Giá dầu vượt 100 USD/thùng: Mỹ tìm cách ‘mở lại’ eo biển Hormuz

Theo báo Guardian, giá dầu toàn cầu ngày 9-3 đã vượt mốc 100 USD mỗi thùng – lần đầu tiên kể từ năm 2022 – khi chiến dịch quân sự phối hợp của Mỹ và Israel nhắm vào Iran bước sang ngày thứ 10.

Giá dầu Brent vượt 108 USD/thùng, mức cao nhất trong 4 năm, trong khi dầu thô West Texas Intermediate của Mỹ cũng vượt 105 USD/thùng.

Kế hoạch khó khả thi?

Xung đột tại Trung Đông đã khiến nguồn cung năng lượng toàn cầu bị gián đoạn nghiêm trọng, đặc biệt tại eo biển Hormuz.

Hormuz là tuyến hàng hải chiến lược, nơi khoảng 20% nguồn cung năng lượng toàn cầu được vận chuyển qua mỗi ngày. Kể từ khi chiến sự bùng phát, tuyến đường này gần như tê liệt.

Trước tình hình này, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết Washington đang “làm suy giảm đáng kể” khả năng tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran.

Theo ông, khi các mối đe dọa này giảm bớt, dòng chảy dầu mỏ, khí đốt và các sản phẩm năng lượng từ vùng Vịnh sẽ sớm được khôi phục.

Mỹ cũng đang xem xét triển khai tàu hải quân hộ tống và cung cấp các gói bảo hiểm do chính phủ bảo trợ nhằm khuyến khích các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz. Dù vậy, một quan chức Mỹ thừa nhận kế hoạch vẫn chưa có “mốc thời gian cụ thể”.

Tuy nhiên nhiều chuyên gia và doanh nghiệp vận tải cho rằng các kế hoạch này khó khả thi trong ngắn hạn khi rủi ro quân sự và tâm lý lo ngại trong ngành hàng hải vẫn rất lớn.

Theo Đài CNN, hai hãng vận tải container lớn là Maersk và Hapag-Lloyd đã tạm ngừng nhận phần lớn đơn hàng vận chuyển tới các quốc gia vùng Vịnh.

Nhiều công ty bảo hiểm hàng hải cũng rút bảo hiểm chiến tranh, khiến việc vận hành tàu trong khu vực trở nên rủi ro và tốn kém hơn.

Ông Gene Seroka, Giám đốc cảng Los Angeles, cho rằng ngay cả khi có bảo hiểm và hộ tống hải quân, các hãng tàu vẫn khó chấp nhận mạo hiểm.

“Tôi chưa thấy bằng chứng nào cho thấy những lời hứa đó có thể được thực hiện. Với nhiều năm trong ngành, tôi không thấy điều đó khả thi” – ông nói, đồng thời lo ngại rằng các tàu thương mại có thể trở thành mục tiêu trực tiếp giữa vùng biển chiến sự.

Các chuyên gia logistics cũng nhấn mạnh yếu tố an toàn con người và tài sản. Theo ông Sanne Manders, lãnh đạo công ty logistics Flexport, một tàu chở dầu hoặc tàu container có thể trị giá hàng trăm triệu USD nên các doanh nghiệp sẽ không đặt tài sản này vào nguy cơ bị tấn công chỉ vì một chuyến hàng.

Ngoài ra, giới phân tích còn nghi ngờ về khả năng thực thi kế hoạch hộ tống tàu thuyền quy mô lớn của chính quyền Mỹ.

Theo Hiệp hội Vận tải biển BIMCO, mỗi ngày thường có hơn 60 tàu chở dầu đi qua eo biển chiến lược Hormuz. Để bảo vệ toàn bộ số tàu này cần một số lượng lớn tàu chiến và nguồn lực quân sự – điều được cho là rất khó thực hiện.

Trước đây quân đội Mỹ từng hộ tống tàu chở dầu của các nước vùng Vịnh trong chiến sự Iran – Iraq. Tuy nhiên bà Helima Croft – Giám đốc chiến lược hàng hóa toàn cầu tại RBC Capital Markets – cho rằng giải pháp đó khó áp dụng với bối cảnh hiện nay vì khi đó các nước vùng Vịnh không bị tấn công trực tiếp.

“Khi đó chúng tôi không phải là bên tham chiến trực tiếp. Còn bây giờ, chúng tôi là nhân vật chính trong cuộc xung đột này”, bà nói.

Hệ lụy diện rộng

Sự gián đoạn tại eo biển Hormuz đang thổi bùng chi phí vận tải biển toàn cầu, làm dấy lên nguy cơ rối loạn chuỗi cung ứng quốc tế nếu tình trạng này kéo dài.

Trong ngắn hạn, các hãng vận tải phải đối mặt với chi phí nhiên liệu tăng mạnh. Tập đoàn vận tải container lớn nhất thế giới MSC đã thông báo áp phụ phí nhiên liệu đối với các lô hàng ít nhất đến tháng 4 năm nay. Khoản chi phí này nhiều khả năng sẽ được chuyển sang doanh nghiệp và cuối cùng là người tiêu dùng.

Còn trong kịch bản khủng hoảng tại eo biển Hormuz kéo dài, tác động đối với thương mại toàn cầu có thể nghiêm trọng hơn.

Một trong những lo ngại lớn là khủng hoảng hiện nay có thể làm xáo trộn chuỗi cung ứng toàn cầu tương tự giai đoạn cao điểm của đại dịch COVID-19, khi tàu thuyền có thể phải chuyển hướng sang các cảng khác, gây ùn tắc, thiếu container và đẩy chi phí tăng vọt. Tác động tiêu cực này sẽ càng rõ rệt hơn ở nhiều cảng châu Á vốn đã rất đông.

Đặc biệt các quốc gia vùng Vịnh như Saudi Arabia, UAE, Qatar hay Kuwait – vốn nhập khẩu khoảng 85% nhu cầu lương thực – cũng có nguy cơ bị gián đoạn nguồn cung.

Trong khi đó Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cảnh báo giá dầu có thể tăng lên hơn 200 USD/thùng nếu các cuộc tấn công tiếp diễn, cho thấy nguy cơ căng thẳng tại tuyến hàng hải chiến lược này còn kéo dài.

Giới chuyên gia nhận định để khôi phục hoạt động tại eo biển Hormuz, yếu tố then chốt không phải là hộ tống quân sự mà là giảm căng thẳng hoặc đạt được một lệnh ngừng bắn. Chừng nào khu vực này vẫn còn được xem là vùng chiến sự, các hãng tàu nhiều khả năng vẫn sẽ tiếp tục đứng ngoài, khiến kế hoạch mở lại tuyến vận tải này khó thành hiện thực.