Sức khỏe của bố quyết định sức khỏe tương lai của thai nhi?

Lâu nay, trong nhận thức của đại chúng và cả trong y học truyền thống, trách nhiệm đối với sức khỏe thế hệ sau thường được đặt nặng lên vai người mẹ mang thai. 

Tuy nhiên, phân tích mới nhất đã chỉ ra rằng phương pháp tiếp cận “chỉ tập trung vào người mẹ” là một thiếu sót lớn, mất đi cái nhìn tổng thể và công bằng về sức khỏe sinh sản.

Những con số “biết nói” về trách nhiệm của người cha

Nghiên cứu của nhóm các nhà khoa học quốc tế được đăng trên tạp chí khoa học Lancet hôm 16-3 đã tổng hợp và phân tích hàng loạt dữ liệu sinh học và hành vi, chỉ ra những mối liên hệ mật thiết giữa tình trạng của người cha và các nguy cơ đối với thai nhi. 

Các nhà khoa học nhấn mạnh rằng những trải nghiệm trong giai đoạn đầu đời của nam giới sẽ định hình sức khỏe thể chất, cảm xúc và hành vi của chính họ, từ đó tác động dây chuyền đến người bạn đời.

Báo cáo chỉ ra rằng những người đàn ông uống rượu trong giai đoạn trước khi thụ thai khiến thai nhi đối mặt với nguy cơ bị dị tật bẩm sinh cao hơn 35%. Đây là minh chứng cho thấy độc tố từ cồn không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng mà còn để lại dấu ấn di truyền tiêu cực.

Tuổi tác của nam giới không hề “vô hạn” như nhiều người lầm tưởng. Dữ liệu cho thấy những người cha từ 45 tuổi trở lên có tỉ lệ sinh con mắc chứng tự kỷ cao hơn đáng kể so với nhóm trẻ tuổi hơn.

Sự phân mảnh DNA trong tinh trùng theo thời gian được cho là nguyên nhân chính dẫn đến các rối loạn phát triển thần kinh này.

Ngoài ra, mối liên hệ về di truyền tâm lý cũng rất đáng báo động. Nghiên cứu chỉ ra rằng nam giới bị trầm cảm có khả năng sinh con cũng mắc chứng trầm cảm cao hơn đến 42%. Điều này cho thấy tình trạng sức khỏe tinh thần của người cha trước khi thụ thai không chỉ là vấn đề cá nhân mà còn là một “di sản” để lại cho con cái.

Phá bỏ định kiến giới và phân biệt chủng tộc trong y tế

Điểm đặc biệt của nghiên cứu trên The Lancet không chỉ dừng lại ở các số liệu sinh học mà còn đi sâu vào khía cạnh xã hội học. Các tác giả khẳng định việc chỉ tập trung vào sức khỏe người mẹ là hệ quả của tư tưởng phân biệt giới tính kéo dài, nơi trách nhiệm về sức khỏe liên thế hệ bị đổ dồn hoàn toàn lên người sinh nở.

Hơn thế nữa, báo cáo còn chỉ ra rằng những định kiến về phân biệt chủng tộc và tàn dư của chủ nghĩa thực dân đã gián tiếp phá vỡ vai trò của nam giới trong gia đình và xã hội, đặc biệt là ở cộng đồng người da đen và da màu. 

Việc thúc đẩy chăm sóc sức khỏe tiền thụ thai cho nam giới được xem là một “liều thuốc hiệu chỉnh” cho những bất bình đẳng này, hướng tới một cách tiếp cận y tế công bằng, lành mạnh và toàn diện hơn.

Mặc dù đây là nghiên cứu quan sát và cần thêm nhiều phân tích để xác lập mối quan hệ nhân quả trực tiếp, nhưng thông điệp đưa ra là rất rõ ràng: Nam giới cần được đưa vào lộ trình chăm sóc sức khỏe sinh sản sớm hơn.

Dinh dưỡng, lựa chọn lối sống (như bỏ thuốc lá), sức khỏe tâm thần và các yếu tố môi trường của người cha tương lai cần được giám sát chặt chẽ tương đương với người mẹ. Việc chuẩn bị cho một thai kỳ khỏe mạnh phải là một nỗ lực song phương. Nếu người cha không khỏe mạnh, “nền móng” của đứa trẻ đã bị lung lay ngay từ khi chưa hình thành.

Các chuyên gia khuyến cáo rằng thay vì đợi đến khi đối mặt với các biến chứng trong thai kỳ hoặc các vấn đề sức khỏe của trẻ sau này, việc thay đổi lối sống của nam giới nên bắt đầu từ ít nhất 3-6 tháng trước khi có kế hoạch thụ thai.