Kíp phóng tên lửa Iran trong cuộc đua ‘mèo vờn chuột’ chết chóc

Kể từ khi phát động cuộc tấn công vào ngày 28.2, Israel và Mỹ đã tập trung cao độ vào việc phá hủy các bệ phóng tên lửa cho phép lực lượng Iran tấn công các mục tiêu cách xa tới 2.000 km. Với các kíp vận hành bệ phóng Iran, mỗi ngày là một cuộc chơi trốn tìm đầy nguy hiểm, dưới áp lực tâm lý lớn, theo tờ Financial Times.

Nếu kíp điều khiển không tránh được sự giám sát của máy bay không người lái (UAV) và vệ tinh của Mỹ và Israel, chỉ trong vài phút, bệ phóng sẽ bị tên lửa từ trên cao phá hủy. “Đây là công việc nguy hiểm nhất trên trái đất hiện nay. Chúng ta có lẽ đang nói về tuổi thọ chỉ vài ngày, và chẳng mấy chốc sẽ chỉ còn vài giờ”, ông Farzin Nadimi, chuyên gia về chương trình tên lửa Iran tại Viện Washington (Mỹ), bình luận.

Nguy cơ chết “tăng theo cấp số nhân”

Các kíp vận hành bệ phóng tên lửa đạn đạo của Iran thường ẩn náu trong những địa điểm có biệt danh “thành phố tên lửa” – mạng lưới đường hầm rộng lớn ngoằn ngoèo sâu trong lòng đất. “Họ rất an toàn bên trong. Họ ở dưới hàng chục m đá cứng”, ông Uzi Rubin, cựu giám đốc chương trình phòng thủ tên lửa của Israel, đánh giá.

Tuy nhiên, khi hệ thống phòng không Iran gần như đã bị vô hiệu hóa, UAV của Mỹ và Israel lượn lờ liên tục trên không với khả năng ra lệnh tấn công gần như tức thì. Các xe phóng tên lửa của Iran “bị phát hiện ngay khi vừa chui ra khỏi đường hầm”, nhà nghiên cứu Sam Lair tại Trung tâm Nghiên cứu chống phổ biến vũ khí hạt nhân James Martin (Mỹ) nhận định.

Trước khi rời khỏi căn cứ, binh sĩ phải thực hiện một loạt công việc, có thể hoàn thành chỉ trong vòng một giờ. Trong đó, kíp phóng có khoảng 5-10 binh sĩ chất một quả tên lửa nặng hàng trăm kg lên đường ray và nhập một lượng dữ liệu khổng lồ để đảm bảo tên lửa có thể bắn trúng mục tiêu một cách chính xác. “Không nên làm điều đó ở nơi trống trải vì với mỗi phút lộ diện, khả năng họ bị phía Israel hoặc Mỹ giết chết sẽ tăng lên theo cấp số nhân”, ông Fabian Hoffmann, chuyên gia về tên lửa tại Dự án Hạt nhân Oslo (Na Uy), cho hay.

Mỗi giây đều quý giá. Các kíp phóng tên lửa Iran được huấn luyện để triển khai và phóng tên lửa nhanh nhất có thể. Họ thường chỉ có 10 phút để thao tác phóng tại các địa điểm đã được chuẩn bị và huấn luyện trước. Lý tưởng nhất là các địa điểm này phải ổn định và hướng về mục tiêu bị nhắm tới ở Israel hay vùng Vịnh.

Tuy nhiên, trong hoàn cảnh bị Israel và Mỹ theo dõi sát sao, các nhà phân tích cho rằng các nhóm vận hành bệ phóng tên lửa Iran có thể đang bị buộc phải thiết lập bệ phóng tại những địa điểm chưa được chuẩn bị trước, làm tăng thêm tới 30 phút cho một lần phóng khi binh sĩ phải ổn định xe tải bằng cần thủy lực và thực hiện các phép tính bổ sung.

Một khi kíp phóng nhấn nút khai hỏa, sẽ có một bộ đếm ngược từ 15-20 giây trước khi tên lửa được phóng đi, theo ông Rubin. Từ thời điểm này, vỏ bọc của họ đã bị bại lộ.

