Hoang mang khi con quá giỏi giang

Đợt Tết âm lịch vừa rồi, gia đình chị Phương xúc động khi Linh – cô con gái mới 14 tuổi của chị Phương – “lì xì” bà nội món quà đặc biệt: tấm ảnh ông cố thời còn đi lính. Bà nội cầm tấm ảnh màu của cha mình trầm trồ rồi bật khóc. Mấy chục năm trời, không hiệu ảnh nào phục hồi nổi tấm ảnh kỷ niệm duy nhất đã bạc màu, rách nát này. Nhưng cô bé Linh chỉ nhẹ nhàng nói “dễ mà nội”.

Việc gì khó đã có AI

Phương tâm sự chị có hai con, ngoài Linh ra thì còn con trai đang học lớp 2. Vợ chồng Phương là viên chức nên cả ngày họ chỉ có thời gian bên hai con lúc tối hoặc ngày nghỉ cuối tuần. 

Sau sự kiện Linh “hồi sinh” tấm ảnh rách nát của ông cố, Phương tìm hiểu thêm về sự giỏi giang của cô con gái thì chị bất ngờ. Không chỉ là phục chế ảnh, mà Linh còn là gia sư dạy học cho em trai, là “thợ” sửa cái máy tính hay bị lỗi ở nhà và còn là chuyên gia trong hàng loạt việc khác – điều mà đôi ba năm trước đây Linh không thể nào làm được.

Tất cả là do Linh thành thạo prompt (câu lệnh truy vấn AI). Phương giật mình, vì chuyến về quê đợt Tết vừa rồi, chính Linh là người lên kế hoạch tàu xe, giờ giấc, tài chính và cả những câu chúc Tết ấn tượng. Tất cả là do Linh “prompt” với AI.

Anh Hoàng là giáo viên dạy tiếng Anh tại một trung tâm. Anh kể khi con anh còn học tiểu học, anh là người trực tiếp dạy học cho con. Nhưng khi con bước vào lớp 6, con anh “không thèm” ba dạy học nữa, thậm chí nhiều lúc con còn chê anh phát âm chưa chuẩn.

Không chỉ là tiếng Anh, mà gần như mọi môn học khác, con anh đều học cùng AI. Đến giờ học ở nhà, Hoàng thấy con ngồi bàn cùng Ipad bên cạnh, Hoàng chỉ biết thở dài. Hoàng cũng khó trách con được vì thành tích học tập của con anh đều rất ổn về điểm số, trừ những môn vận động.

Cả con của Hoàng và chị Phương đều ổn về thành tích học tập. Không chỉ thế, bọn trẻ ngày càng “chuyên gia” hơn trong nhiều việc khác, từ ăn uống, lên ý tưởng, vui chơi, mạng xã hội, nhận định vấn đề… Dù vui vì bản thân Hoàng cũng như chị Phương đỡ cực hơn trong việc phải kè kè cùng con mỗi khi ở nhà, nhưng khi nhìn những đứa bé lầm lầm lì lì hay cắm mặt vào điện thoại, laptop như vậy, cả Hoàng và chị Phương đều có những nỗi lo mơ hồ, họ vẫn thấy có gì đó không ổn.

Mặt trái của sự “biết tuốt”

Sau một lần cô giáo của con trực tiếp gọi cho Hoàng, anh liền kiểm tra Ipad của con. Anh Hoàng thấy con có học chung với AI thật, nhưng anh hốt hoảng khi nhận ra con mình đều nhờ AI chỉ “mẹo” thay vì kiến thức căn bản. Tối đó, Hoàng cho con giải bài tập cộng trừ 3 phân số thì con bí, thậm chí con còn lơ ngơ trong việc quy đồng mẫu số. Hoàng cho con giải tự do, con làm xong ngay.

Còn Linh lại muốn mẹ mình cho đi làm thêm để được “tự do tài chính”. Dù chị Phương và chồng liên tục khen và khuyên nhủ Linh nên tập trung học hành, Linh vẫn trách ba mẹ không hiểu mình.

Tuy nhiên, điều đáng lo nhất đối với những phụ huynh như trên trong các câu chuyện với con cái mình không chỉ ở vấn đề học tập thời công nghệ, mà còn là cách các con thể hiện ngày càng khó gần của con cái với cha mẹ, cũng như tâm tính ngày càng “chai” cảm xúc với người thân.

Chúng ta không thể bắt con cái từ chối sự tiến bộ của thời đại. Nhưng nếu một đứa trẻ chỉ biết dùng AI để phục hồi tấm ảnh cũ hay giải nhanh một bài toán vẫn chỉ là sự “khôn lanh” một chiều, yếu ớt nếu thiếu đi sự kết nối thực tại.

Trở lại với câu chuyện của anh Hoàng hay chị Phương, nỗi hoang mang về những đứa con “biết tuốt” lại càng đặt ra câu hỏi về vai trò của người lớn trong nhà. Trí tuệ nhân tạo có thể giúp trẻ đi nhanh hơn bằng những thuật toán, nhưng chỉ có “trí tuệ cảm xúc” và vốn sống của cha mẹ mới thực sự hỗ trợ trẻ trưởng thành đúng hướng. Thay vì tất cả phó mặt cho AI.