Mỹ và Nhật Bản xúc tiến hợp tác về năng lượng, khoáng sản

Cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi tại Washington hôm 19.3 diễn ra sau khi Tokyo đồng ý đầu tư 550 tỉ USD đến năm 2029, theo hiệp định thương mại song phương đạt được vào năm ngoái.

Theo thông cáo chung do Văn phòng đại diện thương mại Mỹ đưa ra, hai bên còn công bố khoản đầu tư 33 tỉ USD vào các nhà máy điện khí ở 2 tiểu bang Pennsylvania và Texas của Mỹ. Hai nước đã công bố đợt dự án đầu tiên thuộc quỹ đầu tư mới vào tháng 2, với cam kết 36 tỉ USD cho 3 dự án cơ sở hạ tầng.

Theo thông cáo, các dự án sẽ đảm bảo an ninh bằng cách “thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của hai nước, từ đó mở đường cho một thời hoàng kim mới của liên minh Nhật – Mỹ ngày càng phát triển”. Thông cáo cho rằng các lò phản ứng mô đun nhỏ, do Liên doanh GE Vernova Hitachi chế tạo, sẽ cung cấp “một nguồn năng lượng ổn định thế hệ tiếp theo mạnh mẽ, ổn định giá điện cho người dân Mỹ và củng cố vị thế dẫn đầu của Nhật – Mỹ trong cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu”.

Bên cạnh đó, Mỹ và Nhật công bố kế hoạch hành động nhằm phát triển nguồn thay thế chuỗi cung ứng các khoáng sản trọng yếu và đất hiếm từ Trung Quốc, tập trung trước vào việc thiết lập giá sàn cho một nhóm khoáng sản chọn lọc. Hai nước đặt mục tiêu đạt được “những kết quả cụ thể, ngắn hạn nhằm đảm bảo khả năng phục hồi chuỗi cung ứng chung”. Thông cáo cho biết hai nước sẽ thảo luận về các chính sách thương mại phối hợp, chẳng hạn như cơ chế giá sàn điều chỉnh theo biên giới. Tuy nhiên, thông cáo không nêu rõ loại khoáng sản nào sẽ được xem xét đầu tiên để áp dụng giá sàn.

Hồi tháng 10.2025, Tổng thống Trump và Thủ tướng Takaichi ký thỏa thuận khung về đất hiếm tại Tokyo, khi hai nước gặp khó khăn về nguồn cung. Theo Reuters, kế hoạch hành động trên không nêu quốc gia cụ thể, nhưng đề cập nhu cầu khắc phục “những méo mó do các chính sách và thực tiễn phi thị trường phổ biến gây ra, khiến chuỗi cung ứng khoáng sản thiết yếu của các nền kinh tế định hướng thị trường dễ bị tổn thương trước hàng loạt gián đoạn, bao gồm cả sự cưỡng ép kinh tế”.

Theo kế hoạch hành động, hai bên sẽ tham vấn về cách thức đưa giá sàn và các điều khoản thương mại khác vào một thỏa thuận cung cấp khoáng sản thiết yếu đa phương, có sự tham gia của các quốc gia khác. Hai bên cũng nhất trí chia sẻ thông tin về tiêu chuẩn khai thác, hợp tác kỹ thuật và lập bản đồ địa chất các mỏ khoáng sản quan trọng. Ngoài ra, hai bên nhất trí phối hợp dự trữ khoáng sản quan trọng và ứng phó nhanh chóng để ngăn ngừa gián đoạn nguồn cung.