‘Bên em là biển rộng’

Khi tôi còn ngụp lặn chơi nhạc hàng đêm ở vũ trường, nhà hàng tiệc cưới, tụ điểm ca nhạc những năm 2000, và những lúc ngồi lân la các quán cà phê khắp hang cùng ngõ hẻm của Sài Gòn thời đó, đi đâu tôi cũng nghe Bên em là biển rộng. Đến nỗi các ca sĩ đến lượt hát hàng đêm tại nhà hàng hay vũ trường, ai không kịp hát Bên em là biển rộng trước thì người khác sẽ giành hát ngay.

Vì đâu mà khúc hát về biển này đã hot một thời như thế? Và dường như là nó đã vượt qua thử thách ngần mấy mươi năm để trở thành khúc hát quốc dân về biển trong làng nhạc Việt. Dễ hiểu thôi: sức mạnh của sự tối giản! Tối giản để thấm nhanh và sâu vào lòng người bởi cái đẹp kinh điển của nhạc pop Việt, một thời ảnh hưởng nét thanh lịch của những giai điệu Pháp vàng son.

Dường như sự tối giản ấy không đơn giản là sự thừa hưởng nét đẹp của những giai điệu Pháp, mà còn là kết quả của một quá trình dài với vai trò là một trong những nhạc công, nhạc sĩ hòa âm huyền thoại của Sài Gòn, để Bên em là biển rộng của nhạc sĩ Bảo Chấn thấm sâu vào lòng người nghe và yên vị đến tận hôm nay. Và đặc biệt, sự tối giản ấy luôn là bài toán thú vị để những tay hòa âm trẻ mặc sức sáng tạo bài giải hòa âm muôn hình vạn trạng trên những mô típ, câu nhạc cân đối, đẹp đẽ và gợi mở những tuyến hòa âm thú vị. 

Trong hòa âm, rất nhiều trường hợp ta bắt gặp những vòng chuyển động rất quen tai, nhưng kỳ lạ là chúng không hề cũ. Mỗi lần nghe vẫn tạo cảm xúc trong ta như là những giá trị bất biến. Điều này thường thấy trong nhạc cổ điển, trong pop kinh điển thế giới. Và dĩ nhiên, cả với Bên em là biển rộng của nhạc sĩ Bảo Chấn. Nó cũng khiến cho các nhạc sĩ trẻ nên suy ngẫm lại chuyện cũ và mới trong sáng tác của mình. Có những điều cũ nhưng bất biến. Có những cái mới lại nhanh chóng lỗi thời.

Nhưng còn điều gì khiến cho Bên em là biển rộng trở thành một khúc ca biển quốc dân? Chính là tình yêu! Một tình yêu rộng lớn. Như là biển cả mênh mông đến nỗi biển có thể hòa tan và xóa sạch mọi sông suối dù đục trong khi tất cả đổ vào lòng đại dương. Như một tình yêu rộng lớn có thể hóa giải mọi ưu phiền hờn giận khi dòng đời cuồn cuộn xô đẩy.

Kỳ lạ thay! Có một điều tưởng chừng nghịch lý lại thành quy luật, là phần lớn trong mỗi chúng ta, chính sự tương phản giữa hai tâm hồn lại hút nhau một cách mãnh liệt đến nỗi, ta tự hỏi sao ta lại yêu người đó nhiều đến thế, dù có quá nhiều ngang trái? Có lẽ chính Bên em là biển rộng hấp dẫn người nghe bởi những dòng ca từ khắc rõ nỗi niềm trên như thế này:

“Tình anh như cơn lũ cuốn đôi bờ mưa giông

Tình em như sông vắng trong xanh phẳng lặng”

Viết về Bên em là biển rộng là thế, nhưng tôi lại gặp gỡ nhạc sĩ Bảo Chấn không nhiều, khoảng hai ba lần. Lần đầu ngồi cùng với anh Tám Bến Tre (nhạc sĩ Tiến Luân) ở Võ Văn Tần, TP.HCM. Tôi nhớ lần ngồi ở Ciao café, anh có hỏi tôi có mấy cháu rồi! Tôi nói rằng tôi có hai: một gái một trai. Sau khi nghe xong anh nói ngay: “Trước sau gì tụi nhỏ cũng theo nhạc cho mà xem! Vì ngày nào tụi nó cũng nghe ca sĩ vào thu âm, nghe âm nhạc suốt. Mưa dầm sẽ thấm lâu em à!”. Và rồi đúng như thế thật. Âm nhạc là một quá trình mưa dầm thấm lâu! Không vội được.

Một con người rất Sài Gòn, dù rằng anh sinh ra tại Huế. Có lẽ chất Huế chỉ cô đọng lại trong những bản hòa âm kỹ lưỡng và chỉn chu của anh. Còn lại thì cái hào sảng và thật tình của người Sài Gòn đã thấm đẫm trong anh từ lâu rồi. 

Có một điều tình cờ là khi tôi phối lại Bên em là biển rộng cho ca sĩ Hồng Hạnh, vì cũng là một ca sĩ đậm chất Sài Gòn gần như cùng thời mà anh tung hoành ngang dọc, Hồng Hạnh hát Bên em là biển rộng khá hợp, cứ như là cá gặp nước vậy. Mặc dù bản phối không phải là quen tai. Khi hai con người cùng thời, dù gốc gác cội nguồn từ nơi khác, nhưng Sài Gòn đã như là hơi thở, như là giọng nói, và hồn nhạc tự nhiên như cái nắng tháng ba một chiều ngã tư Chợ Đũi (góc Võ Văn Tần, Cách Mạng Tháng 8) luôn rực cháy như cái thời tuổi trẻ của anh vậy.

Tôi tin Bên em là biển rộng sẽ luôn là khúc ca quốc dân về biển, dù bài hát có tuổi đời phải trên 20 năm. Chính sức mạnh của sự tối giản làm nên điều kỳ diệu của bài hát.