Tàu chở hàng mang cờ Thái Lan Mayuree Naree trên đường đến Kandla (Ấn Độ) đã bị Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) bắn ngày 11-3. 20 thành viên thủy thủ đoàn được cứu sống và 3 người vẫn đang mất tích, theo Bộ Giao thông vận tải Thái Lan – Ảnh: Hindustantimes.com
Cuộc chiến Mỹ – Israel chống Iran bước sang tuần thứ ba tập trung vào địa điểm ảnh hưởng giá dầu: eo biển Hormuz.
Ngày 12-3, dầu thô Brent đạt 101,59 USD/thùng – mức cao nhất kể từ mùa hè năm 2022 – bất chấp tuyên bố xả kho dự trữ chiến lược kỷ lục từ 32 quốc gia thành viên Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA).
Trong khi đó, tại eo biển Hormuz, Iran tuyên bố tàu bè chỉ được qua lại “với sự cho phép của Tehran”, còn Tổng thống Mỹ Donald Trump kêu gọi các cường quốc thế giới cùng triển khai tàu chiến bảo vệ tuyến đường thủy huyết mạch này.
Giá dầu còn tăng?
Trước tình trạng Iran liên tục tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng Trung Đông, IEA thông báo 32 quốc gia thành viên sẽ cùng tung ra thị trường 400 triệu thùng dầu thô. Trong đó riêng Mỹ xả 172 triệu thùng – theo The Hill ngày 11-3, gần một nửa lượng dự trữ còn lại 415 triệu thùng từ thời chính quyền Biden – bắt đầu từ tuần tới trong khoảng bốn tháng.
Đáng lưu ý dự trữ dầu của Mỹ theo truyền thống ở mức 700 – 800 triệu thùng, nhưng đã bị hao hụt sau cú sốc năng lượng năm 2022 và chưa được bổ sung do khủng hoảng ngân sách kéo dài tại Washington.
Theo IEA, lượng dầu vừa tung ra đủ để bù đắp cho việc phong tỏa eo biển Hormuz trong khoảng 20 ngày, tương đương lưu lượng trung bình 20 triệu thùng/ngày qua eo biển này vào năm ngoái.
Tuy nhiên, dầu cần vài tuần đến vài tháng mới tới tay người tiêu dùng. Nhà kinh tế Vasily Koltashov, Giám đốc Viện Xã hội mới, giải thích trên KP.RU rằng thị trường đang dần nhận ra cuộc xung đột sẽ còn kéo dài bất chấp những tuyên bố hùng hồn của Nhà Trắng, và đó mới là yếu tố then chốt đẩy giá nhiên liệu tăng.
Ông Koltashov còn chỉ ra một chỉ báo đáng lo: tính theo giá vàng, dầu hiện đang bị định giá thấp hơn nhiều so với năm 2008 – khi giá cũng ở mức khoảng 90 USD/thùng. “Người tiêu dùng có thể phải đối mặt với giá hàng trăm USD một thùng. Không ai chuẩn bị tinh thần cho kịch bản như vậy hiện nay. Ngay cả 100 USD đã là vấn đề nghiêm trọng, còn 150 USD dường như là thảm họa”.
Cựu chuyên gia kinh tế IMF Olivier Blanchard chỉ ra hai yếu tố căn bản khiến giá dầu khó hạ: sự bất an trong việc đảm bảo an toàn tàu thuyền tại eo biển Hormuz và việc Iran không có động lực để ngừng đe dọa hoạt động hàng hải trong khu vực.
Ông Trump kêu gọi đồng minh
Trung bình 20 triệu thùng dầu đi qua eo biển Hormuz mỗi ngày – tương đương khoảng 20% lượng dầu giao dịch toàn cầu. Nếu bị phong tỏa hoàn toàn, 400 triệu thùng dầu dự trữ chiến lược mà IEA vừa tung ra chỉ đủ bù đắp trong 20 ngày.
Ngày 11-3, Tư lệnh Hải quân IRGC Alireza Tangsiri tuyên bố tàu bè chỉ có thể đi qua eo biển Hormuz “với sự cho phép của Iran”, sau khi Tehran nhận trách nhiệm tấn công hai tàu chở hàng: tàu Express Rome mang cờ Liberia thuộc sở hữu của một chủ người Israel và tàu Mayuree Naree của Thái Lan. IRGC cho biết thủy thủ đoàn các tàu này đã phớt lờ cảnh báo trước khi bị “tấn công và dừng lại bởi tên lửa Iran”.
Đáp lại, quân đội Mỹ tuyên bố đã tiêu diệt 16 tàu rải thủy lôi của Iran. Ngày 14-3, trên Truth Social, ông Trump tuyên bố “năng lực quân sự của Iran đã bị phá hủy hoàn toàn”, song thừa nhận Tehran vẫn còn khả năng thực hiện các cuộc tấn công có chủ đích vào tàu thuyền.
