Từng làm rung chuyển thương mại toàn cầu bằng hàng hóa giá rẻ, Trung Quốc nay lặp lại chiến lược đó trong tài chính. Dòng vốn chi phí thấp từ nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới đang tái định hình thị trường cho vay toàn cầu trị giá 9.500 tỷ USD, đẩy nhiều ngân hàng quốc tế vào thế phòng thủ.
Các ngân hàng Trung Quốc đẩy mạnh cho vay ra nước ngoài khi nhu cầu tín dụng trong nước suy yếu (Ảnh: Bloomberg).
Đòn bẩy từ mức lãi suất “đáy”
Trong bối cảnh áp lực giảm phát và nhu cầu tín dụng nội địa suy yếu, các ngân hàng Trung Quốc đang tận dụng tối đa lợi thế nới lỏng tiền tệ từ Bắc Kinh để đẩy mạnh “xuất khẩu” tiền rẻ. Gần đây, nhà hoạch định chính sách nước này đã hạ lãi suất cho vay kỳ hạn một năm xuống mức thấp kỷ lục 1,5%. Sự chênh lệch lãi suất này biến các nhà băng Trung Quốc thành thỏi nam châm thu hút các bên đi vay đang khát vốn rẻ.
Theo bà Alicia Garcia-Herrero, kinh tế trưởng khu vực châu Á – Thái Bình Dương của Natixis, các ngân hàng Trung Quốc đang bơm mạnh thanh khoản vào thị trường châu Á, tạo ra một yếu tố gây xáo trộn thực sự đối với các định chế tài chính lâu năm. Thị phần cho vay bằng USD của các tổ chức quốc tế đang đứng trước nguy cơ sụt giảm nghiêm trọng, đặc biệt trong mảng hạ tầng và hàng hóa.
Thực tế, chiến lược cạnh tranh bằng giá đã mang lại những “cú chốt” tỷ USD. Theo các nguồn thạo tin, vào tháng 11 năm ngoái, các ngân hàng Trung Quốc đã bảo lãnh khoản vay 1,4 tỷ USD cho một quỹ đầu tư tư nhân mua lại cổ phần mảng bán lẻ của Starbucks. Đáng chú ý, khoản vay bằng nhân dân tệ này có kỳ hạn lên tới 10 năm, vượt xa mức 7 năm thông thường và vượt quá giới hạn rủi ro mà phần lớn ngân hàng toàn cầu dám chấp nhận.
Trước đó một tháng, những tên tuổi như ANZ Group hay Standard Chartered cũng bị gạt ra ngoài lề trong gói tái cấp vốn kỳ hạn 3 năm cho nền tảng giao hàng J&T Global Express. Theo giới chức trong ngành, một nhóm 5 ngân hàng Trung Quốc cùng ba đối tác đã cấp gói vay 10 tỷ nhân dân tệ (tương đương 1,9 tỷ SGD) với mức lãi suất chỉ 2,6%, thấp hơn hẳn mức chuẩn 4% của USD.
Ông Birendra Baid, Giám đốc phụ trách hợp vốn khu vực châu Á – Thái Bình Dương tại Deutsche Bank nhận định, các tổ chức tín dụng Trung Quốc đang sẵn sàng tung ra mức định giá cực kỳ cạnh tranh đi kèm các điều khoản kéo dài đáng kể, và xu hướng này chắc chắn chưa dừng lại. Lợi thế này càng được nới rộng khi khủng hoảng tại Iran đang đe dọa làm đảo lộn thị trường năng lượng, khiến các ngân hàng Trung ương lớn phương Tây có thể phải trì hoãn việc cắt giảm lãi suất.
Càn quét từ Trung Đông đến châu Phi
Sự hiện diện của dòng vốn Trung Quốc không chỉ gói gọn ở châu Á mà đang lan rộng tới những khu vực trọng điểm khác. Tại Vùng Vịnh, hoạt động cho vay hợp vốn của các tổ chức tín dụng Trung Quốc đã tăng gần gấp 3, chạm mốc kỷ lục 15,7 tỷ USD trong năm 2025. Con số này thậm chí áp đảo tổng giá trị 4,6 tỷ USD từ toàn bộ các ngân hàng Mỹ, Anh và khu vực đồng euro cộng lại.
