Chính quyền ông Trump đã có một số bước đi nhằm hạt nhiệt phần nào giá dầu (Ảnh: Reuters).
Đợt giảm giá dầu ngày 9/3 không chỉ là phản ứng trước tuyên bố đơn lẻ của Tổng thống Mỹ Donald Trump, mà là kết quả của một gói tín hiệu chiến lược tổng hợp gồm: ngoại giao, răn đe quân sự, tăng nguồn cung toàn cầu, giải phóng dự trữ dầu và các biện pháp ổn định thị trường. Sự kết hợp này nhanh chóng phần nào loại bỏ “phụ phí rủi ro chiến tranh” trong giá dầu, khiến giá dầu giảm gần 30% so với đỉnh trong ngày.
Ngày 9/3 vừa qua đã đánh dấu một trong những phiên giao dịch biến động nhất trên thị trường dầu mỏ toàn cầu trong nhiều năm qua. Giá dầu Brent từng vọt lên mức đỉnh 120 USD/thùng vào buổi sáng, phản ánh nỗi lo sợ về gián đoạn nguồn cung do xung đột giữa Mỹ – Israel và Iran leo thang, trước khi lao dốc mạnh mẽ xuống vùng 85-90 USD vào cuối ngày – tương đương mức giảm gần 30% so với đỉnh. Sự biến động này không chỉ phản ánh rủi ro địa chính trị, mà còn thể hiện sức mạnh của các biện pháp phối hợp từ chính quyền Mỹ nhằm trấn an thị trường.
Trong bối cảnh eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển 20% lượng dầu thế giới, bị đe dọa phong tỏa, ông Trump đã triển khai một tổ hợp các tín hiệu chính trị, quân sự và năng lượng để “hạ nhiệt” nhanh giá dầu. Những phương án này, được kết hợp giữa hành động thực tế và chiến lược truyền thông – tâm lý, phần nào ổn định kỳ vọng của thị trường, đồng thời ngăn chặn một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu.
Phương án đầu tiên tác động mạnh nhất là “tín hiệu ngoại giao” từ Tổng thống Trump, khẳng định xung đột với Iran “sắp kết thúc”. Trong cuộc phỏng vấn với CBS News, ông chủ Nhà Trắng mô tả cuộc chiến với Iran là “sắp hoàn tất” và dự đoán nó sẽ kết thúc “rất sớm”. Lời tuyên bố này ngay lập tức làm dịu nỗi lo của các nhà đầu tư quốc tế về rủi ro địa chính trị kéo dài, vốn là yếu tố chính đẩy “phí bảo hiểm rủi ro” lên cao. Thị trường dầu mỏ vốn nhạy cảm với các tín hiệu chính trị; chỉ cần một dấu hiệu rằng xung đột không lan rộng hoặc kéo dài là đủ để xóa bỏ phần lớn phí rủi ro.
Theo Reuters, giá dầu Brent giảm hơn 10 USD/thùng chỉ trong vài giờ sau phát biểu của ông Trump, phản ánh sự chuyển dịch từ tâm lý hoảng loạn sang lạc quan. Các nhà phân tích từ Goldman Sachs lưu ý rằng, trong lịch sử, các tuyên bố tương tự từ lãnh đạo Mỹ (như trong cuộc chiến Ukraine năm 2022) giúp giảm giá dầu khoảng 15-20% trong ngắn hạn.
Ông Trump nói, mối đe dọa hạt nhân từ Iran sẽ “bị loại bỏ hoàn toàn”, qua đó tạo kỳ vọng về sự ổn định lâu dài ở Trung Đông. Đến ngày 10/3, các nguồn từ Điện Kremlin xác nhận cuộc điện đàm giữa hai nguyên thủ Nga – Mỹ đã thảo luận các “đề xuất hòa bình”, giúp củng cố tín hiệu này. Phương án ngoại giao không chỉ giảm giá dầu, mà còn ngăn chặn hiệu ứng domino lên các thị trường chứng khoán, nơi chỉ số Dow Jones phục hồi hơn 2% sau tuyên bố.
Kết hợp với tín hiệu hòa dịu là phương án răn đe quân sự mạnh mẽ đối với Iran, đặc biệt liên quan đến eo biển Hormuz. Ông Trump cảnh báo nếu Iran cố gắng cản trở vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz, Mỹ sẽ đáp trả “mạnh mẽ gấp 20 lần”. Đồng thời, ông cam kết hải quân Mỹ sẵn sàng hộ tống các tàu chở dầu qua khu vực này.
