Các tiến sĩ luật, nguyên thẩm phán… nói về đề xuất bỏ quy định miễn đào tạo nghề luật sư

Luật sư NGUYỄN MINH TRÍ, Đoàn Luật sư TP.HCM:

Luật sư thì phải được trang bị kỹ năng đặc thù nghề luật sư

Theo tôi việc trải qua lớp đào tạo nghề trước khi trở thành luật sư là yêu cầu cần thiết đối với mọi đối tượng. Do đó, tôi ủng hộ việc bãi bỏ quy định miễn đào tạo nghề luật sư hiện nay.

Theo Luật Luật sư hiện hành, người đã là Thẩm phán, Kiểm sát viên, Điều tra viên, Thẩm tra viên cao cấp ngành Tòa án…; Giáo sư, Phó giáo sư chuyên ngành luật; Tiến sĩ luật;… là những đối tượng được miễn đào tạo nghề luật sư. Dù nhóm này có chuyên môn rất giỏi trong lĩnh vực của họ, nhưng để trở thành luật sư, họ vẫn cần những kỹ năng mềm đặc thù. Các kỹ năng này bao gồm: Tiếp xúc khách hàng và tư vấn doanh nghiệp nhằm hỗ trợ tuân thủ pháp luật, giảm thiểu rủi ro; soạn thảo, rà soát hợp đồng và tư vấn nội bộ về lao động, tổ chức, đầu tư, thương mại, sở hữu trí tuệ;… Bên cạnh đó, luật sư cần có kỹ năng giải quyết tranh chấp ngoài tòa án thông qua thương lượng, hòa giải và trọng tài thương mại;…

Khóa đào tạo nghề sẽ giúp bổ trợ các kỹ năng này thông qua các buổi học và thực hành, thực tế. Bản chất của khóa đào tạo là chia sẻ kỹ năng, nghiệp vụ thực tiễn, nên thực sự hữu ích cho bất kỳ ai muốn theo nghề này.

Chương trình đào tạo hướng tới mục tiêu cung cấp nguồn nhân lực chất lượng, trang bị đầy đủ phẩm chất đạo đức và kỹ năng hành nghề cơ bản trong các lĩnh vực: tranh tụng, tư vấn pháp luật, đại diện ngoài tố tụng và các dịch vụ pháp lý khác. Điều này tạo nền tảng cho tư duy sáng tạo, năng lực tự học, góp phần xây dựng đội ngũ luật sư đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế.

Tôi ủng hộ việc giảm thời gian đào tạo xuống 6 tháng đối với một số chức danh tư pháp, với điều kiện họ đã có tối thiểu 5 năm kinh nghiệm tại chức danh đó. Mỗi chức danh có góc nhìn và cách đánh giá vấn đề khác nhau, vì vậy 6 tháng là thời gian hợp lý để họ hiểu rõ bản chất nghề luật sư. Ngoài ra, tôi đề xuất Học viện Tư pháp nên thiết kế chương trình hoặc lớp học riêng cho nhóm đối tượng giàu kinh nghiệm này để tối ưu hóa hiệu quả truyền đạt và tương tác.

TS NGUYỄN QUANG HUY, giảng viên ngành Luật Kinh Tế, Khoa Kinh tế – Quản trị, Trường Đại học Công nghệ Sài Gòn:

Chuẩn hóa công tác đào tạo

Dưới góc nhìn của một người thuộc nhóm đối tượng được miễn đào tạo nghề luật sư theo luật hiện hành, tôi đồng tình với đề xuất bỏ quy định về việc miễn đào tạo nghề luật sư và chuyển sang hình thức đào tạo bắt buộc. Tôi thấy đây là đề xuất hợp lý, mang tính định hướng cao.

Tiến sĩ luật là những người thiên về nghiên cứu hàn lâm, phát triển lý luận pháp lý, phân tích, phản biện, giảng dạy và xây dựng các học thuyết pháp lý. Luật sư lại là một nghề mang tính áp dụng pháp luật vào thực tiễn đời sống (mang tính thực hành cao), đòi hỏi ở người làm nghề ngoài việc vững kiến thức pháp lý thì cần hội tụ các kỹ năng như tranh tụng, tư vấn, đàm phán, tuân thủ quy định về đạo đức nghề nghiệp và xử lý tình huống trên thực tế. Cho nên một người có bằng tiến sĩ luật không đồng nghĩa với việc họ có đầy đủ kỹ năng hành nghề, kinh nghiệm giải quyết tình huống trên thực tiễn và đạo đức nghề nghiệp – những vấn đề mà họ sẽ được tiếp xúc thông qua thời gian đào tạo nghề luật sư và thời gian tập sự.

