Chánh án TAND TP.HCM Lê Thanh Phong: Kiến tạo chính quyền gần dân từ tư duy pháp lý sắc bén

TP.HCM cùng cả nước đang trong giai đoạn triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp – một bước chuyển đòi hỏi bộ máy tinh gọn, hiệu quả nhưng đồng thời phải thực sự gắn kết và phục vụ tốt nhất cho người dân.

Để làm được điều này, ngay lúc này đây, khi ngày hội toàn dân bầu cử đang đến gần, cử tri TP.HCM mong đợi các đại biểu Quốc hội (ĐBQH) không chỉ mang tiếng nói đại diện mà còn phải sở hữu tư duy pháp lý sắc bén và kinh nghiệm thực tiễn sâu sắc để tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế.

Là ĐBQH khóa XV, Chánh án TAND TP.HCM Lê Thanh Phong đã có nhiều đóng góp trong công tác lập pháp, đặc biệt trong nhiệm kỳ vừa qua, QH đã tập trung ban hành mới hay sửa đổi, bổ sung hàng loạt đạo luật quan trọng liên quan đến ngành tư pháp như BLHS, Luật Tòa án chuyên biệt tại trung tâm tài chính quốc tế, Luật Tổ chức TAND, Luật Tổ chức VKSND…

Mang theo kinh nghiệm nghị trường ấy đến với kỳ bầu cử ĐBQH khóa XVI, ông Lê Thanh Phong mang đến một tầm nhìn chiến lược, lấy sự phát triển của TP và quyền lợi của nhân dân làm kim chỉ nam cho mọi kiến nghị.

Bốn giải pháp để xây dựng bộ máy thực sự gần dân

Trao đổi với báo Pháp Luật TP.HCM, Chánh án Lê Thanh Phong cho biết một trong những nội dung trọng tâm mà ông đặc biệt chú ý đó là việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại TP.HCM.

Từ kinh nghiệm lãnh đạo TAND hai cấp TP.HCM sáp nhập thành công các đơn vị để hình thành hệ thống tòa án khu vực lớn nhất nước, cùng quá trình trực tiếp thẩm tra các dự án luật về tổ chức bộ máy tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của QH khóa XV, ông Lê Thanh Phong cho rằng cần thực hiện đồng bộ bốn nhóm giải pháp để chính quyền hai cấp thực sự hiệu lực, hiệu quả và gần dân.

“Trưởng thành từ cơ sở với hơn 35 năm gắn bó cùng ngành tòa án, tôi nhận thức rõ muốn vận hành bộ máy một cách trơn tru thì phải hoàn thiện hành lang pháp lý một cách đồng bộ” – ông Phong chia sẻ. Theo đó, giải pháp đầu tiên là kiến nghị QH rà soát, sửa đổi Luật Tổ chức chính quyền địa phương nhằm làm rõ cơ chế phân cấp, phân quyền giữa TP và các phường. Mục tiêu là loại bỏ sự quản lý “đồng phục”, giúp chính quyền linh hoạt xử lý vướng mắc đặc thù của từng địa bàn.

Cũng theo vị chánh án, bên cạnh việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền ở tuyến cơ sở thì việc dồn nguồn lực cho chuyển đổi số, mở rộng cơ chế giám sát trực tiếp của cử tri chính là chìa khóa để kiến tạo nên một chính quyền minh bạch.

Cụ thể, ông Phong nhấn mạnh việc phải lấy chuyển đổi số làm “đòn bẩy” để phục vụ người dân. Lấy hiệu quả từ việc đẩy mạnh xét xử trực tuyến và nộp đơn qua mạng tại tòa án TP.HCM nhiệm kỳ qua làm cơ sở, ông kiến nghị ưu tiên nguồn lực đầu tư hạ tầng số cho TP. Điều này sẽ giúp người dân, doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ công nhanh chóng, giảm thiểu phiền hà.

Song song đó, quyền làm chủ của nhân dân cần được phát huy thông qua việc hoàn thiện cơ chế để cử tri thực hiện quyền giám sát trực tiếp đối với chính quyền hai cấp. Đồng thời, cải tiến công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại phù hợp với mô hình siêu đô thị 14 triệu dân.

“Cuối cùng là cần có cơ chế đặc thù cho cơ sở. Tôi sẽ kiến nghị QH đảm bảo nguồn lực tài chính và nhân sự cho cấp phường, xã – nơi tuyến đầu trực tiếp phục vụ người dân, đặc biệt là các khu vực đông dân cư, nhiều khu công nghiệp và chợ truyền thống” – Chánh án Lê Thanh Phong khẳng định.

Tập trung tháo gỡ điểm nghẽn thể chế

Không chỉ dừng lại ở tổ chức bộ máy, Chánh án TAND TP.HCM Lê Thanh Phong còn hướng tới việc kiến tạo một hệ thống pháp luật vừa thúc đẩy phát triển kinh tế, vừa bảo vệ vững chắc quyền lợi của nhân dân.

Quán triệt tinh thần “hoàn thiện thể chế là đột phá của đột phá”, ông xác định nhiệm vụ mũi nhọn của các ĐBQH là tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn thể chế đang kìm hãm nền kinh tế.

Trong đó, việc tiếp tục kiến nghị các chính sách đặc thù, hoàn thiện khung pháp lý cho trung tâm tài chính quốc tế và cơ chế giải quyết tranh chấp thương mại, đầu tư được ông xem là nền tảng cốt lõi để bảo vệ và thúc đẩy doanh nghiệp phát triển.

Cùng với việc kiến tạo môi trường kinh doanh, chia sẻ với PV, vị chánh án đặc biệt trăn trở với bài toán cải cách thủ tục tư pháp vì người dân.

Lời giải được ông đưa ra là những kiến nghị sửa đổi các quy định tố tụng nhằm rút ngắn thời gian giải quyết vụ án, giảm chi phí cho người dân và doanh nghiệp khi tiếp cận công lý.

Quyết tâm này sẽ được hiện thực hóa thông qua chiến lược đẩy mạnh việc xây dựng hệ thống tòa án điện tử, nơi hồ sơ được số hóa, chứng cứ điện tử được công nhận và cơ chế “một cửa” liên thông được vận hành trơn tru nhằm bảo vệ quyền con người, phục vụ nhân dân với sự công khai và minh bạch tuyệt đối.

Không chỉ tập trung vào các vấn đề pháp lý vĩ mô, chương trình hành động của Chánh án TAND TP.HCM cũng bám sát theo nhịp đập của đời sống dân sinh với những cam kết về vấn đề chăm lo an sinh xã hội. Các giải pháp thiết thực cho người lao động nghèo, các nhóm yếu thế sẽ được đề xuất. Các vấn đề dân sinh như y tế, giáo dục, nhà ở xã hội của người dân sẽ được truyền tải đến diễn đàn QH đầy đủ, nhanh chóng và hiệu quả nhất.

Đặc biệt, để mọi mục tiêu và quyết sách thực sự phát huy giá trị trên thực tế, ông Phong nhấn mạnh yêu cầu mang tính sống còn là “kiểm soát quyền lực và giữ vững sự liêm chính”.

“Chúng tôi sẽ tăng cường giám sát việc phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong hoạt động điều tra, xét xử. Kiên quyết bảo vệ sự liêm chính của hệ thống tư pháp để củng cố niềm tin của nhân dân” – Chánh án Lê Thanh Phong cam kết.