Đột phá về xét nghiệm phòng ngừa bệnh tim mạch

Theo NBC News đưa tin ngày 14.3, điểm mới trong hướng dẫn năm nay – lần đầu cập nhật kể từ năm 2018 – là sẽ đánh giá thêm nguy cơ mắc bệnh tim mạch ở người trẻ (độ tuổi 30 – 59) trong vòng 30 năm tiếp theo, so với trước đây chỉ đánh giá trong 10 năm.

Các chuyên gia đã giới thiệu công cụ tính toán có tên PREVENT, cho phép dự báo nguy cơ cho người từ 30 tuổi dựa trên các yếu tố như chỉ số khối cơ thể (BMI), nồng độ cholesterol và thói quen hút thuốc. Bác sĩ Christopher Kramer, Chủ tịch ACC, nói rằng: “Chúng tôi đang thay đổi cách đo lường rủi ro. Phòng ngừa bệnh tim phải bắt đầu sớm hơn bởi đây là một căn bệnh diễn tiến suốt đời”. Dưới khung hướng dẫn mới, thuốc statin (thuốc hạ cholesterol phổ biến) có thể được cân nhắc sử dụng cho người từ 30 tuổi trở lên nếu nồng độ LDL (hay cholesterol “xấu”) đạt mức 160 mg/dL trở lên.

Một điểm mới khác là khuyến nghị xét nghiệm thêm hai chỉ số sinh học trong máu mà trước đây thường bị bỏ qua, đó là Apolipoprotein B (apoB) và Lipoprotein(a), hay Lp(a). Xét nghiệm apoB – một loại protein bám vào các phân tử chất béo có hại trong máu – được khuyến nghị thực hiện thêm nhằm cung cấp bức tranh y khoa rõ nét hơn ở người mắc bệnh tiểu đường type 2, béo phì hoặc hội chứng chuyển hóa. Trong khi đó, hướng dẫn kêu gọi mọi người trưởng thành nên xét nghiệm Lp(a) ít nhất một lần trong đời. Đây là một loại cholesterol đặc thù do di truyền, hầu như không thay đổi bởi chế độ ăn uống hay tập luyện. Nồng độ Lp(a) cao được ví như “sát thủ thầm lặng” gây tích tụ mảng xơ vữa động mạch mà các xét nghiệm mỡ máu thông thường không phát hiện được. Việc xác định sớm chỉ số này giúp bác sĩ quyết định phác đồ điều trị từ giai đoạn đầu.

Bệnh tim là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu thế giới. Báo cáo của Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh (CDC) Mỹ năm 2024 chỉ ra trung bình cứ 34 giây lại có một ca tử vong vì bệnh tim tại Mỹ. Dù thuốc và công nghệ tầm soát có bước tiến mới, các chuyên gia khẳng định lối sống vẫn là yếu tố quan trọng để phòng ngừa bệnh tim mạch. Các tổ chức tim mạch cho rằng khoảng 80% bệnh tim mạch và đột quỵ có thể ngăn chặn được nếu thay đổi lối sống tích cực, kiểm soát huyết áp, cân nặng và không hút thuốc.

Bác sĩ Steven Nissen, từ Bệnh viện Cleveland (bang Ohio, Mỹ), cảnh báo: “Nếu đợi đến năm 55 hay 60 tuổi mới bắt đầu để ý tim mạch, tổn thương trong mạch máu khi đó nhiều khả năng đã trở nên nghiêm trọng và rất khó điều trị”. Với việc mở rộng đối tượng điều trị và áp dụng các xét nghiệm di truyền, hướng dẫn mới kỳ vọng sẽ ngăn chặn hàng triệu ca tử vong do tim mạch trên toàn cầu thông qua việc can thiệp đúng lúc và đúng đối tượng.