Rạng sáng 19/3 (giờ Việt Nam), việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) họp, chốt giữ nguyên lãi suất ở vùng 3,5-3,75% không nằm ngoài dự báo của giới tài chính. Tuy nhiên, đằng sau sự “án binh bất động” đó là một cuộc giằng co nội bộ gay gắt.
Bão giá năng lượng và lạm phát đang đẩy cơ quan quyền lực này vào thế tiến thoái lưỡng nan tồi tệ nhất trong nhiều năm qua.
Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) bỏ phiếu 11-1 giữ lãi suất chuẩn trong vùng 3,5%-3,75%. (Ảnh: EI).
Cú sốc “vàng đen” và “bóng ma” lạm phát
Thị trường tài chính toàn cầu từng kỳ vọng năm 2026 sẽ là năm của dòng tiền rẻ. Nhưng những diễn biến địa chính trị phức tạp tại Trung Đông đã đảo lộn tất cả.
Theo WSJ, giá dầu đã vọt từ mức dưới 80 USD/thùng lên sát mốc 108 USD/thùng ngay trước thềm cuộc họp của Fed. Đáng chú ý, theo cập nhật nóng từ Yahoo Finance, giá dầu thô tiếp tục bứt tốc mạnh mẽ vào sáng sớm nay (ngày 19/3 giờ Việt Nam). Hợp đồng dầu Brent tăng 6,6% lên trên 110 USD/thùng, trong khi dầu WTI tăng gần 3% lên 96,32 USD/thùng.
Nguyên nhân trực tiếp đến từ việc Iran phát đi cảnh báo sơ tán tại hàng loạt cơ sở dầu khí khắp khu vực Vùng Vịnh. Sự gián đoạn tại eo biển Hormuz – huyết mạch vận tải năng lượng thế giới – cùng rủi ro đứt gãy nguồn cung đang thổi bùng nguy cơ lạm phát quay trở lại.
Hệ quả lập tức phản ánh vào các con số. Theo Reuters, Fed đã phải nâng dự báo lạm phát (theo thước đo PCE) lên mức 2,7% vào cuối năm nay, cao hơn hẳn mức 2,4% từng đưa ra hồi tháng 12.
Chủ tịch Fed Jerome Powell thừa nhận, giá năng lượng tăng chắc chắn sẽ đẩy lạm phát tổng thể đi lên trong ngắn hạn, dù quy mô và thời gian kéo dài của cú sốc này vẫn là một ẩn số.
Nhưng vấn đề không chỉ nằm ở giá dầu. Các dữ liệu cho thấy lạm phát tại Mỹ đã có dấu hiệu “cứng đầu” từ trước khi xung đột nổ ra. Theo WSJ, báo cáo giá bán buôn tháng 2 cho thấy chi phí các dịch vụ thiết yếu như bảo hiểm xe hơi, y tế hay truyền hình trực tuyến vẫn tăng đều.
Chuyên gia kinh tế James Egelhof từ BNP Paribas nhận định trên WSJ: “Đây là dấu hiệu cho thấy lạm phát có tính bền bỉ, ở mức vừa phải nhưng vẫn đáng lo, ngay cả trước khi những căng thẳng địa chính trị xảy ra”.
Thế tiến thoái lưỡng nan: Cứu việc làm hay ghìm giá cả?
Thông thường, khi đối mặt với cú sốc nguồn cung, các ngân hàng trung ương thường chọn cách “nhìn xuyên qua” tác động ngắn hạn. Tuy nhiên, cựu chuyên gia kinh tế cấp cao của Fed William English chia sẻ với WSJ rằng, chiến lược này chỉ hiệu quả khi công chúng tin lạm phát sẽ sớm giảm.
Sau 5 năm lạm phát vượt mục tiêu, niềm tin đó đang rất mong manh. “Vừa mới vượt qua cú sốc lạm phát năm ngoái, nay lại phải đối mặt thêm một cú sốc nữa, quả thực khá khắc nghiệt”, ông English đánh giá.
