“Không ai, kể cả những chuyên gia vĩ đại nhất, có thể ngờ rằng họ sẽ tấn công. Những nước đó không phải là đồng minh thân thiết, nhưng cũng không phải đối thủ. Họ đã sống cạnh nhau nhiều năm”, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với các phóng viên tại Nhà Trắng hôm 16/3.
Tổng thống Mỹ đưa ra phát biểu khi được hỏi liệu ông có bị bất ngờ và không được cảnh báo trước về nguy cơ Iran tấn công các nước láng giềng khi xung đột bùng phát.
Ông thừa nhận “đã bị sốc” khi Iran phản ứng quyết liệt đến vậy. “Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) giống như ngân hàng của Iran. Qatar là láng giềng và từng có quan hệ khá ổn. Còn có Arab Saudi, Kuwait và Bahrain. Không chuyên gia nào nói rằng kịch bản này sẽ xảy ra”, ông nói.
Tổng thống Donald Trump phát biểu tại Nhà Trắng ngày 16/3. Ảnh: AP
Tuy nhiên, một quan chức Mỹ và hai nguồn tin am hiểu dữ liệu tình báo tiết lộ với Reuters rằng Tổng thống Trump đã được cảnh báo từ lâu về kịch bản Iran tập kích trả đũa khắp vùng Vịnh. Họ nói nhiều đánh giá tình báo trước chiến sự đã đưa kịch bản này vào “danh sách có khả năng xảy ra”.
Theo hai nguồn tin, ông Trump cũng được báo cáo về nguy cơ Iran phong tỏa eo biển Hormuz sau khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch không kích.
CNN cùng ngày dẫn nguồn thạo tin tiết lộ các nhà ngoại giao Mỹ, châu Âu và châu Á ngày càng thất vọng vì chính quyền Trump không nỗ lực đối thoại để tìm lối thoát cho xung đột.
Họ cho rằng Washington không sử dụng đầy đủ các kênh ngoại giao truyền thống, kể cả trong nỗ lực vận động quốc tế để giải vây eo biển Hormuz. Chưa có quan chức Mỹ nào nổi lên với vai trò dẫn dắt đối thoại nhằm khôi phục tuyến hàng hải chiến lược.
Ngoại trưởng Marco Rubio được cho là có tham gia các hoạt động liên quan, chủ yếu với vai trò quyền cố vấn an ninh quốc gia Mỹ. Dù vậy, những cuộc đối thoại giữa Mỹ và các đối tác vẫn chưa có tác dụng. “Mỹ có thể đạt kết quả tích cực hơn nếu tăng cường tương tác ngoại giao”, một nhà ngoại giao châu Âu nhận định.
Iran, eo biển Hormuz và các nước Trung Đông. Đồ họa: Guardian
Sau khi Mỹ – Israel phát động chiến dịch tấn công ngày 28/2, Iran đã tiến hành trả đũa bằng cách phóng tên lửa, máy bay không người lái (UAV) vào lãnh thổ Israel, căn cứ của Mỹ ở Trung Đông và hạ tầng năng lượng trọng yếu tại nhiều nước Vùng Vịnh.
Eo biển Hormuz, nơi vận chuyển 20% lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng của thế giới, gần như vẫn bị phong tỏa hoàn toàn, khiến giá năng lượng leo thang và làm dấy lên lo ngại về lạm phát.
Nhiều chuyên gia từ lâu đã cảnh báo rằng Iran sẵn sàng tấn công các quốc gia khu vực, đặc biệt là những nước cho phép Mỹ triển khai căn cứ trên lãnh thổ, nếu xung đột bùng phát. Tehran cũng nhiều lần tuyên bố mọi quốc gia Trung Đông có liên hệ với Washington đều có khả năng bị nhắm mục tiêu.
Thanh Danh (Theo CNN, Haaretz)
Nguồn: https://vnexpress.net/ong-trump-bi-soc-truoc-don-tra-dua-cua-iran-5051287.html
