Trung Quốc đẩy mạnh đào tạo nghề theo hướng chính quy nhằm giảm định kiến của lao động trẻ đối với công việc phổ thông – Ảnh: CHINA NEWS SERVICE
Việc này nhằm xóa bỏ định kiến với “thợ lành nghề” và giải bài toán nan giải: hàng triệu sinh viên thất nghiệp, trong khi nhiều ngành vẫn khan hiếm lao động trầm trọng.
Nâng vị thế đào tạo nghề
Đầu tháng 3, một học viện đào tạo nghề nướng tại thành phố Nhạc Dương (tỉnh Hồ Nam) bắt đầu tuyển sinh, thu hút sự chú ý khi học viên có thể nhận cả bằng đào tạo chính quy lẫn chứng chỉ nghề, dù đây vốn là công việc phổ thông.
Trước đó, Trung Quốc đã xuất hiện những mô hình tương tự như học viện về tôm hùm ở Tiềm Giang (tỉnh Hồ Bắc) hay Học viện Mì cháy ở Nghi Tân (tỉnh Tứ Xuyên).
Với hơn 2.000 cửa hàng, khoảng 50.000 lao động và doanh thu trên 2 tỉ nhân dân tệ/năm, ngành đồ nướng đã trở thành trụ cột trong kinh tế dịch vụ tại Nhạc Dương. Theo tờ Tân Kinh Báo ngày 11-3, Hiệu trưởng Học viện Đồ nướng Nhạc Dương, ông Hồ Tuấn, cho biết kể từ khi học viện công bố tuyển sinh, nhiều người khắp Trung Quốc đã liên hệ tham khảo và đăng ký.
Trường do chính quyền thành phố Nhạc Dương phối hợp với Đại học Mở Nhạc Dương và Hiệp hội Đồ nướng địa phương cùng thành lập, hướng đến đào tạo nghề theo chương trình chính quy.
Học viên có thể chọn khóa ngắn hạn hoặc theo lộ trình dài hạn để lấy bằng chính quy hoặc bằng kỹ năng được công nhận trên hệ thống quốc gia, đồng thời nhận chứng chỉ nghề đầu bếp đồ nướng.
Áp lực việc làm là động lực sâu xa của xu hướng này. Đầu năm 2026, Bộ Nhân lực và An sinh xã hội Trung Quốc thống kê số sinh viên tốt nghiệp trong năm dự kiến đạt khoảng 12,7 triệu người, tăng 480.000 so với năm 2025.
Trong khi đó, Cục Thống kê quốc gia cho biết tỉ lệ thất nghiệp khu vực thành thị năm 2025 dao động trong khoảng 5,0% – 5,3%, kết thúc năm ở mức 5,1%. Thị trường lao động nhìn chung ổn định về con số, nhưng người lao động vẫn chịu áp lực lớn về cơ cấu: nhiều ngành kỹ thuật và dịch vụ thiếu nhân lực trầm trọng, trong khi hàng triệu sinh viên chật vật tìm việc.
Để giải bài toán “thừa thầy thiếu thợ”, Trung Quốc đã liên tục điều chỉnh cơ cấu ngành đào tạo. Định hướng này được thể chế hóa trong Kế hoạch Xây dựng cường quốc giáo dục giai đoạn 2024 – 2035, do Trung ương Đảng Cộng sản và Quốc vụ viện Trung Quốc ban hành, với trọng tâm là tăng cường liên thông giữa giáo dục nghề và giáo dục học thuật, đồng thời thiết lập cơ chế điều chỉnh linh hoạt ngành đào tạo theo nhu cầu thực tế.
Chỉ riêng năm 2025, Bộ Giáo dục Trung Quốc cho biết hệ thống đại học và đào tạo nghề đã mở mới hơn 7.300 điểm ngành, đồng thời xóa bỏ hơn 5.400 điểm ngành lỗi thời. Sang năm 2026, chính sách tiếp tục siết chặt theo hướng cắt các ngành có tỉ lệ việc làm thấp, mở rộng các ngành thiếu nhân lực như AI, dịch vụ đời sống, kinh tế tầm thấp, thiết bị cao cấp và cải tạo đô thị.
Người thiếu việc, việc thiếu người
Dù chính sách cải tổ được đẩy mạnh, Báo cáo công tác Chính phủ Trung Quốc năm 2026 vẫn thừa nhận những áp lực đáng kể trên thị trường lao động khi việc làm và thu nhập của người dân còn nhiều khó khăn.
Theo Bộ Nhân lực và An sinh xã hội Trung Quốc, chính sách việc làm hiện tập trung vào mở rộng khả năng hấp thụ lao động trong các nhóm dịch vụ gia đình (giúp việc gia đình, chăm sóc nhà cửa) và dưỡng lão.
Tại kỳ họp Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc đầu tháng 3, đại biểu Diêu Kình Ba nhận định trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, nhóm lao động dịch vụ này sẽ là những người khó bị thay thế trong tương lai gần.
Thị trường cũng đang dịch chuyển sang các lĩnh vực kinh tế số như livestream, logistics, kho vận và giao nhận – những ngành có khả năng hấp thụ lao động lớn trong bối cảnh kinh tế nền tảng phát triển nhanh.
Về căn nguyên, chuyên gia Hoàng Mai thuộc Viện Khoa học nhân sự Trung Quốc, trong một bài viết trên tờ Nhân Dân Nhật Báo, nhận định hiện tượng tréo ngoe này chủ yếu bắt nguồn từ sự lệch pha giữa cung và cầu: kỹ năng người lao động chưa đáp ứng yêu cầu thị trường, trong khi kỳ vọng nghề nghiệp lại chưa phù hợp với thực tế.
Bà cho rằng điều chỉnh ngành đào tạo là cần thiết nhưng chưa đủ – cần xây dựng song song các cơ chế dự báo nhân lực, giám sát thị trường lao động, tăng cường liên kết giữa giáo dục và sản xuất, và đẩy mạnh đào tạo lại kỹ năng cho người lao động.
Làn sóng học viện “đặc sản”
Mô hình học viện gắn với đặc sản hay ngành dịch vụ địa phương đang nở rộ tại Trung Quốc. Nếu Nhạc Dương có Học viện Đồ nướng thì Tiềm Giang (tỉnh Hồ Bắc) có Học viện Tôm hùm, còn Nghi Tân (tỉnh Tứ Xuyên) có Học viện Mì cháy. Điểm chung của các mô hình này là gắn đào tạo với thế mạnh địa phương, cấp bằng chính quy và chứng chỉ nghề được công nhận trên hệ thống quốc gia.
Tại kỳ họp Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc, xu hướng này được nhìn nhận là hướng đi phù hợp để thu hút lao động trẻ vào các nghề dịch vụ – vốn bị coi là “thấp hơn” so với bằng đại học truyền thống – trong bối cảnh Trung Quốc cần cấp tốc lấp đầy khoảng trống nhân lực ở nhiều ngành thiết yếu.
Đọc tiếp
Về trang Chủ đề
Nguồn: https://tuoitre.vn/hoc-vien-do-nuong-tom-hum-mi-chay-trung-quoc-nang-cap-nghe-pho-thong-thanh-nghe-danh-gia-20260319225349429.htm