Ông kêu gọi Trung Quốc, Anh, Pháp, Nhật Bản và Hàn Quốc triển khai tàu chiến đến tuần tra chung tại eo biển này dù trước đó nói không cần Anh gửi tàu đến.
Phản ứng từ phía châu Âu cho thấy sự chia rẽ rõ nét: theo báo Financial Times, Pháp và Ý đã bắt đầu đàm phán trực tiếp với Iran để cho phép tàu chở dầu của họ qua lại Hormuz – một bước đi mà một số nước châu Âu khác không đồng tình. Dù Ý, Pháp và Hy Lạp hiện có tàu chiến ở Biển Đỏ, không nước nào sẵn sàng hộ tống tàu dầu qua Hormuz.
Nguồn: Cơ quan Năng lượng quốc tế, Cơ quan Thông tin năng lượng Mỹ – Dữ liệu: DUY LINH – Trình bày: N.KH.
Cuộc chiến bước vào giai đoạn 3
Nhà bình luận quốc tế người Iran Khayal Muazzin nhận định cuộc chiến đã bước vào giai đoạn 3 – sau hai giai đoạn tấn công và trả đũa – khi “cả hai bên ngày càng sử dụng các chiến thuật bất đối xứng”. Theo ông, Iran đang dần hé lộ những “lá bài” mới: không chỉ giới hạn ở các mặt trận địa lý mà còn bao gồm các hình thức tác chiến đặc biệt chưa từng xuất hiện trước đây.
Tờ New York Times ngày 12-3 thừa nhận quân đội Iran biết cách thích nghi nhanh chóng: Tehran đang nhắm vào những điểm yếu của Mỹ, đặc biệt là hệ thống phòng không. Trong 11 ngày đầu xung đột, Iran đã tấn công nhiều radar và hệ thống phòng thủ tên lửa quan trọng của Mỹ tại Qatar, UAE, Jordan, Saudi Arabia và Kuwait.
Đáng chú ý trong cuộc chiến 12 ngày năm 2025, Mỹ và Israel đã phải triển khai 100 – 250 tên lửa đánh chặn THAAD (chiếm 20 – 50% kho dự trữ hiện có của Lầu Năm Góc) cùng 80 tên lửa SM-3, gần 1/5 tổng kho vũ khí.
Chuyên gia Vali R. Nasr của Đại học Johns Hopkins cảnh báo: “Thật đáng kinh ngạc khi họ (Iran) đã học hỏi và áp dụng những bài học của cuộc chiến 12 ngày nhanh chóng như thế nào. Họ nhận ra rằng chúng ta thiếu khả năng phòng thủ tên lửa như tên lửa đánh chặn, tên lửa THAAD và tên lửa Patriot”.
Lần này, lo ngại Mỹ có thể cạn kiệt tên lửa đánh chặn trong khi Iran vẫn còn khả năng tấn công là hoàn toàn có cơ sở. Nhận định này được củng cố bởi phân tích của bà Elena Panina, Giám đốc Viện Các chiến lược kinh tế và chính trị quốc tế (Nga): Chiến dịch tấn công chớp nhoáng của Mỹ và Israel đã thất bại khi không đẩy Iran đến bờ vực sụp đổ, thậm chí hệ thống quản trị của nước này còn được thắt chặt hơn.
Sau hai tuần chiến sự
– Hãng tin Tasnim ngày 15-3 đưa tin ít nhất 153 cơ sở y tế trên khắp Iran, trong đó có 56 trung tâm dịch vụ y tế tổng hợp, đã bị hư hại do các đợt không kích của Mỹ và Israel. Các trường đại học y khoa của nước này cũng chịu ảnh hưởng do không kích.
– Theo Bộ Y tế và Giáo dục y khoa Iran, ít nhất 1.200 thường dân thiệt mạng trong các đợt không kích, bao gồm 202 trẻ em và 223 phụ nữ. Đài Al Jazeera cho hay các đợt không kích của Israel đã khiến ít nhất 826 người thiệt mạng tại Lebanon và 1.933 người phải sơ tán kể từ ngày 28-2.
– Về phía Mỹ, Bộ Chỉ huy trung tâm Mỹ ước tính 13 binh sĩ thiệt mạng trong các cuộc đụng độ, trong đó 7 người bị trúng đạn đối phương. Cơ quan này cũng cho biết Washington đã nhắm mục tiêu, làm hư hại hơn 90 tàu chiến và phá hủy 30 tàu thủy lôi của Tehran.
– Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS) thống kê Mỹ tiêu tốn ít nhất 16,5 tỉ USD chỉ trong 12 ngày đầu và khoảng 3,7 tỉ USD trong 100 giờ đầu tiên của cuộc chiến.
Đọc tiếp
Về trang Chủ đề
Nguồn: https://tuoitre.vn/xa-400-trieu-thung-dau-du-tru-vi-sao-gia-dau-the-gioi-van-tang-20260315223739598.htm
