Toàn cảnh siêu dự án sân bay Long Thành

Cảng hàng không Quốc tế Long Thành là một trong những dự án trọng điểm với mức đầu tư lớn liên tục được thúc đẩy tiến độ trong thời gian qua. Khi đi vào vận hành, dự án được kỳ vọng sẽ giải quyết được “bài toán” lớn về hạ tầng cho ngành hàng không hiện nay.

Dù vậy, loạt biến động thời gian gần đây khiến các quan tâm đổ dồn về các câu chuyện pháp lý. Theo chỉ đạo mới nhất, vụ án tại Tổng Công ty Cảng hàng không (mã chứng khoán: ACV) liên quan dự án sân bay Long Thành được đưa vào diện Ban Chỉ đạo Trung ương phòng, chống tham nhũng theo dõi.

Sẽ đưa vào vận hành trong năm 2026

Dự án sân bay Long Thành được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư từ năm 2015, theo kế hoạch sẽ xây dựng trên diện tích hơn 5.000ha tại xã Long Thành, tỉnh Đồng Nai với tổng mức đầu tư ước tính cho toàn bộ công trình là 336.630 tỷ đồng (tương đương 16,03 tỷ USD).

Dự án được triển khai làm 3 giai đoạn.

Giai đoạn 1 có tổng mức đầu tư là hơn 109.000 tỷ đồng (tương đương hơn 4,6 tỷ USD). Dự án sẽ được đầu tư xây dựng 1 đường cất hạ cánh và 1 nhà ga hành khách cùng các hạng mục phụ trợ đồng bộ với công suất 25 triệu hành khách/năm, 1,2 triệu tấn hàng hóa/năm.

Giai đoạn 2 là tiếp tục đầu tư xây dựng thêm một đường cất hạ cánh cấu hình mở và một nhà ga hành khách để đạt công suất 50 triệu hành khách/năm và 1,5 triệu tấn hàng hóa/năm.

Giai đoạn 3 là hoàn thành các hạng mục của dự án để đạt công suất 100 triệu hành khách/năm và 5 triệu tấn hàng hóa/năm.

Ngày 5/1/2021, sân bay Long Thành chính thức khởi công xây dựng giai đoạn 1 (2021-2026), do Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) làm chủ đầu tư và hiện tại sau gần 5 năm thi công đã cơ bản hoàn thành, khánh thành và đón những chuyến bay thương mại đầu tiên.

Theo kế hoạch, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu các đơn vị khẩn trương rà soát công việc còn lại, xây dựng kế hoạch, tổ chức thi công hợp lý để bảo đảm hoàn thành và đưa vào khai thác thương mại trong nửa đầu năm 2026.

Năm 2025, Sân bay Long Thành đã khánh thành và đón những chuyến bay thương mại đầu tiên (Ảnh minh họa: DT)

Theo Cục Hàng không Việt Nam, năm 2025, ngành vận chuyển khách quốc tế đạt 46,6 triệu lượt, tăng 12%, trong khi sản lượng hàng hóa đạt khoảng 1,3 triệu tấn, tăng tới 22% so với năm trước.

Đà tăng trưởng này được hỗ trợ bởi mạng lưới đường bay quốc tế ngày càng mở rộng. Các hãng hàng không nội địa đã triển khai mở đường bay mới và phục hồi đường bay phù hợp với năng lực khai thác của các hãng.

Nút thắt lớn nhất hiện nay liên quan đến áp lực quá tải của các nhà ga hiện hữu. Theo đó, sự kỳ vọng lớn nhất đổ dồn vào siêu dự án Sân bay Long Thành giai đoạn 1, dự kiến vận hành vào cuối năm nay với công suất 25 triệu khách/năm, được coi là “cú hích” để Việt Nam thực sự trở thành một trung tâm trung chuyển hàng không (hub) của khu vực, ngang hàng với Singapore hay Thái Lan.

Ngành hàng không cũng bước vào năm 2026 với loạt thay đổi mới, từ Luật Hàng không đến sự tham gia của loạt tập đoàn tư nhân lớn như Sun PhuQuoc Airways, Crystal Bay… cùng màn tái xuất của Bamboo Airways.

ACV đã “rót” hơn 34.000 tỷ đồng vào sân bay Long Thành

Được lựa chọn là nhà đầu tư dự án, ACV được biết đã rót hơn 1 tỷ USD vào Long Thành.

Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý IV/2025, chi phí xây dựng cơ bản của ACV ghi nhận hơn 35.423 tỷ đồng, trong đó dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành (giai đoạn 1) ở mức 34.190 tỷ đồng, tương đương 37,6% tổng tài sản của toàn doanh nghiệp.

