Dầu khí Trung Đông nguy nan, thế giới tìm cách ‘buộc bụng’

Trong phân tích gửi đến Thanh Niên, Eurasia Group (Mỹ), đơn vị tư vấn và nghiên cứu rủi ro chính trị hàng đầu thế giới, cảnh báo nguồn cung năng lượng ở khu vực vùng Vịnh đang ngày càng khó khăn.

Khó càng thêm khó

Theo phân tích, cuộc khủng hoảng nhiên liệu trở nên sâu sắc hơn vào ngày 18.3 khi Israel tấn công mỏ khí đốt South Pars của Iran. Đáp trả, Tehran phóng tên lửa vào một số mục tiêu ở vùng Vịnh, trong đó đã tấn công gây thiệt hại lớn cho thành phố công nghiệp Ras Laffan ở Qatar. Đây là nơi có cơ sở khí đốt tự nhiên hóa lỏng lớn nhất thế giới. Diễn biến trên đã khiến giá dầu thô Brent có lúc lại chạm mức 110 USD/thùng, trong khi giá khí đốt của châu Âu tăng 6%.

Trong đó, Ả Rập Xê Út và UAE có thể tiếp cận các cảng bên ngoài vịnh Ba Tư để xuất khẩu hàng hóa bằng đường biển mà không cần đi qua eo biển Hormuz. Điển hình, đường ống dẫn Đông – Tây của Ả Rập Xê Út đã nâng công suất dẫn dầu từ mức 2,8 triệu thùng/ngày trước khủng hoảng lên mức 7 triệu thùng/ngày, đường ống Habshan – Fujairah (Abu Dhabi) giúp UAE chuyển khoảng 1,5 triệu thùng/ngày. Các đường ống này giúp dầu thô bị nghẽn ở eo biển Hormuz có thể được giải tỏa phần nào.

Tuy nhiên, Iraq, Bahrain và Kuwait chỉ tiếp giáp biển ở vịnh Ba Tư, nên sản lượng nhiên liệu của nước này giảm mạnh trong bối cảnh eo biển Hormuz bị đình trệ. Qatar cũng rơi vào tình trạng tương tự. Không những vậy, Qatar là một trong những nhà cung cấp khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) lớn nhất thế giới và nhiều cơ sở sản xuất LNG đã ngưng hoạt động do bị tấn công, nên nguồn cung LNG toàn cầu bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Bên cạnh đó, phần lớn dầu thô đi qua eo biển Hormuz đều cung cấp cho các nước châu Á như: Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, Hàn Quốc… Vì thiếu nguồn cung, các nước châu Á phải tìm các nguồn cung khác, dẫn đến sự cạnh tranh mua dầu khí diễn ra ở phần lớn thị trường toàn cầu.

Chính vì vậy, tình hình nhiên liệu toàn cầu đang ngày càng khó khăn.

Tìm cách “thắt lưng buộc bụng”

Giữa bối cảnh như vậy, IEA hôm qua (20.3) đưa ra khuyến nghị về một loạt hành động mà các chính phủ, doanh nghiệp và hộ gia đình có thể thực hiện để giảm bớt tác động kinh tế đối với người tiêu dùng do sự gián đoạn của thị trường dầu mỏ do cuộc chiến ở Trung Đông.

Qua đó, IEA xác định 10 biện pháp có thể được thực hiện nhanh chóng bởi chính phủ, doanh nghiệp và hộ gia đình. Những hành động này tập trung chủ yếu vào vận tải đường bộ, vốn chiếm khoảng 45% nhu cầu dầu toàn cầu, nhưng cũng bao gồm hàng không, nấu ăn và công nghiệp.

Cụ thể, các biện pháp IEA đặt ra là: (1) Làm việc tại nhà nếu có thể để hạn chế sử dụng nhiên liệu cho việc đi lại; (2) Giảm giới hạn tốc độ đường cao tốc ít nhất 10 km/giờ, vì tốc độ thấp hơn làm giảm mức sử dụng nhiên liệu cho ô tô du lịch và xe tải; (3) Khuyến khích sử dụng giao thông công cộng để hạn chế sử dụng ô tô, xe máy cá nhân giúp giảm nhu cầu dầu; (4) Ô tô cá nhân luân phiên ra đường ở các thành phố lớn vào các ngày khác nhau vừa giảm tắc nghẽn giao thông lẫn nhiên liệu; (5) Tăng cường chia sẻ xe và áp dụng các phương pháp lái xe hiệu quả; (6) Thực hành lái xe hiệu quả cho các phương tiện thương mại đường bộ và giao hàng bằng cách bảo dưỡng xe đầy đủ và tối ưu hóa tải trọng để hạn chế lãng phí nhiên liệu; (7) Chuyển hướng sử dụng khí hóa lỏng, vì những xe sử dụng nhiên liệu kép thì chuyển đổi từ khí hóa lỏng sang xăng để tăng nguồn khí hóa lỏng phục vụ nấu ăn và các nhu cầu thiết yếu khác; (8) Tránh đi lại bằng đường hàng không, tăng cường sử dụng các phương tiện thay thế, vì việc giảm các chuyến bay thương mại có thể nhanh chóng giảm bớt áp lực lên thị trường nhiên liệu máy bay; (9) Nếu có thể, hãy chuyển sang các giải pháp nấu ăn hiện đại, khuyến khích nấu ăn bằng điện và các lựa chọn hiện đại khác có thể giảm sự phụ thuộc vào khí hóa lỏng; (10) Tăng hiệu quả hoạt động trong các ngành công nghiệp để tiết kiệm khí hóa lỏng cho các mục đích sử dụng thiết yếu.

Theo IEA, các biện pháp trên dựa trên chuyên môn hàng thập niên của cơ quan này và đã được chứng minh có hiệu quả trong thực tế các bối cảnh khác nhau. Vì thế, việc áp dụng rộng rãi các biện pháp đề ra sẽ giúp tạo hiệu ứng để giảm đáng kể nhu cầu năng lượng nhằm đối phó tình hình hiện tại.