The
Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển dầu huyết mạch của thế giới – để đáp trả chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào Cộng hòa Hồi giáo (Ảnh minh họa: Reuters).
o NBC News, bình luận trên được đưa ra trong bối cảnh Iran đe dọa phong tỏa Hormuz, dẫn đến tình trạng tạm dừng vận chuyển của nhiều hãng vận tải lớn như Maersk (Đan Mạch). Cơ chế tác động của biện pháp này nằm ở việc bảo vệ tuyến đường huyết mạch eo biển Hormuz, vận chuyển khoảng 21 triệu thùng dầu mỗi ngày, chiếm 20% nguồn cung dầu và LNG toàn cầu. Tuyên bố cứng rắn từ Mỹ đã giảm nguy cơ đứt gãy nguồn cung, giúp các nhà đầu tư tự tin hơn.
Đến ngày 10/3, Bloomberg báo cáo rằng hải quân Mỹ đã bắt đầu các hoạt động hộ tống tàu vận tải, dẫn đến sự phục hồi một phần lưu lượng tàu bè qua lại tại khu vực. Các chuyên gia từ RBC Capital Markets ước tính rằng, không có biện pháp này, giá dầu có thể tăng thêm 20-30 USD/thùng do gián đoạn kéo dài. Phương án này không chỉ mang tính răn đe, mà còn thể hiện sự phối hợp với các đồng minh, nhấn mạnh vị thế của Mỹ trong khu vực và góp phần hạ nhiệt tâm lý thị trường.
Phương án thứ ba tập trung vào việc mở kho dự trữ dầu chiến lược (SPR) của Mỹ và phối hợp với Nhóm G7. Ông Trump tuyên bố đang xem xét xả kho dự trữ dầu chiến lược của Mỹ, đồng thời phối hợp với Nhóm G7 để giải phóng tới 400 triệu thùng dầu. Theo hãng tin Reuters, cuộc họp khẩn của các bộ trưởng tài chính Nhóm G7 trong ngày 9/3 đã tập trung thảo luận về việc phối hợp này, dù vẫn chưa đưa ra quyết định chính thức. Cơ chế tác động là tạo nguồn cung khẩn cấp lớn, giảm kỳ vọng thiếu hụt. Trong lịch sử, các đợt xả kho tương tự đã giúp giảm giá dầu 10-15%.
Báo Politico cho biết, Mỹ đang cân nhắc giải phóng 300-400 triệu thùng, chiếm 25-35% dự trữ công cộng của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA). Pháp đã xác nhận G7 “chưa sẵn sàng” giải phóng kho dự trữ nhưng sẵn sàng hành động nếu cần. Phương án này không chỉ hỗ trợ nguồn cung, mà còn gửi tín hiệu chính trị về sự đoàn kết của các nước phương Tây, giúp ổn định thị trường châu Á – nơi phụ thuộc lớn vào nguồn cung dầu từ Trung Đông. Các nhà phân tích ước tính, nếu triển khai, biện pháp này có thể làm giảm giá Brent thêm 5-10 USD/thùng trong ngắn hạn.
Tiếp theo là việc nới lỏng một số lệnh trừng phạt đối với dầu Nga, một phương án chiến lược nhằm tăng nguồn cung toàn cầu. Chính quyền của Tổng thống Trump ngày 6/3 đã cho phép Ấn Độ “tiếp tục mua dầu Nga” thông qua một giấy phép tạm thời 30 ngày, theo thông báo từ Bộ Tài chính Mỹ. Các nguồn tin từ báo Moscow Times xác nhận rằng, biện pháp này nhằm giải phóng hàng triệu thùng dầu Nga đang “mắc kẹt” trên biển (vốn bị Mỹ giữ lại), giúp bù đắp thiếu hụt từ Trung Đông.
Nga là nhà xuất khẩu dầu lớn thứ hai thế giới, việc mở lại một phần dòng chảy này đã ổn định thị trường châu Á. Ông Trump nhấn mạnh đang xem xét nới lỏng thêm các hạn chế xuất khẩu dầu Nga để tăng cung. Cơ chế tác động của giải pháp này nằm ở việc đa dạng hóa nguồn cung, giảm áp lực lên giá dầu. Các nhà phân tích từ Euronews lưu ý rằng, biện pháp này giúp giảm giá dầu 5% so với đỉnh. Tuy nhiên, nó cũng đặt ra câu hỏi về sự nhất quán trong chính sách trừng phạt Nga liên quan vấn đề Ukraine, nhưng trong bối cảnh khẩn cấp, nó chứng minh hiệu quả trong hạ giá dầu.
