Từ những chiếc mặt nạ dịch thuật giúp cha mẹ nói tiếng Anh với con, đến những “buồng tự học” chỉ có học sinh và màn hình máy tính – AI hiện diện đậm nét trong cuộc đua giáo dục ở Trung Quốc.
Zheng Wenqi, 42 tuổi, gần như không biết tiếng Anh, nhưng hiện có thể dạy con trai 9 tuổi mỗi ngày nhờ chiếc “mặt nạ dịch thuật” giá 375 USD. Thiết bị này sử dụng AI, khi Zheng nói tiếng Trung, máy dịch ngay sang tiếng Anh.
Người mẹ cho biết đeo mặt nạ khoảng một tiếng mỗi ngày. Tuy bản dịch đôi khi còn cứng nhắc, nhưng sau một tháng, con trai cô có thể tự tin nói chuyện bằng tiếng Anh. Còn cô con gái 5 tuổi mô tả được những việc đơn giản, như mặc quần áo và đi giày.
“Đến giờ học, cả nhà tự động chuyển sang nói tiếng Anh”, bà mẹ ở Hắc Long Giang hào hứng.
Tại Hồ Nam, Li Linyun tiết kiệm được hàng trăm USD thuê gia sư nhờ chatbot Doubao. Nữ phụ huynh thấy AI không chỉ giảng bài tốt hơn mà còn có thể chấm điểm bài tập của con qua ảnh chụp.
“AI là giáo viên 24/24, cực kỳ hiểu biết và không bao giờ biết mệt mỏi”, Li nhận xét, cho biết không còn “phát điên” mỗi khi kèm con gái 10 tuổi học bài.
Phụ huynh khoe ảnh AI giám sát con học lên mạng xã hội. Ảnh: ABC News
Tại Trung Quốc, bài tập về nhà thường được gửi qua các nhóm trên mạng xã hội, phụ huynh phải cập nhật, báo với giáo viên về tiến độ. Vì thế, nhiều người thuê gia sư hoặc gửi con đến lớp học thêm. Theo một khảo sát năm 2016 của Hiệp hội Giáo dục Trung Quốc, hơn 75% học sinh 6-18 tuổi đi học thêm sau giờ học.
Tuy nhiên, lệnh cấm dạy thêm từ năm 2021, cùng bối cảnh kinh tế tăng trưởng chậm khiến nhiều gia đình xem xét lại chi phí học hành của con.
Tháng 8 năm ngoái, giới chức ban hành hướng dẫn ứng dụng AI vào mọi cấp học, trong nỗ lực hướng đến mục tiêu thành cường quốc giáo dục. Kể từ đó, việc áp dụng AI dần trở nên phổ biến.
Các trường học đã tích hợp hàng loạt thiết bị và phần mềm hỗ trợ AI vào dạy và học, như vở bài tập cá nhân hóa, các mô hình có thể chấm điểm hàng loạt bài kiểm tra trong vài phút.
Ở bên ngoài, các “phòng học AI” xuất hiện ngày càng nhiều, với khoảng 50.000 trung tâm cung cấp dịch vụ, hướng đến nhóm 8-18 tuổi. Học sinh ngồi yên lặng trong các ô nhỏ, mắt dán vào màn hình máy tính bảng. Các em được chữa bài tập, lặp đi lặp lại kiến thức, hay thay đổi bài học và chỉ có AI giám sát. Giáo viên chỉ quan sát, khuyến khích.
Mô hình này được quảng cáo là không gian tự học cá nhân hóa lý tưởng để thay thế các trung tâm dạy thêm, tránh vi phạm lệnh cấm của giới chức. Song May Zeng, 24 tuổi, người giám sát ở một phòng học AI, nói phụ huynh thực ra chỉ quan tâm đến việc có chỗ để gửi con cái.
Các nhà giáo dục cho rằng lợi ích của AI đã bị thổi phồng quá mức, thậm chí gây hại khi hạn chế tương tác xã hội của trẻ em, khiến suy yếu kỹ năng học tập.
Jeremy Knox, Phó Giáo sư tại Đại học Oxford, Anh, đang nghiên cứu về AI trong giáo dục Trung Quốc. Ông đánh giá AI có thể làm gia tăng bất bình đẳng, khi trẻ em nông thôn phải dành nhiều giờ trước màn hình, còn các bạn cùng trang lứa ở thành phố được học với những giáo viên có trình độ.
“Có quá nhiều sự cường điệu về AI. Nếu giới trẻ ngày càng phụ thuộc vào các phản hồi tự động, họ sẽ mất đi khả năng tự suy nghĩ”, ông nói.
Yong Zhao, Giáo sư Đại học Kansas, Mỹ, nói AI vẫn chưa làm thay đổi giáo dục một cách có ý nghĩa. So với các trường học ở Mỹ, nơi giáo viên tự do hơn trong thiết kế phương pháp giảng dạy, các trường ở Trung Quốc vẫn tuân theo chương trình do nhà nước thiết kế, ít không gian để thử nghiệm mặc dù đã áp dụng AI.
“Mọi người mua dịch vụ một cách ngẫu nhiên chỉ vì đó là AI”, ông nhận định.
Ông Zheng Shuliang, giám đốc một công ty khởi nghiệp với các “buồng trị liệu AI” ở gần 200 trường học, thấy học sinh thậm chí không nói chuyện với giáo viên.
“Các em thích nói chuyện với AI bên trong những buồng nhỏ đó hơn”, ông nói.
Bất chấp những hoài nghi, Yin Xingyu ở Thâm Quyến vẫn tin làm quen với AI sớm là chuẩn bị cho tương lai. Cô dùng DeepSeek để lập trình trò chơi từ vựng tiếng Anh cho con và dự định con dùng chatbot để tìm ý tưởng cho bài luận khi lớn lên.
“Rất có thể đó là xu hướng tương lai, và tôi muốn con bé làm quen với điều đó từ khi còn nhỏ”, Yin cho biết.
Doãn Hùng (Tổng hợp)
Nguồn: https://vnexpress.net/con-sot-thue-ai-day-con-o-trung-quoc-5048409.html
