Người dùng xe máy dầu phải ký cam kết chỉ là… giải pháp tạm

Những ngày qua, những thông tin lan truyền trên các diễn đàn, hội nhóm mạng xã hội, về việc người dùng ô tô trang bị động cơ diesel (xe máy dầu) khi đưa xe đi đăng kiểm phải ký bản cam kết đang khiến không ít người hoang mang.

Để làm rõ vấn đề này, PV Thanh Niên đã liên hệ với phía Cục Đăng kiểm Việt Nam (Cục ĐKVN). Đại diện đơn vị này vừa có những phản hồi chính thức.

Trường hợp đặc biệt chủ xe mới phải ký cam kết

Theo đó, trong văn bản trả lời phỏng vấn Thanh Niên, đại diện Cục ĐKVN cho biết, đối với xe ô tô lắp động cơ cháy do nén (ví dụ như động cơ diesel), theo quy định của TCVN 7663:2007 (ISO 11614:1999) phải thực hiện theo chu trình gia tốc tự do. Để đảm bảo chu trình đo và kết quả đo khí thải của xe đúng quy định, đăng kiểm viên phải đạp bàn ga nhanh đến hết hành trình để động cơ phải đạt số vòng quay lớn nhất theo thiết kế của nhà sản xuất.

Tuy nhiên trên thực tế, các xe vào kiểm định khí thải là các xe đã qua sử dụng nên do nhiều yếu tố khách quan (như hỏng hóc, lỗi của xe hoặc chủ quan như không bảo dưỡng, sửa chữa xe theo khuyến cáo của nhà sản xuất), bộ điều tốc không hoạt động đúng thiết kế hoặc hư hỏng dẫn đến việc số vòng quay tối đa của động cơ thực tế vượt quá giá trị theo thiết kế của nhà sản xuất hoặc không khống chế được số vòng quay tối đa của động cơ. Điều này dẫn đến các hư hỏng, nguy cơ phá hủy kết cấu động cơ (gãy tay biên, vỡ nắp xi lanh…).

Để đảm bảo giảm thiểu các phát sinh hỏng hóc động cơ xe trong quá trình đo khí thải, Cục ĐKVN đã có văn bản hướng dẫn các cơ sở đăng kiểm một số nội dung. Trong đó có yêu cầu “trước và trong quá trình đo khí thải nếu phát hiện các bất thường, như có tiếng gõ lạ, bị tắc nghẽn, hở ống xả, khi đạp ga động cơ không có hiện tượng giật cục hoặc tăng tốc mất kiểm soát, hay số vòng quay tối đa của động cơ vượt quá giá trị lớn nhất theo thiết kế của nhà sản xuất… đều phải dừng việc đo khí thải để chủ xe đưa xe đi bảo dưỡng, sửa chữa”.

Đặc biệt, đối với các trường hợp khi kiểm tra số vòng quay lớn nhất của động cơ trước khi đo khí thải phát hiện số vòng quay lớn nhất của động cơ nằm trong vùng màu đỏ (vùng số vòng quay nguy hiểm đối với động cơ) phải xác định thêm hai trường hợp. Đầu tiên, nếu không vượt quá số vòng quay lớn nhất của động cơ theo thiết kế của nhà sản xuất thì vẫn thực hiện đo khói.

Trường hợp thứ hai, nếu không có căn cứ xác định số vòng quay lớn nhất của động cơ theo thiết kế của nhà sản xuất thì đăng kiểm viên phải giải thích cho chủ xe hiểu để đưa xe vào cơ sở bảo dưỡng, sửa chữa của nhà sản xuất để kiểm tra, điều chỉnh bộ điều tốc về đúng với giá trị theo thiết kế của nhà sản xuất trước khi kiểm định. Khi chủ xe vẫn muốn thực hiện kiểm định thì phải có văn bản cam kết. Cục ĐKVN nhấn mạnh, văn bản cam kết chỉ sử dụng đối với riêng trường hợp này.

Ngoài ra, đơn vị này còn cho biết, trường hợp có căn cứ xác định số vòng quay thực tế của động cơ xe vượt quá số vòng quay lớn nhất của động cơ theo thiết kế của nhà sản xuất, thì kể cả khi chủ xe ký bản cam kết cũng không thực hiện đo khí thải do xe bị lỗi bộ điều tốc và nguy cơ dẫn đến hỏng hóc động cơ trong quá trình đo khí thải.

Ký giấy cam kết là giải pháp… tạm thời

Đặc biệt, phía Cục ĐKVN khẳng định, việc ký văn bản cam kết chỉ là giải pháp tạm thời, trong thời gian đầu triển khai việc đo khí thải theo quy định mới tại Quyết định số 43/2025/QĐ-TTg và QCVN 85:2025/BNNMT. Chỉ áp dụng đối với các trường hợp nghi ngờ số vòng quay thực tế của động cơ vượt quá số vòng quay lớn nhất của động cơ theo thiết kế của nhà sản xuất, đồng thời chủ xe vẫn muốn thực hiện việc đo khí thải sau khi đã được đăng kiểm viên giải thích lý do.

Cục ĐKVN cũng lưu ý, các trường hợp cơ sở đăng kiểm hoặc đăng kiểm viên yêu cầu chủ xe ký cam kết ngoài những trường hợp nêu trên hoặc yêu cầu ký cam kết mà mà không giải thích lý do đều không thực hiện đúng với hướng dẫn của Cục.

Hiện tại, đơn vị này đang trong thời gian thu thập cơ sở dữ liệu từ các nhà sản xuất để cung cấp cho các Cơ sở đăng kiểm số vòng quay lớn nhất của động cơ theo thiết kế của nhà sản xuất. Sau khi hoàn thành việc cung cấp cơ sở dữ liệu này thì không cần thiết phải sử dụng bản cam kết nêu trên.