Theo tôi, việc chuyển sang cơ chế đào tạo nghề luật sư bắt buộc với tất cả đối tượng sẽ giúp chuẩn hóa công tác đào tạo, đảm bảo mọi luật sư đều có một nền tảng kỹ năng tối thiểu, tăng uy tín và chất lượng chung của đội ngũ luật sư.

ThS HỒ BẢO, Khoa Luật, Trường Đại học Hùng Vương TP.HCM:

Môi trường nghiên cứu hàn lâm có chuẩn mực đạo đức riêng

Tôi cho rằng khi sửa luật, cần phân loại các đối tượng dựa trên thực tiễn nghề nghiệp.

Đối với thẩm phán và kiểm sát viên và các chức danh tư pháp khác nên giữ nguyên quy định miễn đào tạo nghề vì công việc của họ gắn liền với thực tiễn tố tụng. Họ là những người nắm vững luật nội dung, luật tố tụng, trực tiếp điều hành phiên tòa và rèn luyện kỹ năng đánh giá chứng cứ, phân tích hồ sơ hàng ngày. Việc buộc những người có bề dày kinh nghiệm này tham gia đào tạo lại các kỹ năng cơ bản là sự lãng phí nguồn lực xã hội.

Đối với giáo sư, phó giáo sư và tiến sĩ luật, tôi ủng hộ việc bãi bỏ quy định miễn đào tạo nghề. Dù họ là những người thầy đào tạo ra các cử nhân, thạc sĩ luật, nhưng việc giảng dạy học thuyết không đồng nghĩa với việc sở hữu các kỹ năng mềm đặc thù của luật sư. Nếu không qua đào tạo bắt buộc về kỹ năng và đạo đức nghề nghiệp, sự chênh lệch giữa lý thuyết và thực tiễn có thể gây rủi ro lớn cho khách hàng.

Môi trường nghiên cứu hàn lâm có chuẩn mực đạo đức riêng, khác biệt với Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư. Vì vậy, đề xuất khóa đào tạo 6 tháng của Bộ Tư pháp là bước đi đúng đắn, giúp lấp đầy khoảng trống kỹ năng thực hành, đảm bảo các chức danh hàn lâm này bảo vệ tốt nhất quyền lợi khách hàng khi bước vào thị trường dịch vụ pháp lý.

ThS-Luật sư ĐÀO VĂN HƯNG – Viện trưởng Viện Khoa học pháp lý và phát triển doanh nghiệp:

Thẩm phán, kiểm sát viên nên được miễn đào tạo

Là một luật sư được miễn đào tạo nghề luật sư vì nguyên là thẩm phán, tôi cho rằng những người có thời gian giữ chức danh thẩm phán, kiểm sát viên trên 5 năm thì không cần thiết phải đào tạo nghề luật sư vì các lý do sau:

Thứ nhất, trước khi trở thành thẩm phán, kiểm sát viên họ phải công tác ít nhất 4 năm trong hệ thống tòa án, viện kiểm sát. Sau đó phải trải qua khóa đào tạo nguồn thẩm phán, kiểm sát viên với thời gian đào tạo 12 tháng.

Thứ hai, sau 5 năm kể từ khi được bổ nhiệm, họ đã trực tiếp giải quyết, xét xử ít nhất vài trăm vụ án nên có kiến thức pháp luật sâu sắc và rất nhiều kinh nghiệm, trải nghiệm về thủ tục tố tụng,…do đó, kỹ năng tranh tụng, hành nghề rất phong phú.

Sau khi trở thành luật sư thì hàng năm họ phải tham gia các lớp bồi dưỡng về nghiệp vụ cũng như về trách nhiệm, đạo đức ứng xử trong quá trình hành nghề.

Đối với điều tra viên, chấp hành viên, thẩm tra viên, họ không trực tiếp tham gia giải quyết, xét xử các vụ án. Do đó, về kiến thức pháp luật có thể tốt nhưng kỹ năng hành nghề và khả năng tranh tụng của họ có thể chưa được tốt. Vì vậy, theo tôi, nhóm đối tượng này trước khi muốn theo nghề luật sư nên tham gia đào tạo nghề từ 3 – 6 tháng để trang bị thêm một số kỹ năng cần thiết.