Lời khuyên đầu tư thời chiến của tỷ phú Warren Buffett: Ôm tiền là hạ sách

Mùa xuân năm 1942, khi nước Mỹ đang chìm trong những tổn thất nặng nề nhất của Thế chiến II, một cậu bé 11 tuổi đã đưa ra quyết định thay đổi lịch sử tài chính. Cậu dốc toàn bộ 115 USD tiền tiết kiệm để mua 3 cổ phiếu của công ty Cities Service.

Nhiều thập kỷ sau, tại Đại hội cổ đông năm 2018, vị tỷ phú Warren Buffett làm một bài toán khiến cả hội trường sửng sốt: Nếu ngày đó 115 USD được ném vào vàng vì hoảng sợ, khoản tiền chỉ nhích lên được khoảng 4.200 USD. Nhưng vì được đầu tư vào quỹ chỉ số S&P 500 và tái đầu tư toàn bộ cổ tức, đến năm 2018, số vốn ít ỏi ấy đã hóa thành 607.000 USD, tức tăng vọt gấp gần 5.300 lần.

Từ câu chuyện thuở thiếu thời, vị Chủ tịch Berkshire Hathaway từng đanh thép tuyên bố trên CNBC vào tháng 3/2014 rằng, ngay cả khi thế giới đối mặt với những cuộc xung đột quy mô lớn, ông cũng tuyệt đối không bán tháo cổ phiếu để tích trữ tiền mặt hay mua hợp đồng tương lai vàng. Lập luận của ông dựa trên một chân lý tài chính: Khi súng đạn vang lên, giá trị của đồng tiền giấy chắc chắn sẽ bốc hơi do lạm phát càn quét. Do đó, việc cổ phiếu rẻ đi trong hoảng loạn lại là cơ hội tuyệt vời để mua vào những doanh nghiệp sản sinh ra giá trị thực.

Nhà đầu tư Warren Buffet, vốn nổi tiếng với câu nói “tiền mặt là vua”, lại khuyên không nên giữ tiền mặt khi có chiến sự bởi theo ông, khi súng đạn vang lên, giá trị của đồng tiền giấy sẽ bốc hơi (Ảnh: Inc.).

Triết lý “kẻ thù là tiền mặt” của Buffett đang được giới tinh hoa phố Wall lật giở lại ngay lúc này, khi các cuộc không kích của Mỹ và Israel vào Iran đang làm rung chuyển nền kinh tế toàn cầu. 

Giữa lúc giá xăng rục rịch tăng, vàng xô đổ mọi kỷ lục và lạm phát đe dọa quay lại, ôm khư khư tiền mặt đồng nghĩa với việc nhìn tài sản bốc hơi. Vậy, dòng tiền thông minh đang chảy về đâu?

Cú sốc lan từ mâm cơm đến tấm vé máy bay đắt đỏ

Tác động đầu tiên và trực diện nhất của căng thẳng địa chính trị luôn là giá năng lượng. Ngay sau các đợt không kích, hãng tin AP ghi nhận giá dầu Brent đã vọt lên khoảng 9%, chạm ngưỡng gần 80 USD/thùng. Nút thắt của vấn đề nằm ở eo biển Hormuz, nơi gánh vác tới 25% lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển toàn cầu. Nếu điểm nghẽn này bị hạn chế lưu thông, nguồn cung toàn cầu sẽ sụt giảm với tốc độ chóng mặt.

Theo chuyên gia tài chính Stacy Johnson, giá dầu tăng không chỉ làm bảng giá tại cây xăng nhảy vọt mà còn kéo theo làn sóng tăng chi phí lan rộng trong nền kinh tế. Vận tải thực phẩm, kho lạnh, logistics… đều phụ thuộc vào nhiên liệu và điện năng, nên phần chi phí đội lên cuối cùng sẽ được chuyển vào giá bán, người tiêu dùng là bên gánh chịu.

Hàng không và logistics chịu tác động rõ nhất. Nhiên liệu chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu chi phí, vì vậy khi dầu neo cao, các hãng buộc phải áp phụ phí, đẩy giá vé và chi phí vận chuyển tăng theo. Nhóm cổ phiếu tiêu dùng không thiết yếu, du lịch, giải trí vì thế chịu áp lực khi biên lợi nhuận bị thu hẹp và nhu cầu suy yếu.

Cước vận chuyển thương mại điện tử cũng có xu hướng điều chỉnh tăng. Với các nền kinh tế mới nổi phụ thuộc nhập khẩu dầu, hóa đơn năng lượng phình to còn làm trầm trọng thêm thâm hụt ngân sách và đặt ngân hàng trung ương vào thế khó trong điều hành chính sách.

Chiến sự Trung Đông xa xôi tạo ra một cơn địa chấn không phân biệt biên giới âm thầm khởi phát và đang lan thẳng đến ví tiền của bạn (Minh họa: TOI).

Vàng lập đỉnh, trái phiếu “thất sủng”

Lo ngại về cú sốc lạm phát năng lượng đang kích hoạt một làn sóng dịch chuyển vốn mạnh: thay vì tìm đến trái phiếu chính phủ – kênh trú ẩn truyền thống – nhiều nhà đầu tư lớn lại tăng tỷ trọng vàng và USD.

Giá vàng có thời điểm tăng 2,6%, vượt 5.400 USD/ounce sau các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng khí đốt tại Qatar. Bà Imaru Casanova (VanEck) cho rằng vàng tiếp tục khẳng định vai trò tài sản phòng thủ trong giai đoạn bất định. Giới phân tích tại Natixis thậm chí dự báo nếu căng thẳng với Iran kéo dài, giá vàng có thể tăng thêm khoảng 15% chỉ trong vài tuần.

