Ảnh vệ tinh cho thấy khu phức hợp cao cấp ở Tehran bị không kích hôm 28/2 khiến Lãnh tụ Tối cao Iran thiệt mạng (Ảnh: Reuters).
Cuộc chiến tình báo giữa Mossad (Israel), CIA (Mỹ) và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã bước vào giai đoạn khốc liệt và trực diện nhất trong lịch sử vào đầu năm 2026. Đây không còn là “cuộc chiến trong bóng tối”, mà đã chuyển thành các chiến dịch quân sự quy mô lớn dựa trên “tin tình báo chính xác”.
Chiến tranh trong bóng tối
Trong tâm điểm của cuộc chiến đó là ba lực lượng: Cơ quan tình báo Israel (Mossad), Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) và mạng lưới tình báo – an ninh của Iran do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) kiểm soát. Những gì đang diễn ra trong cuộc xung đột giữa Mỹ – Israel với Iran năm 2026 cho thấy rõ một thực tế: tình báo không còn chỉ đóng vai trò hỗ trợ chiến tranh, mà đã trở thành yếu tố quyết định trực tiếp tới cục diện địa chính trị khu vực.
Theo giới quan sát quốc tế, cuộc chiến tình báo giữa Israel và Iran đã diễn ra từ rất lâu dưới dạng “chiến tranh trong bóng tối”. Trong thời gian dài, Mossad đã tiến hành các chiến dịch thâm nhập sâu vào lãnh thổ Iran nhằm thu thập thông tin về chương trình hạt nhân, hệ thống tên lửa và mạng lưới quân sự của IRGC. Đồng thời, Iran cũng triển khai mạng lưới phản gián và chiến tranh bất đối xứng nhằm đối phó với Israel và Mỹ thông qua các lực lượng ủy nhiệm tại Li Băng, Syria, Iraq và Yemen.
Bước ngoặt quan trọng của cuộc chiến tình báo này xuất hiện trong giai đoạn 2025-2026 khi xung đột giữa Mỹ – Israel và Iran leo thang thành chiến dịch quân sự trực tiếp. Theo nhiều phân tích, sự khởi đầu của cuộc chiến hiện nay phần lớn được quyết định bởi những thành công trong hoạt động gián điệp và thu thập tin chiến lược.
Trong bối cảnh chiến tranh hiện đại, tình báo không còn giới hạn ở việc thu thập thông tin con người (HUMINT), mà còn kết hợp nhiều công nghệ mới như vệ tinh, trí tuệ nhân tạo (AI), phân tích dữ liệu lớn và chiến tranh mạng. Các chiến dịch thường sử dụng mô hình “trí tuệ hợp nhất”, kết hợp nhiều nguồn thông tin khác nhau để tạo ra bức tranh chiến trường theo thời gian thực.
Điều đó giải thích vì sao trong cuộc khủng hoảng Trung Đông hiện nay, các chiến dịch quân sự lớn thường được chuẩn bị bằng nhiều năm hoạt động tình báo bí mật. Đằng sau mỗi cuộc không kích chính xác hay ám sát lãnh đạo đều là kết quả của quá trình theo dõi, phân tích và lập kế hoạch kéo dài hàng thập kỷ. Cuộc chiến tình báo vì thế trở thành “mặt trận vô hình” nhưng có sức ảnh hưởng sâu rộng tới toàn bộ cấu trúc an ninh Trung Đông.
Mossad – CIA và chiến lược “tấn công từ bên trong”
Trong số các cơ quan tình báo tham gia cuộc đối đầu này, Mossad được xem là lực lượng đóng vai trò chủ công trong chiến lược của Israel nhằm đối phó với Iran. Từ nhiều năm trước, Israel đã xác định chương trình hạt nhân và tên lửa của Tehran là mối đe dọa chiến lược đối với sự tồn vong của đất nước. Vì vậy, Mossad triển khai chiến lược thâm nhập sâu vào lãnh thổ Iran nhằm phá hoại các chương trình quân sự và thu thập thông tin về giới lãnh đạo nước này.
Một trong những chiến dịch đáng chú ý diễn ra vào năm 2025 khi Mossad thiết lập mạng lưới phá hoại ngay bên trong Iran, bao gồm việc bí mật đưa các bộ phận máy bay không người lái (UAV) và vũ khí vào nước này để tấn công các bệ phóng tên lửa và hệ thống phòng không của IRGC. Các thiết bị này được lắp ráp ngay trên lãnh thổ Iran và sử dụng để vô hiệu hóa các mục tiêu quân sự trước khi không quân Israel tiến hành không kích quy mô lớn.
Chiến dịch đó cho thấy một xu hướng mới của chiến tranh hiện đại đó là sự kết hợp chặt chẽ giữa hoạt động gián điệp, phá hoại và tấn công quân sự. Những thiết bị bay không người lái nhỏ gọn nhưng chính xác đóng vai trò như “lực lượng mở đường”, giúp Israel làm tê liệt hệ thống phòng thủ của Iran trước khi tiến hành các cuộc tấn công lớn bằng tên lửa và máy bay ném bom chiến lược.
Tuy nhiên, sự kiện gây chấn động lớn nhất trong cuộc chiến tình báo trong những ngày qua là vụ ám sát Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei ngày 28/2. Theo nhiều nguồn tin uy tín, chiến dịch này được lên kế hoạch trong nhiều năm và là kết quả của sự phối hợp chặt chẽ giữa Mossad và CIA.
Các báo cáo cho biết tình báo Mỹ đã cung cấp dữ liệu về vị trí và hoạt động của các lãnh đạo chủ chốt Iran, trong khi Israel thực hiện cuộc tấn công bằng tên lửa chính xác vào khu phức hợp của ông Khamenei tại thủ đô Tehran. Cuộc không kích chỉ kéo dài khoảng một phút nhưng đã hạ sát hàng chục nhân vật chủ chốt trong bộ máy an ninh của Iran.