Dấu ấn rõ rệt nhất là khoản vay hợp vốn trị giá 5 tỷ USD của quỹ đầu tư nhà nước Abu Dhabi ADQ. Dù ban đầu thiết kế với kỳ hạn ngắn, thương vụ chốt lại vào tháng 10 năm ngoái với thời gian trả nợ dài hơn nhờ sự tham gia của 37 tổ chức tài chính, trong đó gần một nửa là ngân hàng Trung Quốc. Dù vậy, giới phân tích cũng lưu ý rằng bất ổn leo thang tại Trung Đông có thể làm gia tăng rủi ro cho chiến lược bành trướng này.
Trong khi đó, tại châu Phi, dòng vốn Trung Quốc đang quay trở lại nhưng với một hình hài mới mẻ hơn. Theo Reuters, Tập đoàn dầu khí quốc gia Angola Sonangol đang đàm phán với các định chế tài chính Trung Quốc (nhiều khả năng là Ngân hàng Phát triển Trung Quốc) để vay 4,8 tỷ USD xây dựng nhà máy lọc dầu Lobito.
Đáng nói, đây là khoản vay đầu tiên từ Bắc Kinh kể từ năm 2017 mà quốc gia châu Phi này không phải dùng dầu mỏ làm tài sản thế chấp. Động thái này diễn ra trong bối cảnh dư nợ thế chấp bằng dầu mỏ của Angola với Trung Quốc đã giảm gần 25% trong năm ngoái, xuống mức 7,73 tỷ USD, phản ánh sự thay đổi chiến lược trong cách Bắc Kinh quản lý rủi ro tín dụng hậu đại dịch.
Đồng nhân dân tệ của Trung Quốc gia tăng ảnh hưởng tại các quốc gia vùng Vịnh (Ảnh: East Asia Forum).
Tham vọng Nhân dân tệ và chiến lược sinh tồn
Đẩy mạnh cho vay quốc tế không chỉ là bài toán lợi nhuận, mà còn phục vụ mục tiêu lớn hơn, đó là nâng vai trò toàn cầu của đồng nhân dân tệ.
Theo Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS), đồng nhân dân tệ hiện chiếm khoảng 8,5% giao dịch tiền tệ toàn cầu tính đến tháng 9 năm ngoái. Để thúc đẩy con số này, các ngân hàng Trung Quốc đang được trao nhiều “vũ khí” hơn. Các nguồn tin cho biết, một trong nhóm “Big 4” ngân hàng quốc doanh Trung Quốc đã âm thầm trao quyền tự chủ lớn hơn cho chi nhánh tại Hong Kong (Trung Quốc) trong việc phê duyệt các khoản vay quốc tế, nhắm tới mục tiêu tăng trưởng tài sản 2 chữ số.
Thị trường trái phiếu cũng đang chứng kiến sự trỗi dậy mạnh mẽ. Theo thông cáo mới nhất, tập đoàn DBS của Singapore đã trở thành ngân hàng nước ngoài tiên phong được Trung Quốc cấp giấy phép bảo lãnh chính đối với trái phiếu doanh nghiệp trên thị trường liên ngân hàng nước này.
Theo dữ liệu từ Wind Information, thị trường “trái phiếu panda” (trái phiếu nhân dân tệ do tổ chức nước ngoài phát hành) đã tăng trưởng thần tốc 26% mỗi năm, đạt 173,3 tỷ nhân dân tệ vào năm 2025, cho thấy sức hút không thể chối từ của dòng vốn nội địa Trung Quốc.
Giữa bối cảnh khối lượng cho vay tại châu Á – Thái Bình Dương suy giảm xuống mức thấp nhất 5 năm (572 tỷ USD trong năm 2025), các ngân hàng phương Tây thay vì đối đầu trực diện đang chọn cách lùi lại để sinh tồn. Các tổ chức như HSBC hay DBS đang định vị bản thân làm cầu nối trung gian, ghép nối nguồn vốn giá rẻ từ Trung Quốc với các khách hàng toàn cầu thông qua hình thức hợp vốn lai. Cuối cùng, bên đi vay chính là người hưởng lợi lớn nhất nhờ chi phí vốn thấp, kỳ hạn dài và các điều kiện ràng buộc vô cùng linh hoạt.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/trung-quoc-xuat-khau-tien-re-thau-tom-thi-truong-cho-vay-toan-cau-20260304163108527.htm
