Việt Nam có thể mất hàng tỷ USD vì béo phì
Tại chương trình “20 triệu lý do hành động vì bệnh béo phì ở Việt Nam”, nhân Ngày Thế giới nâng cao nhận thức về bệnh béo phì (4/3), PGS.TS.BS Trần Quang Nam, Trưởng khoa Nội tiết, Bệnh viện Đại học Y dược TPHCM cho biết, béo phì là một bệnh lý mạn tính phức tạp liên quan đến rối loạn chuyển hóa.
Thống kê cho thấy, toàn cầu hiện có hơn 1 tỷ người sống chung với béo phì, trong đó khoảng 400 triệu trẻ em bị ảnh hưởng vào năm 2025. Mỗi năm, có khoảng 1,7 triệu ca tử vong sớm do bệnh không lây nhiễm liên quan đến béo phì. Dự kiến đến năm 2035, một nửa dân số thế giới sẽ đối mặt với tình trạng thừa cân.
Tại Việt Nam, tỷ lệ thừa cân – béo phì tăng nhanh chỉ trong 2 thập kỷ. Nếu như năm 1993, chỉ 2,3% người lớn thừa cân – béo phì, thì con số này vào năm 2015 đã lên đến 15%. Thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho thấy, Việt Nam có khoảng 19,5% dân số (tương đương 20 triệu người) đang sống chung với thừa cân – béo phì.
Đáng chú ý, tỷ lệ thừa cân – béo phì ở Việt Nam đang tăng khoảng 38%, thuộc mức cao nhất trong khu vực Đông Nam Á. Theo Viện Dinh dưỡng Quốc gia (NIN), một điều đáng lo ngại là tỷ lệ béo phì ở thanh thiếu niên tại TPHCM đã vượt mốc 50% và ở Hà Nội là trên 41%.
Dự kiến, trong giai đoạn 2020-2035, tỷ lệ tăng trưởng thừa cân béo phì hàng năm của người trưởng thành và trẻ em Việt Nam lần lượt là 4% và 7%.
PGS.TS.BS Trần Quang Nam chia sẻ các thông tin về thực trạng béo phì ở Việt Nam (Ảnh: Hoàng Lê).
World Obesity Atlas 2023 (Bản đồ béo phì thế giới) dự báo, chi phí y tế trực tiếp liên quan tới béo phì tại Việt Nam năm 2035 chạm ngưỡng hơn 1,2 tỷ USD, tăng 3,4 lần so với con số đã sử dụng trong năm 2020 (372 triệu USD).
Báo cáo này cũng ước tính gánh nặng với toàn bộ nền kinh tế mà béo phì gây ra có thể cán mốc 16,2 tỷ USD, chiếm 2% tổng giá trị GDP của Việt Nam trong năm 2035.
Béo phì là một trong những yếu tố nguy cơ chính dẫn đến các bệnh mạn tính nghiêm trọng, bao gồm đái tháo đường type 2, tim mạch, đột quỵ, chứng ngưng thở khi ngủ, thoái hóa khớp và hội chứng buồng trứng đa nang.
Theo một nghiên cứu có sự tham gia của hơn 1.000 người Việt, 83% cho biết họ nhận thức được béo phì là một bệnh lý có nguy cơ kéo theo nhiều bệnh mạn tính. Tuy nhiên, việc can thiệp sớm còn hạn chế, do lối sống ít vận động phổ biến, hậu quả của béo phì thường diễn ra chậm và các quan niệm sai lầm trong văn hóa.
Cần nhìn nhận béo phì như bệnh lý mạn tính
Phân tích về sức khỏe tâm thần của người béo phì, ThS.BS Phạm Thị Minh Châu, Bộ môn Tâm thần, Đại học Y Dược TPHCM chia sẻ, nhiều bệnh nhân béo phì có phản ứng hoặc đối phó tiêu cực khi gặp nhân viên y tế, như che giấu bệnh, buông xuôi, tự ti, mặc cảm, đổ lỗi.
Nhiều ngộ nhận vẫn phổ biến, như việc bệnh nhân cho rằng béo phì là tình trạng di truyền nên “bất trị”, có nhiều phương pháp giảm cân rất dễ dàng và không tốn công sức gì, chỉ cần giảm một lần sẽ có tác dụng suốt đời, hay sẽ có 1 phương pháp nhanh chóng và tiện lợi phù hợp với họ trong hàng triệu phương pháp trên mạng…
Thực tế hiện nay, khoảng 43% người lớn trầm cảm bị béo phì, trong khi nguy cơ béo phì về sau ở người trầm cảm đặc biệt cao đối với nữ giới vị thành niên.
Nhiều bệnh nhân béo phì có phản ứng hoặc đối phó tiêu cực khi gặp nhân viên y tế (Ảnh minh họa: LC).
“Ngoài gánh nặng về sức khỏe và tài chính, người thừa cân – béo phì còn chịu những áp lực và tổn thương về mặt tinh thần từ chính sự kỳ thị của những người xung quanh và cả tâm lý tự trách bản thân.
Vì thế, chúng ta cần có cái nhìn thông cảm, bao dung hơn với những người thừa cân – béo phì, để họ giảm bớt sự tự ti, có thêm động lực trong việc quản lý cân nặng và sức khỏe của mình”, bác sĩ Châu nói.
Các chuyên gia cho rằng, béo phì tại Việt Nam không còn là vấn đề của tương lai, mà đã trở thành một gánh nặng hiện hữu và ngày càng nghiêm trọng, đe dọa đến cả sức khỏe cá nhân lẫn nền kinh tế quốc gia.
Để thay đổi tình trạng này, Việt Nam cần nhìn nhận lại béo phì như một bệnh lý mạn tính, đòi hỏi những phản ứng tổng thể từ y tế, xã hội đến chính sách.
Ở góc độ truyền thông, cần tập trung nhấn mạnh mối liên kết giữa béo phì và các bệnh mãn tính; chủ động bác bỏ những định kiến, quan niệm “mập mạp” là biểu hiện của sức khỏe tốt hoặc xem béo phì là do lười và ý chí kém.
Song song đó, cần chuyển hướng suy nghĩ từ đổ lỗi cá nhân sang tinh thần trách nhiệm chung, cũng như khuyến khích phòng ngừa sớm và điều trị béo phì kịp thời.
Nguồn: https://dantri.com.vn/suc-khoe/khong-thay-doi-nguoi-viet-se-mat-hon-12-ty-usd-de-dieu-tri-beo-phi-20260304134122620.htm
