Một cuộc tập trận năm 2015 của Iran tại Hormuz (Ảnh: AFP).
Tổng thống Mỹ Donald Trump, người từng đề xuất sử dụng hộ tống hải quân để mở lại tuyến đường thủy này và tránh một cuộc khủng hoảng dầu mỏ, cho đến nay vẫn chưa triển khai kế hoạch đó. Thay vào đó, Washington lựa chọn tấn công các tàu rải thủy lôi gần eo biển.
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cũng chưa đưa ra mốc thời gian cụ thể cho nhiệm vụ này, nói hôm 12/3 rằng ông tin hải quân Mỹ, cùng với một liên minh quốc tế có thể được thành lập, sẽ bắt đầu hộ tống tàu qua eo biển Hormuz “ngay khi điều đó khả thi về mặt quân sự”.
“Đó là một khả năng sẽ xảy ra ngay khi có thể bảo đảm hành lang đi lại an toàn”, ông nói với Sky News.
Theo các chuyên gia, sự do dự này cho thấy mức độ nguy hiểm khi đưa tàu chiến Mỹ vào vùng biển ngay ngoài khơi Iran, nơi chúng có thể bị UAV hoặc tên lửa đạn đạo chống hạm phóng từ bờ tấn công trực tiếp để đáp trả cuộc chiến Mỹ – Israel ở Iran.
“Thách thức sẽ là đối phó với các bệ phóng UAV và bệ phóng tên lửa dọc bờ biển Iran”, Bryan Clark, chuyên gia về tác chiến hải quân của Viện Hudson, cho biết.
“Vấn đề là bạn chỉ có vài phút kể từ khi bệ phóng xuất hiện trước khi tên lửa lao tới, bởi khoảng cách từ bờ biển đến tuyến hàng hải chỉ khoảng 5-6 km”, ông giải thích.
Eo biển Hormuz là một trong những điểm nghẽn quan trọng nhất của vận tải biển toàn cầu, nằm giữa Oman và Iran, nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman và Biển Ả rập.
Tehran trên thực tế đã phong tỏa tuyến đường này kể từ khi chiến sự bắt đầu gần 2 tuần trước, khiến giá dầu tăng mạnh khi các tàu lo sợ bị tấn công không thể đi qua. Khoảng 1/5 nguồn cung dầu toàn cầu đi qua eo biển này.
Ba tàu hàng bị các vật thể không xác định tấn công tại vùng Vịnh hôm 11/3, và thêm 3 tàu khác bị đánh trúng hôm 12/3, trong đó một vụ tấn công do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) nhận trách nhiệm. Điều này nâng tổng số vụ tấn công nhằm vào tàu hoạt động gần bờ biển Iran lên ít nhất 19 vụ.
Iran không cho thấy dấu hiệu sẽ dỡ bỏ phong tỏa, ngay cả sau các đe dọa và hành động từ Mỹ, trong đó lực lượng Mỹ đã phá hủy 16 tàu rải thủy lôi trong khu vực hôm 10/3.
IRGC tuyên bố sẽ không cho phép “dù chỉ một lít dầu” đi qua eo biển cho đến khi các cuộc tấn công của Mỹ và Israel chấm dứt. Tân Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei hôm 12/3 cũng khẳng định eo biển Hormuz sẽ tiếp tục bị đóng.
Khó khăn trong việc bảo vệ các tàu chở dầu và tàu khác nằm ở độ hẹp của tuyến đường này. Tại điểm hẹp nhất, khoảng cách từ bờ này sang bờ kia chỉ khoảng 34km, khiến tàu thuyền hầu như không có nhiều không gian để tránh thủy lôi hoặc tên lửa và rocket phóng từ bờ.
“Bạn có thể đóng eo biển chỉ bằng nỗi sợ hãi”, Chuẩn đô đốc Hải quân Mỹ đã nghỉ hưu John Kirby, cựu thư ký báo chí Lầu Năm Góc, nhận định.
“Trong vài ngày đầu của cuộc chiến này, đó chính là lý do eo biển bị đóng. Iran chưa bắn một UAV nào, chưa phóng tên lửa, chưa rải thủy lôi, nhưng không ai dám đi qua eo biển vì lo ngại”, ông Kirby nói.
Iran “bày binh bố trận” thế nào ở eo biển huyết mạch Hormuz? (Video: TOI).
Ông Trump lần đầu nêu ý tưởng hộ tống hải quân cho các tàu chở dầu trong eo biển vào tuần trước “nếu cần thiết”, nhưng đến ngày 9/3 ông bày tỏ hy vọng rằng điều đó sẽ không cần đến.
“Khi thời điểm đến, Hải quân Mỹ và các đối tác sẽ hộ tống tàu chở dầu qua eo biển nếu cần. Tôi hy vọng điều đó sẽ không cần thiết, nhưng nếu cần, chúng tôi sẽ hộ tống họ đi qua”, ông nói.
Tuy nhiên, ngay cả khi có hộ tống hải quân, một nhiệm vụ tốn kém và mất nhiều thời gian, thì điều đó “cũng không nhất thiết bảo đảm được sự thành công”, theo ông Kirby.
“UAV có thể bay thấp và chậm hoặc bay nhanh và thấp, và chúng có thể gây thiệt hại lớn ngay cả với một con tàu trong khi hải quân không kịp bắn hạ chúng”, ông nói.
Việc bảo vệ các tàu chở dầu ở eo biển Hormuz cũng đã được thảo luận trong một cuộc họp mật giữa các quan chức quân sự Mỹ và các nghị sĩ hàng đầu hôm 10/3.
“Về eo biển Hormuz, họ chưa có kế hoạch. Tôi không thể nói chi tiết hơn về cách Iran làm tắc nghẽn eo biển, nhưng có thể nói rằng hiện tại họ vẫn chưa biết làm thế nào để mở lại nó một cách an toàn”, Thượng nghị sĩ Chris Murphy viết trên mạng xã hội X sau cuộc họp.
Rose Kelanic, giám đốc Trung Đông của tổ chức nghiên cứu Defense Priorities, cho biết nhiệm vụ như vậy sẽ là một bài toán quân sự đầy rủi ro và khó khăn vì nhiều lý do.
Với UAV và tên lửa phóng ở khoảng cách rất gần từ bờ, “việc đánh chặn chúng trước khi chúng đánh trúng mục tiêu là cực kỳ khó”, bà nói với The Hill.
Thủy lôi cũng là mối đe dọa lớn, bởi tàu quân sự như khu trục hạm có thể chịu thiệt hại nghiêm trọng hơn cả tàu chở dầu nếu trúng thủy lôi.
“Nếu bạn đưa các tài sản quân sự của Mỹ vào eo biển, bạn đang khiến chúng dễ bị UAV, tên lửa và mọi loại vũ khí mà Iran có thể dùng để tấn công tàu chở dầu”, bà nói.
Bà Clark cho biết các tàu có thể sẽ phải được bảo vệ bằng các cuộc tuần tra trên không gần như liên tục trên eo biển, nhằm theo dõi khi các bệ phóng của Iran hoặc xuồng UAV xuất hiện.
“Mỹ và các đồng minh sẽ phải ở sẵn vị trí để tấn công các vũ khí trước khi chúng kịp phóng. Hy vọng là đánh trúng trước khi chúng phóng hoặc nếu không thì sau khi chúng phóng”, bà mô tả.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/vi-sao-hai-quan-my-van-do-du-khoi-thong-diem-nghen-tai-hormuz-20260313103718796.htm