Các luồng nhiệt và tín hiệu hồng ngoại bốc lên từ địa điểm phóng sẽ nhanh chóng bị các vệ tinh đang giám sát Iran phát hiện. Các vệ tinh này truyền tọa độ cho UAV tấn công cũng như máy bay chiến đấu của Israel và Mỹ đang bay trên không phận Iran hoặc các đội tên lửa của Mỹ đang hoạt động.

Quân đội Israel ngày 5.3 tuyên bố đã phá hủy hơn 300 bệ phóng tên lửa của Iran kể từ khi cuộc xung đột hiện nay bắt đầu, theo tờ The Times of Israel. Các nhà phân tích cho rằng Iran có thể còn lại từ 100 đến 200 bệ phóng tên lửa.

Các cuộc tấn công vào bệ phóng gần như chắc chắn đã góp phần làm chậm lại hoạt động phóng tên lửa đạn đạo của Iran trên khắp Trung Đông. Trong cuộc trả lời phỏng vấn với kênh Fox News hôm 6.3, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nói rằng các cuộc tấn công bằng tên lửa của Iran nhắm vào Mỹ và các đồng minh ở khu vực đã giảm 90% kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu các cuộc tấn công hôm 28.2.

Giải pháp nào cho Iran?

Trong trò chơi mèo vờn chuột này, Iran đang phải đối mặt với nhiều bất lợi, theo Financial Times. “Chơi trò chơi này vô cùng khó khăn vì bạn không có nhiều thời gian. Xung đột càng kéo dài, thì càng trở nên khó khăn hơn vì khi Iran càng có ít bệ phóng, mỗi bệ phóng riêng lẻ sẽ càng bị theo dõi nhiều hơn”, Giáo sư Gill bình luận.

Đây là một vấn đề mà Tehran sẽ khó giải quyết. Học thuyết quân sự của Iran lâu nay được dựa trên việc ngăn chặn đối thủ giành ưu thế trên không. Tuy nhiên, những lỗ hổng trong cách tiếp cận này đã bị phơi bày một cách rõ ràng khi Israel xóa sổ hệ thống phòng thủ xung quanh nhiều địa điểm ngầm ở Iran trong cuộc chiến 12 ngày vào tháng 6.2025.

Iran đã cố gắng điều chỉnh cách tiếp cận của mình bằng cách phân tán một số bệ phóng ở các vùng nông thôn và giấu bệ phóng trong nhà kho, bụi rậm và dưới cầu. “Họ hy vọng rằng bằng cách phân tán, nhiều bệ phóng sẽ không bị phá hủy”, chuyên gia Nadimi thuộc Viện Washington nhận định. Ông nói thêm rằng ê kíp vận hành bệ phóng đã được huấn luyện để hoạt động một cách chủ động, trong khi những người vận hành có thể sử dụng cần cẩu dân sự để nạp tên lửa trong hoàn cảnh thiếu các công cụ tiêu chuẩn.

Tuy nhiên, chính các xe tải chở đạn di chuyển giữa các căn cứ và các kho chứa tên lửa nhỏ hơn cũng làm lộ manh mối về vị trí của bệ phóng. Một số video được Mỹ và Israel cũng như Iran công bố tại hiện trường cho thấy những bệ phóng được giấu kín đã bị phát hiện và phá hủy. Cả các căn cứ tên lửa ngầm cũng đã trở mục tiêu cho các cuộc không kích dữ dội mà cuối cùng có thể chôn vùi cả binh sĩ lẫn tên lửa dưới lòng đất.

Trong khi Israel và Mỹ đã phá hủy một số lối vào căn cứ, có những dấu hiệu cho thấy họ đang cố gắng dồn các kíp vận hành tên lửa của Iran vào tầm ngắm bằng cách hướng họ qua những lối vào có thể bị giám sát chặt chẽ.

Ông Nadimi cho rằng cách này có thể buộc Iran phải chuyển sang sử dụng nhiều hơn các tên lửa hành trình được phóng từ các bệ phóng thô sơ hơn và UAV cảm tử có thể triển khai một cách dễ dàng hơn, thậm chí có thể được phóng từ ô tô dân dụng đang chạy trên đường cao tốc. Tuy nhiên, ông Nadimi khẳng định: “Bạn không thể giành chiến thắng trong các cuộc chiến tranh bằng UAV”.