Ngược lại, trái phiếu suy yếu. Lợi suất trái phiếu Chính phủ Đức kỳ hạn 2 năm tăng lên 2,09%. Ông Seb Barker (Marshall Wace) nhận xét trái phiếu không còn bảo vệ danh mục hiệu quả trước các cú sốc, trong khi BlackRock Investment Institute cảnh báo rủi ro đình trệ đi kèm lạm phát đang làm xói mòn độ tin cậy của trái phiếu dài hạn.

Giá khí đốt châu Âu tăng hơn 30% cũng dập tắt kỳ vọng nới lỏng tiền tệ. Tại Anh, khả năng Ngân hàng Trung ương cắt giảm lãi suất hai lần trong năm nay giảm mạnh; tại khu vực đồng euro, xác suất có thêm một đợt hạ lãi suất cũng lao dốc.

Theo ông Nicolas Trindade (BNP Paribas Asset Management), xung đột càng kéo dài, lạm phát càng dai dẳng, buộc các ngân hàng trung ương duy trì lãi suất cao lâu hơn – đồng nghĩa chi phí vay mua nhà và nợ tiêu dùng sẽ tiếp tục chịu áp lực.

Vậy nên đầu tư vào đâu khi bom nổ?

Hiểu được triết lý không giữ tiền mặt là một chuyện, nhưng rót vốn vào đâu để bảo toàn và sinh lời lại là một nghệ thuật đòi hỏi sự tinh tế. Theo giới phân tích từ các tổ chức tài chính hàng đầu, chiến lược đầu tư thời chiến hiện nay đang xoay quanh việc phòng thủ chủ động và lựa chọn các nhóm ngành được hưởng lợi trực tiếp từ phần bù rủi ro.

Nhóm năng lượng là điểm sáng đầu tiên. Cú sốc giá dầu đã đưa các doanh nghiệp khai thác và lọc hóa dầu lên ngôi vương. Các “ông lớn” tích hợp sở hữu chuỗi hoạt động từ khai thác đến hóa chất đang thu lợi lớn nhờ biên lợi nhuận mở rộng và dòng tiền mạnh mẽ. Những doanh nghiệp có danh mục phân bổ địa lý đa dạng, bán hàng không phụ thuộc vào các điểm nghẽn vật lý, được xem là mỏ vàng sinh lời. Ngân hàng UBS và nhiều tổ chức quản lý tài sản lớn đều xếp năng lượng vào nhóm nên “tăng tỷ trọng” chừng nào nguồn cung còn bị đe dọa.

Kế tiếp, không thể bỏ qua nhóm cổ phiếu quốc phòng. Lịch sử chứng minh các nhà thầu cung cấp tên lửa, máy bay chiến đấu thế hệ mới và hệ thống phòng không như Patriot hay Iron Dome luôn ghi nhận đơn hàng tăng vọt khi căng thẳng leo thang. Các tập đoàn quốc phòng Mỹ đang trực tiếp hưởng lợi dài hạn khi nhà đầu tư kỳ vọng ngân sách chi tiêu quân sự sẽ được điều chỉnh tăng lên mức cấu trúc mới để ứng phó với tình hình bất ổn kéo dài.

Giá vàng, dầu mỏ tăng mạnh khi xung đột Mỹ – Iran làm rung chuyển thị trường toàn cầu (Minh họa: Getty).

Bên cạnh đó, chiến lược “ưu tiên trú ẩn trước, tính toán sau” đang được phố Wall áp dụng triệt để. Dòng tiền lớn tìm đến các đồng tiền mạnh như franc Thụy Sĩ, yên Nhật và đặc biệt là USD. Đồng bạc xanh đã tăng 0,9% so với rổ tiền tệ chủ chốt, tiếp tục thể hiện vai trò trú ẩn quen thuộc. Các nhà quản lý quỹ như Carmignac của Pháp bắt đầu hạ tỷ trọng cổ phiếu để giảm thiểu rủi ro, đồng thời mua vào các hợp đồng quyền chọn bán trên chỉ số S&P 500 để bảo hiểm danh mục.

Theo bà Beata Manthey, Giám đốc chiến lược cổ phiếu toàn cầu tại Citi, ngân hàng này đã hạ khuyến nghị cổ phiếu Nhật Bản vì thị trường này quá nhạy cảm với giá dầu cao, đồng thời nâng tỷ trọng cổ phiếu Anh – nơi quy tụ nhiều đại gia năng lượng và quốc phòng. Nhóm cổ phiếu thu nhập chất lượng cao, có bảng cân đối kế toán khỏe mạnh như tiện ích và bất động sản cũng được ráo riết săn lùng nhằm tạo mỏ neo chống đỡ thị trường.

Sự đồng thuận từ các tổ chức lớn cho rằng, việc duy trì đa dạng hóa và đảm bảo tính thanh khoản là tấm khiên vững chắc nhất. Không nên đặt cược toàn bộ tài sản vào kịch bản tồi tệ nhất, bởi nếu căng thẳng bất ngờ hạ nhiệt, giá dầu và vàng có thể điều chỉnh giảm mạnh. Thay vì hoảng loạn và đưa ra những quyết định tài chính mang tính cảm xúc, hãy ghi nhớ lời đúc kết sắc sảo của chuyên gia tài chính Stacy Johnson: “Sự giàu có được xây dựng bằng cách giữ vững sự ổn định khi phần còn lại của thế giới đang hoảng loạn”.