Phương án thứ năm là tăng nguồn cung từ các nước khác, bao gồm Venezuela và OPEC+. Ông Trump cam kết 80 triệu thùng dầu từ Venezuela để bù đắp thiếu hụt, sau khi Mỹ tiếp cận tài nguyên dầu của nước này. Sản lượng dầu từ Venezuela có thể tăng 30-40% trong năm nay, lên 300.000-400.000 thùng/ngày. Đồng thời, OPEC+ đã tăng sản lượng 206.000 thùng/ngày để ổn định thị trường. Cơ chế tác động là bổ sung nguồn cung thay thế, giảm phụ thuộc vào Trung Đông.
Báo Energy News cho biết, OPEC+ đã giữ nguyên quyết định tạm dừng tăng sản lượng cho tháng 3, nhưng cam kết điều chỉnh linh hoạt. Các nhà phân tích từ The National ước tính, sự gia tăng nguồn cung dầu mỏ từ Venezuela có thể bù đắp 28% thiếu hụt nếu eo biển Hormuz bị gián đoạn. Phương án này không chỉ hạ nhiệt giá dầu, mà còn củng cố vị thế năng lượng của Mỹ, góp phần vào chiến lược “năng lượng thống trị” của ông Trump.
Các biện pháp kỹ thuật thị trường năng lượng của Mỹ là phương án thứ sáu, bao gồm hạn chế xuất khẩu dầu để giữ nguồn cung nội địa, can thiệp thị trường kỳ hạn, miễn thuế liên bang đối với nhiên liệu và nới lỏng Đạo luật Jones (điều chỉnh hoạt động vận chuyển và thương mại hàng hải tại Mỹ). Ông Trump đang xem xét biện pháp này để giảm giá xăng trong nước, từ đó tạo áp lực giảm giá dầu quốc tế.
Cơ chế tác động của biện pháp này là kiểm soát dòng chảy nội địa và giảm áp lực lạm phát. Theo US News, việc miễn thuế 18,4 cent/gallon có thể giảm giá xăng 10-15 cent ngay lập tức. Báo Detroit News ngày 10/3 đưa tin rằng, các quan chức của chính quyền Trump đã bảo vệ quyết định nới lỏng trừng phạt dầu Nga như một phần của gói biện pháp này. Theo đó, phương án này đã giúp ổn định giá nội địa, với chỉ số giá xăng trung bình giảm 5% sau tuyên bố.
Phương án thứ bảy là bảo hiểm và đảm bảo vận chuyển dầu qua Trung Đông. Tổng thống Trump đã triển khai chương trình bảo hiểm vận tải dầu trị giá 20 tỷ USD qua Tập đoàn Tài chính Phát triển Quốc tế Mỹ (DFC), hỗ trợ tàu dầu đi qua khu vực chiến sự. Theo Politico, chương trình này cung cấp bảo hiểm rủi ro chiến tranh, giúp khôi phục dòng chảy dầu. Cơ chế tác động của nó là giúp giảm chi phí rủi ro cho hãng tàu và khuyến khích tiếp tục vận chuyển. Đến nay, hải quân Mỹ bắt đầu hộ tống, dẫn đến sự tăng lưu lượng tàu bè. Các nhà phân tích từ Reinsurance News lưu ý, nếu không có biện pháp này, giá dầu đã tăng lên do gián đoạn vận chuyển.
Cuối cùng, chiến lược truyền thông và tâm lý thị trường cũng đóng vai trò không thể thiếu để hạ nhiệt giá dầu thế giới. Ông Trump liên tục nhấn mạnh rằng “không có thiếu hụt dầu thực sự, chỉ là phản ứng tâm lý” và giá dầu tăng là “cái giá nhỏ phải trả” nhưng sẽ giảm nhanh. Các tuyên bố này đã giúp giảm biến động tăng, đặc biệt giá dầu đã giảm khoảng 7% sau phát biểu của ông Trump ngày 9/3. Cơ chế tác động của nó là điều chỉnh kỳ vọng và giảm đầu cơ. Giới chuyên gia đánh giá, các biện pháp này đã giúp thị trường giá dầu ổn định trở lại, dù rủi ro vẫn tồn tại.
Nhìn tổng thể, 8 phương án trên đã được kết hợp triển khai hiệu quả để hạ nhiệt giá dầu, từ 120 USD xuống dưới 90 USD chỉ trong một ngày. Tuy nhiên, theo các nguồn từ Politico, các biện pháp này chỉ là tạm thời, triển vọng dài hạn phụ thuộc vào sự kết thúc xung đột. Nếu chiến sự còn kéo dài, giá dầu thế giới chưa thể xuống mức ổn định như trước khi xảy ra xung đột.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/nhung-cach-giup-tong-thong-trump-thuc-day-ha-nhiet-gia-dau-the-gioi-20260311080633521.htm
