FPT đề xuất hướng tiếp cận cho giao thông bằng dữ liệu và AI

Tại hội thảo về nhu cầu nguồn nhân lực cho đường sắt và giao thông thông minh, ngày 13/3 ở TP HCM, ông Phan Thanh Sơn, Giám đốc Chiến lược Đường sắt tại FPT, nhấn mạnh vai trò của dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo trong quy hoạch, thiết kế, quản lý khai thác và vận hành hệ thống đường sắt đô thị.

Theo ông, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để không chỉ xây dựng các tuyến metro mới, mà còn hình thành năng lực công nghệ nội sinh cho ngành đường sắt đô thị. Nếu biết kết hợp giữa đầu tư hạ tầng, chiến lược dữ liệu, hệ sinh thái doanh nghiệp và đào tạo nhân lực, Việt Nam có thể rút ngắn quá trình tiếp cận công nghệ, làm chủ các khâu then chốt và hướng tới xuất khẩu giải pháp trong tương lai.

Đại diện FPT cho rằng giá trị lớn nhất của metro trong đô thị thông minh không chỉ nằm ở năng lực vận chuyển hành khách, mà còn ở khả năng hình thành hệ sinh thái công nghệ phục vụ dự báo nhu cầu đi lại, tối ưu hóa vận hành, đảm bảo an toàn công cộng, tổ chức lại không gian đô thị và phát triển các dịch vụ mới xoay quanh ga tàu, hành trình và các điểm kết nối đa phương thức.

Từ đó, ông Phan Thanh Sơn đề xuất các định hướng lớn cho quá trình phát triển đường sắt đô thị tại Việt Nam. Trước hết là cần xác định phát triển hệ thống metro dựa trên nền tảng dữ liệu và AI, ứng dụng xuyên suốt từ khâu quy hoạch, thiết kế đến quản lý khai thác và vận hành, đồng thời coi dữ liệu hạ tầng giao thông là tài sản chiến lược của quốc gia.

Bên cạnh đó, quá trình triển khai dự án metro cần gắn với lộ trình từng bước làm chủ công nghệ ngành đường sắt. Từ kinh nghiệm của các quốc gia như Hàn Quốc hay Trung Quốc, việc tiếp nhận và phát triển các công nghệ cốt lõi trong thiết kế, vận hành và bảo trì hệ thống là yếu tố quan trọng để giảm phụ thuộc vào tư vấn và nhà cung cấp nước ngoài, đồng thời nâng cao năng lực nội địa.

Ông cũng cho rằng Việt Nam cần sớm hình thành hệ sinh thái công nghệ đường sắt, trong đó các doanh nghiệp công nghệ trong nước đóng vai trò trung tâm, kết nối nguồn lực đầu tư, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.

Song song là chiến lược phát triển nguồn nhân lực cho lĩnh vực giao thông thông minh, thúc đẩy hợp tác theo mô hình 5P (Public – Private – Professional – People Partnership), tức phối hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp, nhà trường/viện nghiên cứu, xã hội và người dân nhằm đào tạo lực lượng kỹ sư và chuyên gia mới cho ngành giao thông trong kỷ nguyên AI.

Theo ông Nguyễn Duy Thạch, Giám đốc Ban Chuẩn bị đầu tư – Ban Quản lý Đường sắt đô thị TP HCM (MAUR), thành phố đang bước vào giai đoạn phát triển mạng lưới metro với quy mô lớn, gắn với định hướng phát triển đô thị dài hạn của thành phố và khu vực kinh tế trọng điểm phía Nam.

Ông Thạch cho biết theo quy hoạch, mạng lưới đường sắt đô thị TP HCM có tổng chiều dài 1.024 km với 27 tuyến, kết nối khu vực TP HCM, Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu. Các tuyến được định hướng kết nối trung tâm thành phố với các khu đô thị mới, khu công nghiệp, cảng biển, sân bay và hệ thống giao thông vành đai. Khi hoàn thành, hệ thống sẽ trở thành “xương sống” của mạng lưới vận tải công cộng, kết nối các loại hình vận tải khác như xe buýt, BRT và các phương tiện di chuyển cá nhân.

Điệp Anh