Câu chuyện về 40 va li hành lý ký gửi và chiến lược kích cầu du lịch của Trung Quốc

Khi người tiêu dùng trong nước vẫn còn dè dặt chi tiêu, Bắc Kinh đang nhìn ra hướng đi mới: biến du khách nước ngoài thành nguồn lực bù đắp cho khoảng trống nội địa. Câu chuyện về 40 chiếc va li hành lý ký gửi đã trở thành biểu tượng cho một chiến lược kinh tế tầm quốc gia.

Tại kỳ họp Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc Quốc hội Trung Quốc khóa 14, Thủ tướng Lý Cường xác định xây dựng thị trường nội địa mạnh là một trong những mục tiêu hàng đầu của Kế hoạch 5 năm lần thứ 15.

Nhưng trong khi chờ người dân trong nước mạnh tay chi tiêu hơn, Trung Quốc đang song song khai thác một nguồn lực đang tăng trưởng mạnh: dòng ngoại tệ từ du khách quốc tế.

Khoảng trống nội địa

Báo cáo công tác chính phủ nhiều lần nhắc tới tình trạng “cung mạnh – cầu yếu” như một điểm nghẽn cố hữu.

Theo Reuters, tiêu dùng hộ gia đình hiện chỉ chiếm khoảng 40% GDP của Trung Quốc, thấp hơn đáng kể so với mức gần 70% tại Mỹ.

Một nghiên cứu của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) cho thấy tỉ lệ tiết kiệm của các hộ gia đình Trung Quốc nhiều năm gần đây duy trì quanh mức 30 – 35% GDP, gần gấp đôi mức phổ biến tại các nền kinh tế OECD như Mỹ, Nhật, Đức hay Pháp (thường dao động trong khoảng 10 – 15% GDP).

Nguyên nhân chủ yếu đến từ tâm lý thận trọng trước hệ thống phúc lợi xã hội còn hạn chế và những biến động về kinh tế, việc làm.

Trong bối cảnh đó, câu chuyện về 7 du khách nước ngoài mua sắm đến mức phải ký gửi hơn 40 kiện hành lý khi về nước – được Bộ trưởng Văn hóa và Du lịch Trung Quốc Tôn Nghiệp Lễ kể lại tại họp báo bên lề kỳ họp thứ tư – đã trở thành điểm nhấn đáng chú ý.

Nhóm du khách này chấp nhận nộp phí thêm cho hàng vượt cân thay vì bỏ lại hàng hóa, vì họ nhận ra rằng so với phí vượt cân, chi phí mua sắm tại Trung Quốc sau khi được hoàn thuế vẫn rất hời.

Đây là lần đầu tiên khái niệm “mua sắm tại Trung Quốc” được đưa vào văn bản báo cáo chính phủ như một nhiệm vụ rõ ràng.

Theo nền tảng Shanghai Observer, lượng khách quốc tế đến Trung Quốc trong năm 2025 vượt 150 triệu lượt, tăng 17% so với năm trước, với chi tiêu của nhóm này vượt 130 tỉ USD, tăng gần 40%.

Số khách nhập cảnh theo diện miễn thị thực tăng hơn 35%, vượt 30 triệu lượt. Những con số này đủ lớn để Bắc Kinh nhìn nhận đây là nguồn lực thực sự có thể lấp vào khoảng trống tiêu dùng nội địa.

Chiến lược kích cầu

Để hiện thực hóa tiềm năng đó, Trung Quốc triển khai đồng bộ nhiều chính sách. Năm 2025, nước này mở rộng chính sách miễn visa quá cảnh 240 giờ cho công dân 55 nước tại 65 cửa khẩu.

Các chuyên gia kinh tế nhận định Bắc Kinh đang nỗ lực mở rộng “bối cảnh tiêu dùng mới”, trong đó xây dựng thương hiệu “mua sắm tại Trung Quốc” được xem là một hướng kích cầu hiệu quả.

Chính sách hoàn thuế cũng được tối ưu mạnh mẽ. Tính đến cuối tháng 11-2025, Trung Quốc có 12.252 cửa hàng hoàn thuế khi xuất cảnh, trong đó hơn 9.000 cửa hàng được bổ sung chỉ trong năm 2025, và hơn 7.000 cửa hàng đã áp dụng chính sách hoàn tiền tại chỗ ngay sau khi khách nước ngoài mua sắm.

Song song đó là đầu tư nâng cấp hạ tầng thanh toán. Theo Tân Hoa xã, tính đến tháng 9-2025, Alipay phiên bản quốc tế đã hợp tác với 40 ví điện tử ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương cho phép du khách sử dụng ứng dụng thanh toán bản địa tại 150 triệu điểm bán ở Trung Quốc.

Với khách Âu – Mỹ quen dùng thẻ tín dụng, các nhà hoạch định chính sách cũng đề xuất mở rộng mạng lưới máy POS chấp nhận thẻ quốc tế trên toàn quốc.

Bộ trưởng Tôn Nghiệp Lễ nhấn mạnh rằng hàng hóa Trung Quốc hấp dẫn du khách nước ngoài ngày nay không còn chỉ là trà, gốm hay lụa, mà đã được thay thế bằng điện thoại, drone, kính thông minh, đồ chơi sáng tạo và các sản phẩm văn hóa.

Từ cuối năm 2025, trào lưu “mang va li rỗng đến Trung Quốc” lan rộng trên mạng xã hội quốc tế, còn truyền thông Trung Quốc mô tả xu hướng du khách “sống như người Trung Quốc” – đi tàu cao tốc, xem trình diễn drone, mặc Hán phục, uống nước nóng và đi ăn lẩu.

Thậm chí nhiều khách nước ngoài bay nửa vòng trái đất đến Trung Quốc chỉ để trải nghiệm các dịch vụ y tế như làm răng, khám sức khỏe và xoa bóp bấm huyệt Đông y.

Theo tờ Bắc Kinh Nhật báo, doanh thu từ du lịch quốc tế hiện chỉ chiếm dưới 0,5% GDP Trung Quốc, trong khi tại các nền kinh tế phương Tây, con số này thường dao động từ 1 – 3%.

Nếu thu hẹp được khoảng cách này, thị trường tiêu dùng từ du khách nước ngoài có thể mở ra dư địa trị giá hàng nghìn tỉ nhân dân tệ – chảy thẳng vào bán lẻ, dịch vụ, y tế và logistics, đồng thời tạo ra lượng lớn việc làm để gánh đỡ áp lực suy giảm đầu tư nội địa.