Du lịch điêu đứng vì chiến sự Trung Đông

“Chúng tôi đang rất phân vân không biết phải làm gì” – anh Aditya Kushwaha ở Úc nói về kế hoạch đi nghỉ ở châu Âu cuối tháng này. Chưa rõ khi nào chiến sự mới kết thúc, nhưng nếu hủy kế hoạch, anh sẽ mất khoản tiền dành dụm trong vài năm.

Đây cũng là tình cảnh chung của vô số du khách hiện nay khi các cuộc tấn công bằng tên lửa và drone của Iran đã làm tê liệt các trung tâm hàng không trọng yếu ở Trung Đông như Dubai, Abu Dhabi và Doha – những cửa ngõ nối châu Âu, Mỹ với châu Á và các điểm đến Thái Bình Dương.

Trung Đông tổn thất nặng nề

Trung Đông chiếm khoảng 5% tổng lượt khách quốc tế và 14% lượng khách quá cảnh toàn cầu.

Theo dữ liệu của tổ chức phân tích Cirium, riêng Emirates, Qatar Airways và Etihad Airways đã vận chuyển hơn một nửa số hành khách đi lại giữa châu Âu với Úc, New Zealand và các đảo Thái Bình Dương.

Sự gián đoạn ở khu vực này kéo theo hệ quả dây chuyền lên hàng không, sân bay và khách sạn trên diện rộng.

Hàng ngàn chuyến bay bị hủy, nhiều vùng không phận đóng cửa, giá nhiên liệu leo thang – đây là cuộc khủng hoảng hàng không nghiêm trọng nhất kể từ đại dịch COVID-19.

“Trong tuần đầu tiên của cuộc chiến, tổng số lượng đặt chỗ của chúng tôi giảm 50%” – bà Lucy Jackson Walsh, đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành tổ chức du lịch Lightfoot Travel, cho biết và nói chẳng ai còn muốn đến Trung Đông.

Hội đồng Du lịch và Lữ hành thế giới (WTTC) ước tính ngành du lịch Trung Đông – vốn kỳ vọng thu về 207 tỉ USD từ chi tiêu du khách – đang mất ít nhất 600 triệu USD mỗi ngày.

Một số chuyên gia dự báo lượng khách đến đây trong năm 2026 sẽ giảm đến 30 triệu lượt, tương đương thiệt hại từ 30 đến 55 tỉ USD.

Nếu chiến sự Trung Đông kéo dài, ngành hàng không toàn cầu có thể phải tái cấu trúc lộ trình một cách căn bản. Theo tờ The Nation của Thái Lan, các hãng bay có thể vĩnh viễn né không phận Trung Đông, buộc phải đi đường vòng dài hơn, tốn nhiều thời gian và nhiên liệu hơn.

Các điểm dừng chân nổi tiếng như Dubai, Doha, Abu Dhabi sẽ đánh mất lợi thế cạnh tranh, nhường chỗ cho những trung tâm trung chuyển mới như Istanbul, Singapore hoặc các hub lớn tại châu Âu.

Châu Á cũng bị vạ lây

Trước làn sóng hủy chuyến và lo ngại an ninh, một bộ phận du khách đã chuyển hướng. “Chúng tôi đã thay đổi kế hoạch từ Trung Đông sang Hong Kong”, anh Sumit Sharma nói với Hãng tin Reuters.

Một số hãng hàng không châu Á như Singapore Airlines, Cathay Pacific đang có lợi thế nhất định nhờ đã điều chỉnh lộ trình bay thẳng giữa châu Á và châu Âu từ khi nổ ra chiến sự Nga – Ukraine, không đi qua không phận Iran hay Trung Đông.

Tuy nhiên đây chỉ là tia hy vọng nhỏ so với bức tranh tổng thể u ám.

“Chẳng ai thấy vui cả. Một số hãng hàng không sẽ có những tuyến bay tăng đột biến về tỉ lệ lấp đầy và doanh thu, đó là điều tự nhiên, nhưng nó không bù đắp được những tác động tiêu cực mà cuộc khủng hoảng này gây ra cho toàn ngành”, chuyên gia phân tích hàng không Brendan Sobie nhận định với tờ Fortune.

Đông Nam Á đang đứng trước nguy cơ tổn thất đáng kể. Nhiều nước trong khu vực vẫn phụ thuộc vào tuyến trung chuyển qua Trung Đông để đón du khách phương Tây, đồng nghĩa với việc lượng khách có thể sớm sụt giảm mạnh.

Giá dầu tăng gấp đôi buộc nhiều hãng hàng không tăng giá vé, càng dựng thêm rào cản. Du lịch là trụ cột kinh tế của nhiều nước khu vực: năm 2024, lĩnh vực này chiếm 9,4% GDP của Campuchia và 12% GDP của Thái Lan.

Dù vậy, giới chuyên gia vẫn giữ hy vọng về khả năng phục hồi trong dài hạn. Theo nghiên cứu của WTTC, nhu cầu du lịch có thể trở lại trong vòng hai tháng sau khi có các bước khôi phục niềm tin của du khách. “Du lịch và lữ hành là ngành có khả năng phục hồi cao nhất.

Phân tích của chúng tôi về các cuộc khủng hoảng trước đây cho thấy các sự cố an ninh thường chứng kiến thời gian phục hồi du lịch nhanh nhất” – bà Gloria Guevara, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành WTTC, nhận định.