Cơ cấu tài sản của cũng ACV bắt đầu thay đổi trong 2 năm gần đây, khi tài sản dài hạn tăng từ 24.668 tỷ đồng cuối năm 2023 lên 64.076 tỷ đồng cuối năm 2025, cho thấy sự thay đổi chiến lược đẩy mạnh đầu tư hạ tầng. Các năm trước đó, tài sản ngắn hạn của doanh nghiệp luôn cao hơn nhiều so với tài sản dài hạn.

Về cơ cấu nguồn vốn, tổng nợ phải trả của doanh nghiệp tại cuối năm đạt hơn 20.983 tỷ đồng, trong đó dư nợ vay chiếm khoảng 9.711 tỷ đồng. Vốn chủ sở hữu đạt 68.972 tỷ đồng, bao gồm vốn góp hơn 35.828 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế chưa phân phối khoảng 19.969 tỷ đồng.

ACV đóng vai trò quan trọng khi làm chủ đầu tư dự án thành phần 3 (giai đoạn 1), hạt nhân của toàn bộ dự án có quy mô vốn lên tới 99.000 tỷ đồng. Mới đây theo phê duyệt của Bộ Xây dựng, ACV sẽ tiếp tục làm chủ đầu tư giai đoạn 2 của dự án.

Loạt biến động lớn

Công trường thi công sân bay Long Thành (Ảnh: Nam Anh).

Được kỳ vọng là vậy, dự án thực tế chậm tiến độ so với kế hoạch. Về việc này, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đã có buổi kiểm tra công trường sân bay Long Thành, đồng thời yêu cầu ACV, nhà thầu và đơn vị có liên quan làm rõ nguyên nhân chậm tiến độ dự án từ cơ cấu tổ chức, nhân sự, chậm thanh toán, để có giải pháp tháo gỡ kịp thời.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, ACV phải chịu trách nhiệm trước Chính phủ, Thủ tướng nếu dự án sân bay Long Thành không hoàn thành đúng tiến độ cam kết.

Ngày 4/3, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an thông tin đã bắt tạm giam ông Vũ Thế Phiệt – Chủ tịch HĐQT ACV cùng ông Nguyễn Tiến Việt – Thành viên HĐQT, Phó tổng giám đốc ACV – để điều tra về hành vi vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng. Theo văn bản, hai bị can bị điều tra về hành vi vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, liên quan đến việc nhận tiền để tạo điều kiện cho nhà thầu trúng thầu.

Trước đó, một loạt động thái thay đổi nhân sự cấp cao đã diễn ra tại ACV và các nhà thầu liên quan.

Mới nhất, ACV bổ nhiệm ông Lê Văn Khiên giữ chức quyền Chủ tịch Hội đồng quản trị (HĐQT) kiêm Người đại diện theo pháp luật, thay thế ông Vũ Thế Phiệt. Ông Vũ Phạm Nguyên An – Giám đốc Cảng hàng không Liên Khương – được điều động giữ chức Giám đốc Ban Quản lý dự án sân bay Long Thành, thay ông Nguyễn Tiến Việt.

Về phía các nhà thầu, ngày 13/2, Tổng Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam (Vinaconex, mã chứng khoán: VCG) công bố quyết định miễn nhiệm chức danh Chủ tịch HĐQT đối với ông Nguyễn Hữu Tới. 

Cùng ngày, Công ty cổ phần Đầu tư Xây dựng Newtecons cũng công bố quyết định bổ nhiệm ông Nguyễn Quang Thụy giữ chức Tổng giám đốc, thay thế ông Võ Thanh Liêm.

Đáng nói, Vinaconex và Newtecons đều là thành viên của liên danh Vietur, đơn vị trúng gói thầu 5.10 “Thi công xây dựng và lắp đặt thiết bị công trình nhà ga hành khách” thuộc dự án thành phần 3 – các công trình thiết yếu trong cảng hàng không, giai đoạn 1 của dự án sân bay Long Thành. Gói thầu này có giá trị trên 35.000 tỷ đồng. 

Mới đây, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đã phê chuẩn Quyết định khởi tố bị can, Lệnh bắt bị can để tạm giam đối với ông Nguyễn Hữu Tới, nguyên Chủ tịch HĐQT của Vinaconex và ông Dương Văn Mậu, Phó tổng giám đốc Vinaconex về tội “Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng”, theo Điều 222, Bộ luật Hình sự.