“Tấm đệm” tỷ thùng và lợi thế từ khủng hoảng
Thị trường tài chính toàn cầu đang trải qua những ngày chưa từng có. Việc eo biển Hormuz bị phong tỏa đã chính thức tạo ra cú sốc năng lượng quy mô lớn thứ 3 trong thập niên qua.
Trước đó, thế giới đã lao đao vì đại dịch năm 2020 và những căng thẳng địa chính trị bùng phát năm 2022. Lần này, theo Reuters, khoảng 20% nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu đã bị gián đoạn.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đánh giá đây là đứt gãy nguồn cung năng lượng nghiêm trọng nhất lịch sử. Giá dầu thô lập tức xuyên thủng mốc 100 USD/thùng, đẩy chi phí sản xuất của hàng loạt doanh nghiệp lên cao.
Cập nhật đến 10h ngày 19/3, sau quyết định của Fed vào rạng sáng, giá dầu tăng vọt vượt 112 USD/thùng, tiến sát vùng đỉnh lịch sử năm 2008.
Thế giới đang chao đảo trước cú sốc năng lượng tồi tệ nhất lịch sử hiện đại (Ảnh: Upstox).
Chuyên gia Geoffrey Pyatt từ McLarty Associates nhận định, an ninh năng lượng đang trở nên cấp bách hơn bao giờ hết. Thị trường tài chính không còn có thể coi nguồn cung từ Vùng Vịnh là điều hiển nhiên.
Tuy nhiên, giữa tâm bão, nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới lại tỏ ra khá vững vàng. Bí quyết đầu tiên nằm ở kho dự trữ dầu mỏ khổng lồ được tích lũy từ trước.
Trung Quốc đang nắm giữ mức kỷ lục 851 triệu thùng dầu thô trong các kho chứa thương mại. Lượng dự trữ này tạo ra một “tấm đệm” hoàn hảo, giúp họ tránh cú sốc giá trực tiếp.
Đáng chú ý, trong khi tuyến hàng hải huyết mạch bị hạn chế với nhiều quốc gia, dòng chảy năng lượng về châu Á vẫn tiếp diễn. Hơn 2 tuần qua, nguồn cung cấp ít nhất 11,7 triệu thùng dầu thô vẫn cập bến Trung Quốc an toàn.
Điều này mang lại lợi thế cực lớn cho các doanh nghiệp sản xuất tại đây. Trong khi các đối thủ quốc tế phải chạy đôn chạy đáo tìm nguồn năng lượng giá cao, các nhà máy Trung Quốc vẫn duy trì nhịp độ sản xuất ổn định.
Lá chắn kinh tế từ “quốc gia điện khí hóa”
Dù vậy, dầu mỏ không phải là “vũ khí” duy nhất của nền kinh tế tỷ dân. Lợi thế cốt lõi giúp Bắc Kinh trụ vững nằm ở chiến lược dài hạn nhằm xây dựng một “quốc gia điện khí hóa”.
Ngay từ những ngày đầu nổ ra căng thẳng, giới chức Trung Quốc đã lập tức kêu gọi đẩy nhanh chuyển dịch sang năng lượng tái tạo. Đồng thời, họ ráo riết mở rộng dự trữ khẩn cấp và tìm kiếm các nguồn cung thay thế.
Theo Fortune, những khoản đầu tư khổng lồ vào năng lượng tái tạo và hệ thống siêu lưới điện đang phát huy tác dụng. Đây không chỉ là mục tiêu môi trường mà đã trở thành “lá chắn kinh tế” mang tính cấp bách.
Chuyên gia Penny Chen từ Fitch Ratings nhận định, hạ tầng của Trung Quốc được triển khai hiệu quả hơn phần lớn các quốc gia khác. Hệ thống lưới điện của họ có khả năng chống chịu cực tốt trước các cú sốc bên ngoài.
Thực tế cho thấy, nền kinh tế này đang có mức độ miễn nhiễm đáng ngạc nhiên. Hơn một nửa lượng điện năng của họ hiện nay đến từ các nguồn năng lượng tái tạo.
Đồng thời, xe điện đang chiếm hơn 50% doanh số bán ô tô mới tại thị trường nội địa. Để so sánh, tỷ lệ này tại Mỹ hiện vẫn nằm dưới mức 10%, trong khi năng lượng tái tạo chỉ chiếm khoảng một phần tư sản lượng điện.
Trong bối cảnh làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghiệp nặng đang “ngốn” lượng điện khổng lồ, sự tự chủ này là chìa khóa vàng. Nó giúp Bắc Kinh bứt tốc trong cuộc đua công nghệ và sản xuất toàn cầu.
Siêu lưới điện không chỉ giúp Trung Quốc giảm thiểu tác động từ cú sốc năng lượng, mà còn có thể biến nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới thành một trong những bên thắng cuộc về kinh tế khi khủng hoảng qua đi (Ảnh: ST File).
Trật tự năng lượng mới và rủi ro đảo chiều
Cú sốc giá dầu đang buộc các cường quốc phải vẽ lại bản đồ năng lượng. Theo Reuters, châu Âu đã phải gánh thêm 6 tỷ euro chi phí nhập khẩu nhiên liệu chỉ trong một thời gian ngắn.
Áp lực chi phí khổng lồ khiến Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen phải thừa nhận việc giảm tỷ trọng điện hạt nhân là một sai lầm chiến lược. EU hiện đang phải ráo riết tung ra các gói trợ cấp và ưu đãi thuế để cứu vãn tình hình.
Nhiều quốc gia châu Á chịu ảnh hưởng nặng nề như Nhật Bản và Đài Loan cũng đang cân nhắc hồi sinh điện hạt nhân. Thậm chí, Mỹ đã phải nới lỏng một phần các lệnh trừng phạt với Nga để hạ nhiệt giá cả toàn cầu.
Một nhà giao dịch khí đốt tại Vitol chia sẻ với Reuters rằng các chính trị gia EU đang rơi vào thế bị động. Tình hình hiện tại đang lặp lại kịch bản khủng hoảng chuỗi cung ứng của năm 2022.
Tuy nhiên, nỗ lực thoát khỏi sự phụ thuộc vào dầu mỏ lại mở ra một rủi ro mới. Các chuyên gia cảnh báo quá trình chuyển dịch xanh có thể khiến thế giới phụ thuộc ngược lại vào Trung Quốc.
Nhiều nhà lập pháp châu Âu lo ngại về việc hạ tầng năng lượng mới sẽ bị trói buộc vào phần cứng và phần mềm công nghệ từ nền kinh tế châu Á này. Đây là bài toán hóc búa cho giới đầu tư và các nhà hoạch định chính sách toàn cầu.
Chuyên gia Wang Jin từ Viện Đối thoại Quốc tế Bắc Kinh cho rằng, toàn thế giới sẽ phải xem xét lại chuỗi cung ứng năng lượng. Trọng tâm mới sẽ buộc phải hướng về năng lượng sạch và hạt nhân.
Khủng hoảng hiện tại là phép thử lớn cho sức chịu đựng của các nền kinh tế. Chuyên gia Josh Freed từ tổ chức Third Way chia sẻ trên Washington Post rằng, đây là cú sốc mà Bắc Kinh hoàn toàn có thể hấp thụ. Thay vì suy yếu, họ có thể bước ra khỏi giai đoạn biến động này với một vị thế quyền lực hơn bao giờ hết trên bàn cờ kinh tế quốc tế.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/vi-sao-trung-quoc-manh-len-chua-tung-co-trong-cu-soc-gia-dau-20260319102835635.htm
