực ngoại thương và các lệnh trừng phạt vẫn duy trì đối với nền kinh tế này.
IMF và Ngân hàng Thế giới cũng ghi nhận Iran đối mặt với lạm phát rất cao, dự đoán khoảng 43,3% trong năm 2025, khiến chi phí sinh hoạt tăng mạnh và đời sống người dân bị bóp nghẹt. Lạm phát cao khiến đồng rial mất giá nghiêm trọng, dẫn tới giá thực phẩm và các mặt hàng thiết yếu tăng vượt mức thu nhập trung bình.
Nguồn: https://kenh14.vn/iran-con-loat-kho-bau-cuc-lon-5-thang-mang-ve-4-ty-usd-215260302135404404.chn