Khó khăn của Fed nhân đôi khi thị trường lao động đang ở trạng thái “cân bằng khó chịu”. Theo CNBC, nền kinh tế Mỹ đã bất ngờ mất 92.000 việc làm trong tháng 2, đẩy tỷ lệ thất nghiệp nhích lên 4,4%.
Sự giằng co giữa một bên sợ lạm phát bùng phát và một bên lo nền kinh tế suy thoái đã khiến nội bộ Fed chia rẽ. Thống đốc Stephen Miran là người duy nhất bỏ phiếu chống, kiên quyết ủng hộ việc cắt giảm lãi suất ngay lập tức để cứu thị trường việc làm.
Trong khi đó, Thống đốc Christopher Waller – người từng ủng hộ giảm lãi suất hồi tháng 1 – nay đã quay xe chọn phương án giữ nguyên.
Đối với giới đầu tư và cộng đồng doanh nghiệp, việc Fed chần chừ nới lỏng mang lại những hệ lụy thực tế rõ rệt. Theo CNBC, khi mặt bằng lãi suất chuẩn tiếp tục neo cao và dự kiến chỉ giảm tối đa một lần trong năm nay, chi phí vay vốn của doanh nghiệp và người tiêu dùng sẽ tiếp tục chịu áp lực lớn.
Trên thị trường tài chính, dòng tiền lập tức phản ứng thận trọng. Chứng khoán Mỹ chìm trong sắc đỏ với S&P 500 giảm khoảng 0,6% và Nasdaq lùi 0,5% ngay sau quyết định của Fed. Trong khi đó, đồng bạc xanh tiếp tục củng cố sức mạnh với chỉ số USD Index tăng 0,27%, cùng lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm neo ở mức 4,214%.
Những con số này buộc giới đầu tư toàn cầu phải tính toán lại bài toán phân bổ tài sản, soi xét kỹ lưỡng các rủi ro từ lạm phát và cú sốc năng lượng trước khi có động thái giải ngân mới.
Fed đang đối mặt với lạm phát cao hơn dự kiến, tín hiệu trái chiều từ thị trường lao động và tác động từ xung đột (Ảnh: CBT).
Áp lực bủa vây và kịch bản dòng tiền
Không chỉ đau đầu vì kinh tế, bức tranh chính sách của Fed hiện tại còn bị phủ bóng bởi áp lực chính trị. Theo CNBC, Tổng thống Donald Trump liên tục gây sức ép đòi hạ lãi suất. Nhiệm kỳ Chủ tịch của ông Powell sẽ kết thúc vào giữa tháng 5 tới, và người được đề cử kế nhiệm là cựu Thống đốc Kevin Warsh.
Tuy nhiên, quá trình chuyển giao đang bế tắc do những lùm xùm pháp lý liên quan đến dự án cải tạo trụ sở Fed. Bất chấp các trát triệu tập từ Bộ Tư pháp, Chủ tịch Powell khẳng định đanh thép rằng ông sẽ không rời Hội đồng Thống đốc cho đến khi vụ việc được làm sáng tỏ. Với nhiệm kỳ Thống đốc kéo dài đến năm 2028, ông hoàn toàn có thể tiếp tục lèo lái chính sách tiền tệ nếu Thượng viện chưa phê chuẩn người mới.
Vậy kịch bản nào cho dòng tiền trong thời gian tới? Biểu đồ “dot plot” cho thấy có tới 7/19 quan chức Fed không muốn giảm lãi suất trong năm nay. Thậm chí, một số nhà đầu tư bắt đầu lo ngại về kịch bản Fed có thể phải tăng lãi suất.
Dù vậy, giới phân tích vẫn nghiêng về kịch bản thận trọng. Trích dẫn trên WSJ, chiến lược gia Blake Gwinn từ RBC Capital Markets kết luận: “Không có lý do gì để tăng lãi suất trong bối cảnh giá dầu cao như vậy. Điều đó chẳng khác nào đánh gục người tiêu dùng khi nguồn cung bị thắt lại”.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/dau-len-110-usd-giai-ma-the-ket-cua-fed-va-kich-ban-lai-suat-20260319034615942.htm
