Vì sao xả dầu kỷ lục nhưng giá không giảm?

Theo Hãng tin AFP, ngày 13-3, giá dầu thô Brent tiếp tục ở mức trên 100 USD/thùng và đã tăng hơn 40% kể từ khi xung đột ở Trung Đông nổ ra hôm 28-2. Các nhà phân tích cho rằng lượng dầu kỷ lục 400 triệu thùng được xả từ kho dự trữ của các nước thành viên IEA có ít tác động.

Lo ngại về eo biển Hormuz

Thay vì trấn an thị trường, thông tin IEA xả dầu dường như lại khiến các nhà giao dịch càng hoảng sợ hơn vì nó càng nhấn mạnh rằng thế giới chưa thể sớm nối lại hoạt động thương mại tại eo biển Hormuz – tuyến đường thủy hẹp nhưng cực kỳ quan trọng, ngăn cách các nước sản xuất dầu mỏ ở Trung Đông với khách hàng của họ. Mối lo ngại này càng tăng lên khi ba con tàu bị tấn công trong khu vực eo biển này vào hôm 11-3.

Trước khi xung đột nổ ra trong khu vực, eo biển này là nơi có hơn 20 triệu thùng dầu đi qua mỗi ngày, tương đương khoảng 1/5 nguồn cung của thế giới. Hiện nay lưu lượng đó gần như đã dừng hẳn. 

Các nước thành viên IEA đồng ý xả kỷ lục 400 triệu thùng dầu từ các kho dự trữ chiến lược, nhưng con số này chỉ tương đương số dầu bình thường đi qua eo biển trong khoảng 20 ngày. Trong khi đó, cuộc chiến đã bắt đầu cách đây hai tuần vào hôm 28-2 và vẫn chưa có dấu hiệu kết thúc.

“Không có lượng dầu dự trữ nào có thể thay thế dòng chảy liên tục 20 triệu thùng mỗi ngày” – ông Edward C. Chow, chuyên gia năng lượng quốc tế tại Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS) ở Washington, chỉ ra.

Theo báo New York Times, ngoài ra, việc rút dầu từ các kho dự trữ khẩn cấp nói thì dễ nhưng làm thì không hề đơn giản. Các kho dự trữ này có mặt tại những cơ sở khổng lồ rải rác khắp thế giới. Chẳng hạn Hàn Quốc có các địa điểm lưu trữ được bố trí quanh bán đảo Triều Tiên. Một số cơ sở, như một kho ở Okinawa (Nhật Bản), được dùng chung với các kho thương mại thuộc sở hữu của những nhà sản xuất như Aramco của Saudi Arabia.

Các quốc gia thành viên của IEA được yêu cầu dự trữ lượng dầu tương đương ít nhất 90 ngày lượng nhập khẩu để phòng trường hợp khẩn cấp. Việc đưa dầu từ kho dự trữ ra thị trường cũng cần thời gian. Có những giới hạn vật lý về tốc độ có thể rút dầu từ kho, chưa kể các trở ngại như tìm người mua, ký hợp đồng và tổ chức hậu cần để vận chuyển đi khắp thế giới.

Theo Bộ Năng lượng Mỹ, tốc độ tối đa mà Mỹ có thể rút dầu từ kho dự trữ chỉ khoảng 4,4 triệu thùng/ngày.

Bà June Goh, chuyên gia phân tích thị trường dầu tại công ty dữ liệu hàng hóa Sparta, chỉ ra ngay cả khi các chuyến tàu chở dầu được nối lại tại eo biển Hormuz, có thể phải mất nhiều tháng trước khi thị trường năng lượng trở lại bình thường.

Bà giải thích các nhà máy lọc dầu là hệ thống vận hành cực kỳ phức tạp, không thể bật tắt như công tắc đèn điện. Nếu các nhà máy lọc dầu buộc phải dừng hoạt động, sẽ cần ít nhất hai tháng để khôi phục vận hành bình thường, ngay cả khi nguồn cung dầu được nối lại.

Chờ Iran mở lại eo biển

Giá dầu thế giới đã tăng mạnh kể từ lúc Mỹ và Israel tấn công Iran hôm 28-2, và trong tuần này có lúc vượt 110 USD/thùng trước khi giảm trở lại.

Mỹ đang cố gắng xoa dịu lo ngại về nguồn cung bằng cách cấp giấy phép 30 ngày cho các quốc gia mua dầu và các sản phẩm dầu mỏ của Nga đang bị mắc kẹt trên biển. Đây là bước đi nhằm ổn định thị trường năng lượng toàn cầu, nhưng các nhà phân tích cho rằng động thái này vẫn chưa giải quyết được những hạn chế về nguồn cung.

“Hợp đồng tương lai dầu Brent trên sàn ICE đã vượt mốc 100 USD/thùng và vẫn được hỗ trợ trong hôm nay, bất chấp những nỗ lực nhằm trấn an thị trường như việc miễn trừ đối với dầu Nga và đợt xả kho dự trữ khẩn cấp chưa từng có tiền lệ” – Hãng tin Reuters ngày 13-3 dẫn lời ông Emril Jamil, nhà phân tích tại công ty LSEG.

Thị trường đang bắt đầu phản ánh khả năng rằng sẽ không có giải pháp trong ngắn hạn đối với cuộc xung đột này cũng như những tác động của nó đối với nguồn cung dầu. Việc xả dầu từ kho dự trữ chỉ là giải pháp tạm thời.

Theo ông Edward Fishman, nhà nghiên cứu tại Hội đồng Quan hệ đối ngoại (CFR), các nhà giao dịch trước đó từng đặt cược cuộc xung đột sẽ diễn ra ngắn ngủi và Tổng thống Trump sẽ lùi bước như ông từng làm trong vấn đề thương mại. Tuy nhiên, khác với thuế quan, eo biển Hormuz không phải là thứ mà ông Trump có thể đơn phương mở hoặc đóng.

Nhà nghiên cứu này cho rằng ngay cả khi Mỹ tuyên bố chấm dứt các hoạt động quân sự, cũng không có gì đảm bảo rằng Iran sẽ nhanh chóng mở lại eo biển. Giới lãnh đạo Iran đã công khai tuyên bố mục tiêu của họ là đẩy Mỹ ra khỏi khu vực Vịnh Ba Tư, và sau hai tuần bị Mỹ không kích, họ có ít lý do để nhượng bộ. Ông nhận định: “Chỉ có một bên có thể mở lại eo biển này. Đó là Iran”.

Đài CNN cũng chỉ ra rằng nếu việc hàng chục quốc gia xả lượng dầu kỷ lục từ kho dự trữ khẩn cấp vẫn không hiệu quả, thì chỉ còn một lựa chọn khả thi duy nhất: chấm dứt xung đột và mở cửa eo biển Hormuz.