Quy hoạch Thủ đô 100 năm: Xây siêu bể chống ngập, đô thị ngầm 4 tầng

Người dân Hà Nội đã quá quen với tình trạng ngập lụt mỗi khi có mưa lớn. Quỹ đất bề mặt cạn kiệt khiến hạ tầng thoát nước hiện hữu liên tục rơi vào tình trạng quá tải. Để giải bài toán nan giải này, bản quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm vừa đưa ra một giải pháp mang tính đột phá: Xây dựng hệ thống “siêu bể ngầm” khổng lồ.

Đây là mô hình đa chức năng, kết hợp giữa hầm giao thông và không gian chứa nước mưa. Cụ thể, thiết kế công trình sẽ phân tầng thông minh: tầng hầm phía trên phục vụ các phương tiện lưu thông, tầng ngầm sâu bên dưới là hệ thống bể chứa quy mô lớn.

Theo bản quy hoạch, khi xảy ra những trận mưa cực đoan vượt quá công suất của hệ thống thoát nước bề mặt, nước sẽ được thu gom và tích trữ tại các siêu bể này.

Cách làm này từng thành công vang dội tại các đô thị phát triển như Tokyo (Nhật Bản) hay Singapore. Khi áp dụng vào Hà Nội, hệ thống bể ngầm được kỳ vọng sẽ xóa sổ hoàn toàn các “điểm đen” ngập lụt trong khu vực nội đô.

Hạ tầng thoát nước hiện hữu liên tục rơi vào tình trạng quá tải khiến Hà Nội ngập lụt sau mỗi trận mưa lớn (Ảnh: DT).

Thực trạng manh mún dưới lòng đất

Việc xây dựng siêu bể ngầm là vô cùng cấp thiết, bởi việc khai thác lòng đất tại Hà Nội hiện nay vẫn ở mức sơ khai. Dù mật độ dân số bùng nổ, không gian ngầm của Thủ đô vẫn chỉ là những mảnh ghép rời rạc.

Phần lớn các công trình ngầm hiện tại mang tính đơn lẻ. Đó có thể là tầng hầm của các tòa nhà, trung tâm thương mại lớn như Royal City, Lotte Center, hay các công trình hạ tầng cơ bản như hầm đi bộ Ngã Tư Sở, hầm vượt xe cơ giới Kim Liên, Kim Đồng.

Sự thiếu đồng bộ này tạo ra nghịch lý “ai đến trước phục vụ trước”. Việc xây dựng tự phát, thiếu kết nối liên hoàn gây lãng phí tài nguyên đất ngầm. Về lâu dài, điều này tạo ra rào cản lớn cho việc phát triển hạ tầng kỹ thuật xuyên suốt. Chưa kể, nền địa chất yếu và mực nước ngầm cao tại Hà Nội đẩy chi phí đầu tư các công trình xuống lòng đất lên mức đắt đỏ.

Để chấm dứt sự manh mún, quy hoạch 100 năm đề xuất một cuộc cách mạng về tư duy quản lý. Lần đầu tiên, không gian ngầm Hà Nội sẽ được phân lớp rõ rệt thành cấu trúc 4 tầng chức năng:

Tầng B1 (0-10m – Rất nông): Ưu tiên bố trí hạ tầng kỹ thuật nông, mạng lưới bãi đỗ xe và kết nối với tầng hầm của các tòa nhà hiện hữu.

Tầng B2 (10-20m – Nông): Trở thành “mạch máu” giao thông mới. Tầng này chứa mạng lưới hầm đi bộ nối các tòa nhà, trung tâm thương mại ngầm, bãi đỗ xe công cộng và các tuyến đường sắt đô thị (Metro) đi nông.