Một số báo cáo truyền thông cho biết chiến dịch này được hỗ trợ bởi hệ thống giám sát công nghệ cao, bao gồm việc xâm nhập vào các camera giao thông và hệ thống theo dõi trong thành phố để xây dựng mô hình di chuyển của các vệ sĩ và lãnh đạo Iran.
Vụ ám sát đã gây ra chấn động lớn tại Trung Đông, làm thay đổi cục diện chiến lược của khu vực. Một số chuyên gia nhận định đây là một trong những chiến dịch tình báo quân sự lớn nhất trong lịch sử hiện đại, là minh chứng cho sự phối hợp ngày càng chặt chẽ giữa Mossad và CIA trong các hoạt động chống Iran.
Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích cũng cho rằng Mossad không thể thực hiện các chiến dịch quy mô như vậy nếu không có sự hỗ trợ chặt chẽ của Mỹ. Một số báo cáo cho rằng nhiều hoạt động của Israel phụ thuộc đáng kể vào thông tin tình báo và công nghệ của CIA. Sự kết hợp giữa năng lực thu thập thông tin toàn cầu của Mỹ và khả năng tiến hành các “chiến dịch bí mật táo bạo” của Israel đã tạo nên một “liên minh tình báo” có ảnh hưởng lớn trong cuộc đối đầu với Iran hiện nay.
IRGC phản công và nguy cơ leo thang chiến tranh tình báo
Trước áp lực ngày càng lớn từ Mỹ và Israel, Iran cũng đã xây dựng một bộ máy tình báo và phản gián mạnh mẽ, trong đó IRGC đóng vai trò trung tâm. Đây không chỉ là lực lượng quân sự mà còn là tổ chức quyền lực kiểm soát nhiều hoạt động an ninh, tình báo và chiến tranh bất đối xứng của Iran.
IRGC thông qua lực lượng Quds đã xây dựng mạng lưới “trục kháng chiến” ảnh hưởng rộng khắp Trung Đông, từ lực lượng Hezbollah ở Li Băng, các nhóm dân quân tại Iraq đến lực lượng Houthi ở Yemen. Những mạng lưới này vừa đóng vai trò quân sự, vừa là công cụ tình báo giúp Iran mở rộng khả năng hoạt động bên ngoài lãnh thổ.
Tuy nhiên, các cuộc tấn công gần đây của Mỹ và Israel gây tổn thất đáng kể cho bộ máy an ninh Iran. Ngoài sự ra đi của Lãnh tụ Tối cao Khamenei, nhiều quan chức tình báo và quân sự cấp cao IRGC của Iran cũng thiệt mạng trong các cuộc không kích, trong đó có Saleh Asadi – một quan chức tình báo cấp cao của Bộ Tổng tham mưu quân đội Iran. Theo một số nguồn tin, hàng nghìn thành viên lực lượng an ninh Iran đã thiệt mạng kể từ khi chiến tranh bùng nổ, phản ánh quy mô và cường độ của cuộc đối đầu hiện nay.
Tuy vậy, nhiều chuyên gia nhận định rằng cái chết của các lãnh đạo cấp cao chưa chắc đã làm suy yếu hoàn toàn hệ thống quyền lực của chính thể thần quyền Nhà nước Iran. Cấu trúc chính trị của quốc gia này được xây dựng dựa trên nhiều tầng lớp tổ chức và mạng lưới, khiến việc thay thế lãnh đạo có thể diễn ra nhanh chóng. Bên cạnh đó, Iran cũng tăng cường các hoạt động phản gián và chiến tranh mạng nhằm đối phó với liên quân Mỹ – Israel. Trong bối cảnh công nghệ ngày càng đóng vai trò quan trọng, các cuộc tấn công mạng, chiến dịch đánh cắp dữ liệu và phá hoại hệ thống thông tin trở thành một phần không thể thiếu của cuộc chiến tình báo hiện đại.
Trong khi đó, các diễn biến ngoại giao cho thấy cuộc xung đột vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Israel tuyên bố không tìm kiếm một cuộc chiến kéo dài, nhưng khẳng định mục tiêu chiến lược vẫn là loại bỏ mối đe dọa hạt nhân và tên lửa từ Iran. Trong khi Mỹ có thể đang đặt mục tiêu cao nhất là thay đổi chính quyền Iran. Điều này cho thấy cuộc đối đầu tình báo giữa Mossad, CIA và IRGC nhiều khả năng sẽ tiếp tục đóng vai trò trung tâm thời gian tới. Trong kỷ nguyên chiến tranh công nghệ cao, các hoạt động gián điệp, phá hoại và chiến tranh mạng có thể quyết định cục diện xung đột trước cả khi các lực lượng quân sự chính thức bước vào chiến trường.
Nhìn chung, cuộc chiến tình báo tại Trung Đông hiện phản ánh một xu hướng lớn của chiến tranh hiện đại: ranh giới giữa “chiến tranh bí mật” và “chiến tranh công khai” ngày càng bị xóa nhòa. Các tổ chức tình báo quốc gia Mossad, CIA và IRGC không chỉ cạnh tranh trong lĩnh vực thu thập thông tin, mà còn trực tiếp định hình cục diện quân sự và chính trị của khu vực.
Trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ – Israel với Iran tiếp tục leo thang, cuộc đối đầu trong bóng tối này nhiều khả năng sẽ còn kéo dài và trở thành một trong những nhân tố quyết định tương lai của cục diện Trung Đông.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/cuoc-chien-tinh-bao-khoc-liet-giua-cia-mossad-va-irgc-tai-trung-dong-20260313142600131.htm
