IEA xả 400 triệu thùng dầu, giá dầu lao dốc

Ngày 11/3, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết 32 quốc gia thành viên đã thống nhất tung ra 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược, nhằm đối phó với tình trạng gián đoạn nguồn cung do cuộc chiến liên quan đến Iran gây ra, cũng là đợt xả kho dầu khẩn cấp lớn nhất trong lịch sử của tổ chức này.

IEA nhất trí xả 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược để hạ nhiệt giá năng lượng (Ảnh: X).

Quy mô lịch sử và bài toán eo biển Hormuz

Theo thông cáo của IEA, đợt xả kho phối hợp lần này là lần thứ 6 trong lịch sử kể từ khi tổ chức này được thành lập năm 1974.

Đáng chú ý, quy mô 400 triệu thùng cao hơn gấp đôi so với mức 182 triệu thùng từng được các nước tung ra để bình ổn thị trường sau khi xung đột Nga – Ukraine nổ ra vào năm 2022.

Phát biểu về động thái này, Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol nhấn mạnh, những thách thức mà thị trường dầu mỏ đang đối mặt hiện nay có quy mô chưa từng có. Thị trường dầu mang tính toàn cầu, do đó phản ứng trước những cú sốc lớn cũng cần mang tính toàn cầu.

Nguyên nhân chính buộc IEA phải tung ra “vũ khí” dự trữ lớn nhất lịch sử xuất phát từ sự đình trệ nghiêm trọng tại eo biển Hormuz. Kể từ khi xung đột bùng phát vào cuối tháng 2, tuyến hàng hải sống còn này gần như bị phong tỏa. Khối lượng dầu thô và sản phẩm dầu xuất khẩu qua đây hiện lao dốc không phanh, chỉ còn chưa tới 10% so với mức thông thường.

Đối với giới đầu tư và các quốc gia tiêu thụ năng lượng, đây là một con số báo động đỏ. Theo dữ liệu năm 2025, eo biển Hormuz là “cuống rốn” năng lượng của thế giới với trung bình 20 triệu thùng dầu đi qua mỗi ngày, gánh vác tới 25% tổng lượng dầu vận tải đường biển toàn cầu.

Tình trạng tê liệt giao thương, kết hợp với việc các cơ sở hạ tầng lọc dầu liên tục bị tấn công đã buộc hàng loạt nhà sản xuất Trung Đông phải cắt giảm sản lượng do các kho chứa đã chạm trần.

Thị trường “nhảy múa” và toan tính của các tay chơi lớn

Căng thẳng tại eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20-30% nguồn cung dầu toàn cầu – đã ngay lập tức khuấy đảo thị trường năng lượng. Giá dầu Brent có thời điểm tăng hơn 25%, lần đầu tiên vượt ngưỡng 100 USD sau gần 4 năm.

Tuy nhiên, cú “phanh gấp” đến từ quyết định xả kho khẩn cấp của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) nhanh chóng kéo thị trường hạ nhiệt. Ngay sau thông tin này, giá Brent đã “bốc hơi” hàng chục USD, lùi về giao dịch quanh ngưỡng trên 90 USD/thùng.

Hưởng ứng lời kêu gọi của IEA, nhiều nền kinh tế lớn lập tức mở kho dự trữ. Hàn Quốc cam kết tung ra 22,46 triệu thùng dầu, Vương quốc Anh đóng góp 13,5 triệu thùng, trong khi Đức, Áo và Nhật Bản cũng chuẩn bị bơm dầu ra thị trường.

Theo IEA, tổng lượng dự trữ khẩn cấp của các nước thành viên hiện vượt 1,2 tỷ thùng, chưa kể khoảng 600 triệu thùng dự trữ thương mại từ doanh nghiệp.

Các bể chứa dầu khổng lồ tại nhà máy lọc dầu của BP ở Gelsenkirchen – một trong những cơ sở sản xuất nhiên liệu lớn nhất Đức (Ảnh: AP)

Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng quy mô xả kho lần này chỉ mang tính “giảm sốc” tâm lý. Nhóm phân tích tại Macquarie ước tính 400 triệu thùng dầu tương đương khoảng 4 ngày sản lượng dầu toàn cầu, hoặc bù đắp khoảng 16 ngày lượng dầu thường đi qua khu vực Vùng Vịnh.

Vì vậy, theo các nhà phân tích, tốc độ bơm dầu ra thị trường mỗi ngày sẽ là yếu tố quyết định khả năng ổn định giá trong ngắn hạn.

Hệ thống dự trữ dầu khẩn cấp của IEA được thiết lập từ năm 1974, sau cú sốc dầu mỏ do lệnh cấm vận của các nước Arab, nhằm giúp các nền kinh tế lớn ứng phó với những gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu.