Xăng E10 pha trộn 90% xăng khoáng và 10% ethanol sinh học, giúp giảm khí thải và tăng chỉ số Octan – Ảnh: HỮU HẠNH
Như vậy theo lộ trình chuyển đổi nhiên liệu sinh học được Bộ Công Thương phê duyệt trước đó, mốc thời gian mà xăng sinh học (E10) thay thế hoàn toàn xăng khoáng (RON95, RON92) trên toàn thị trường thực hiện từ 1-6-2026, sẽ được triển khai sớm hơn khoảng hai tháng.
Cấp tập chuẩn bị hạ tầng
Ghi nhận của Tuổi Trẻ, đến thời điểm này nhiều doanh nghiệp chiếm thị phần lớn trên thị trường đã sẵn sàng chuẩn bị hạ tầng, nguồn cung để thay thế hoàn toàn xăng khoáng, đưa xăng E10 phân phối ra thị trường.
Theo đại diện Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), xăng E10 RON95-III hiện đã được triển khai tại 60 cửa hàng xăng dầu ở TP.HCM và Quảng Ngãi. Đến nay, bình quân mỗi ngày cung ứng khoảng 95m3 nhiên liệu E10 RON95-III cho khách hàng, tăng khoảng 40% so với những ngày đầu triển khai thí điểm.
Petrolimex đã triển khai đồng bộ các công việc, từ cải tạo nâng cấp kho bể, hệ thống phối trộn nhiên liệu sinh học, phương án tạo nguồn ethanol, xăng nền, logistics… và lộ trình chi tiết mở rộng triển khai kinh doanh xăng E10, dự kiến trong tháng 4-2026, sẽ thực hiện thay thế toàn bộ xăng khoáng, đáp ứng được yêu cầu mới mà Thủ tướng Chính phủ đưa ra.
Đại diện Petrolimex cho biết do không thể thực hiện đồng loạt trong cùng một thời điểm, nên quá trình chuyển đổi sẽ thực hiện cuốn chiếu giữa xăng khoáng và xăng E10 để thực hiện việc bán xăng E10 trên toàn hệ thống. Việc chuyển đổi thực hiện phân phối xăng E10 được tập đoàn này tính toán sẽ giúp giảm khoảng 10% lượng xăng, giảm áp lực nguồn cung xăng dầu trong bối cảnh cung – cầu căng thẳng.
Ông Cao Hoài Dương – Chủ tịch HĐQT Tổng công ty Dầu Việt Nam (PV Oil) – cũng cho hay toàn bộ hệ thống bồn bể, hạ tầng, các cơ sở pha chế, phòng thí nghiệm, hóa nghiệm đã được PV Oil đầu tư, nâng cấp trong năm 2025. Đặc biệt đối với kho chứa ethanol, công ty cũng đã đầu tư thêm bồn bể, thiết bị pha trộn, để đến thời điểm tháng 4-2026 sẽ thực hiện việc súc rửa bồn bể để triển khai phân phối trên toàn hệ thống.
Ông Dương cho rằng trong bối cảnh nguồn cung xăng dầu thế giới căng thẳng do cuộc chiến tại Trung Đông, việc đẩy nhanh lộ trình thực hiện xăng E10 góp phần giúp cho doanh nghiệp giảm bớt khối lượng xăng khoáng cần phải nhập.
Trong khi đó, nguồn cung ethanol được thuận lợi hơn do mua từ trong nước và nhập khẩu ít bị ảnh hưởng bởi chiến sự nên việc vận chuyển thuận lợi hơn.
Việc chuyển đổi xăng sinh học giúp giảm áp lực nguồn cung và giá cả – Ảnh: HỮU HẠNH
Nhập thêm ethanol
Ông Đỗ Minh Quân – Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) – cho biết theo báo cáo của các thương nhân kinh doanh xăng dầu, tổng lượng xăng tiêu thụ năm 2025 khoảng 11,37 triệu m³. Nếu chuyển sang sử dụng xăng E10 theo lộ trình, ước tính lượng ethanol cần cho pha chế sẽ vào khoảng 1,1 triệu m³.
Hiện Việt Nam có 6 nhà máy sản xuất cồn, nhưng mới chỉ khoảng 3 nhà máy đang hoạt động và cũng chưa vận hành hết công suất do trước đây thị trường chưa đủ lớn. Vì vậy, nếu cả 6 nhà máy cùng hoạt động tối đa theo công suất thiết kế, sản lượng có thể đạt khoảng 400.000 – 500.000m³, tương đương đáp ứng khoảng 40% nhu cầu ethanol trong nước.
Như vậy, trong giai đoạn đầu triển khai lộ trình, Việt Nam vẫn phải nhập khẩu khoảng 60% ethanol từ nước ngoài. Bộ Công Thương tính toán, khối lượng còn lại là 600.000 – 700.000m3/năm trong giai đoạn đầu sẽ được nhập từ 2 cường quốc xuất khẩu ethanol lớn là Mỹ và Brazil cùng các trung tâm phân phối trong khu vực như Hàn Quốc hay Singapore.
“Bộ Công Thương đang phối hợp với các bộ, ngành, hiệp hội và doanh nghiệp để hỗ trợ nhập khẩu ethanol, đồng thời thúc đẩy khôi phục các nhà máy hiện còn đóng cửa hoặc chưa vận hành hết công suất. Khi thị trường hình thành ổn định, việc khôi phục và mở rộng sản xuất trong nước sẽ giúp Việt Nam từng bước chủ động hơn về nguồn cung ethanol, giảm dần phụ thuộc vào nhập khẩu”, ông Quân khẳng định.
Giảm nhập xăng, tăng bảo vệ môi trường
Ông Bùi Ngọc Bảo – Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam – cho rằng việc đẩy nhanh lộ trình chuyển đổi sử dụng nhiên liệu sinh học có ý nghĩa lớn trong bối cảnh hiện nay.
Cũng bởi, trước hết nhiên liệu sinh học góp phần thực hiện mục tiêu bảo vệ môi trường, chuyển đổi xanh và giảm phát thải mà Việt Nam đã cam kết tại COP26. Với tỉ lệ phối trộn 5% hay 10% như E5, E10, B5, B10, Việt Nam có thể giảm mức độ phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
“Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với một nền kinh tế vẫn có tỉ trọng nông nghiệp lớn như Việt Nam. Chương trình nhiên liệu sinh học không chỉ tạo đầu ra cho nông sản như sắn, ngô, mà còn góp phần củng cố liên kết giữa nông nghiệp và công nghiệp chế biến”, ông Bảo nói.
Chưa kể, nếu mỗi năm Việt Nam sử dụng khoảng 26 triệu m³ tấn xăng dầu, thì với tỉ lệ phối trộn 10%, lượng nhiên liệu hóa thạch được thay thế là rất đáng kể. Khi chương trình được triển khai tốt và tiến tới E15, E20 hay B15, B20 như một số quốc gia đã làm, việc giảm phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu còn hiệu quả hơn. Đặc biệt, khi Việt Nam mới chỉ đáp ứng được khoảng 30% nhu cầu xăng dầu trong nước, còn lại 70% phải nhập khẩu. Vì vậy, mọi chương trình giúp giảm phụ thuộc vào nguồn nhiên liệu hóa thạch đều có ý nghĩa chiến lược.
Ông Bảo cho hay đến nay có thể khẳng định các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu đã chuẩn bị từ lâu nhờ kinh nghiệm triển khai E5. Trong trường hợp thực hiện sớm hơn lộ trình, khi xăng E10 được áp dụng đồng bộ thay thế xăng khoáng, các doanh nghiệp sẽ phải cơ cấu lại hệ thống kỹ thuật, nguồn nguyên liệu, kế hoạch thị trường. Những doanh nghiệp không có sẵn cơ sở vật chất cũng đã chủ động làm việc với các đầu mối lớn để thuê dịch vụ pha chế, lưu trữ.
Sớm cho phép được thuê các phòng hóa nghiệm
Một thương nhân đầu mối tại miền Nam cho hay, để đầu tư một phòng hóa nghiệm với máy phân tích RON phải mất khoảng 1 triệu USD, chưa kể các chi phí đầu tư khác. Trong dự thảo sửa đổi nghị định 80 về kinh doanh xăng dầu có cho phép doanh nghiệp được thuê các phòng hóa nghiệm bên ngoài, song đến nay nghị định mới vẫn chưa được ban hành.
Điều này dẫn tới việc doanh nghiệp không đáp ứng đủ điều kiện để thực hiện kiểm nghiệm, phân phối xăng sinh học ra thị trường.
Vì vậy, trong điều kiện cấp bách hiện nay, cần phải có phương án để hỗ trợ doanh nghiệp trong việc linh hoạt sử dụng các phòng thí nghiệm, hóa nghiệm đủ tiêu chuẩn đã được cấp phép hoạt động để doanh nghiệp có thể thuê ngoài dịch vụ này, đảm bảo đưa xăng dầu đạt chất lượng và thực hiện đúng lộ trình theo yêu cầu của Chính phủ.
Quy hoạch vùng nguyên liệu cho các nhà máy ethanol
Ông Phạm Văn Tuấn – Giám đốc Công ty TNHH MTV Nhà Xanh Việt Nam – cho rằng Nhà nước cần quy hoạch rõ vùng nguyên liệu, xác định các vùng trọng điểm trồng ngô, sắn phục vụ riêng cho các nhà máy ethanol. Đi cùng với đó là đầu tư hạ tầng như giao thông, thủy lợi để giảm chi phí logistics và chi phí thu mua. Để thúc đẩy sản xuất ethanol, cần xem xét miễn hoặc giảm thuế thu nhập doanh nghiệp trong 5 – 10 năm cho các doanh nghiệp, khuyến khích đầu tư dài hạn.
Gắn với việc duy trì mức thuế nhập khẩu ethanol hiện nay là 5%; có cơ chế giảm thuế môi trường đối với xăng E10.
Mong có xăng sinh học giá tốt, chất lượng tốt
Chị Nguyễn Thảo Vy (27 tuổi), nhân viên truyền thông của một bệnh viện tại phường Tân Sơn Hòa, hiện sinh sống ở khu vực xã Nhà Bè (TP.HCM), cũng đang chịu áp lực chi phí đi lại khi giá xăng liên tục biến động với quãng đường hơn 30km mỗi ngày. Chị Vy cho biết đã chủ động tìm hiểu, đọc thông tin từ nhiều nguồn về xăng E10, từ thành phần pha trộn ethanol đến các đánh giá về mức tiêu hao và tác động đến động cơ.
Theo chị, điểm đáng chú ý là xăng E10 có khả năng giúp quá trình đốt cháy sạch hơn, giảm cặn bám trong buồng đốt và phần nào cải thiện hiệu suất vận hành nếu sử dụng ổn định. Bên cạnh đó, yếu tố môi trường cũng là điều khiến chị cân nhắc, khi loại nhiên liệu này được cho là giúp giảm phát thải khí độc hại so với xăng khoáng truyền thống.
“Tôi cũng có hỏi thêm bạn bè làm trong ngành kỹ thuật, họ nói đa số xe hiện nay đều có thể sử dụng xăng E10 mà không cần cải tạo gì lớn, nên yên tâm sử dụng. Tôi mong có xăng sinh học giá tốt, chất lượng tốt”, chị Vy nói.
Sẵn sàng chuyển sang dùng xăng E10
Là kỹ sư xây dựng tại TP.HCM, mỗi ngày anh Lê Văn Nhân (32 tuổi) phải di chuyển quãng đường hơn 45km cả đi lẫn về (nhà ở quận 12 và làm tại quận 7 cũ). Với mức tiêu hao trung bình khoảng 2 – 2,5 lít xăng/ngày (chưa kể những lần phải đi công trình, chuyển phát giấy tờ hồ sơ), chi phí nhiên liệu của anh hiện dao động trên dưới 1,8 – 2 triệu đồng/tháng và có xu hướng tăng theo mỗi đợt điều chỉnh giá xăng gần đây.
Anh Nhân cho biết theo tính toán sơ bộ, với giá bán thường thấp hơn xăng khoáng, xăng E10 có thể giúp anh tiết kiệm thêm vài trăm nghìn đồng mỗi tháng. “Nếu mức giá hợp lý và nguồn cung đảm bảo, tôi sẵn sàng chuyển sang dùng xăng E10, vừa tiết kiệm chi phí, vừa góp phần giảm khí thải”, anh Nhân nói.
Kinh nghiệm quốc tế trong chuyển đổi sang xăng sinh học:
Chính sách rõ ràng, đi kèm ưu đãi
Thực tiễn tại Mỹ, châu Âu hay Ấn Độ cho thấy những quốc gia triển khai thành công đều dựa trên nền tảng chính sách rõ ràng, đi kèm các ưu đãi tài chính và đầu tư cho đổi mới công nghệ.
Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng và áp lực giảm phát thải ngày càng gia tăng, nhiên liệu sinh học trở thành một giải pháp quan trọng trong lĩnh vực giao thông vận tải.
Xây dựng khung pháp lý và chính sách ưu đãi
Theo Tổ chức nghiên cứu ORF America, các chính phủ sử dụng nhiều công cụ khác nhau – từ quy định tỉ lệ pha trộn, tín dụng thuế, bảo lãnh vay vốn đến trợ cấp sản xuất – nhằm giảm chi phí, thu hút đầu tư và đẩy nhanh quá trình ứng dụng nhiên liệu sinh học.
Báo cáo từ Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) cho thấy Mỹ hiện dẫn đầu thế giới với khoảng 40% sản lượng nhiên liệu sinh học toàn cầu. Thành công này dựa trên khung chính sách bắt buộc ở quy mô quốc gia, với trụ cột là Tiêu chuẩn nhiên liệu tái tạo (RFS) ban hành năm 2005, yêu cầu nhà phân phối phải pha trộn một lượng nhất định ethanol sinh học vào xăng truyền thống.
Song song với quy định bắt buộc, Chính phủ Mỹ triển khai hàng loạt công cụ hỗ trợ tài chính như tín dụng thuế, trợ cấp sản xuất và các chính sách nông nghiệp nhằm đảm bảo nguồn cung nguyên liệu ổn định. Nhờ vậy, sản lượng ethanol của Mỹ đạt khoảng 58 tỉ lít vào năm 2022, với mức tăng trưởng mạnh trong giai đoạn đầu triển khai.
Tại châu Âu, Chỉ thị năng lượng tái tạo (RED, RED II) tạo nền tảng pháp lý cho việc sử dụng nhiên liệu sinh học trong giao thông. Pháp là nước đi đầu khi triển khai xăng E10 vào năm 2009. Đến năm 2022, xăng E10 chiếm 56% tổng lượng xăng tiêu thụ tại quốc gia này. EU đặt mục tiêu đạt 14% năng lượng tái tạo trong vận tải vào năm 2030, góp phần giảm phát thải và thúc đẩy hạ tầng phân phối xăng E10.
Tại Brazil, ethanol tại đây thường có giá thấp hơn hoặc tiệm cận xăng nhờ các ưu đãi thuế. Chính phủ có thể điều chỉnh tỉ lệ pha trộn và chính sách hỗ trợ để ổn định thị trường khi cần thiết. Thái Lan cũng duy trì xăng E20 rẻ hơn xăng truyền thống để khuyến khích tiêu dùng.
Công nhân bơm xăng E10 vào xe bồn tại Tổng kho xăng dầu Nhà Bè để mang đi phân phối cho các cây xăng ở khu vực TP.HCM – Ảnh: T.T.D.
Thúc đẩy đổi mới công nghệ
Để thương mại hóa nhiên liệu sinh học tiên tiến theo kịch bản phát thải ròng bằng 0, tốc độ triển khai công nghệ cần tăng mạnh vào năm 2030, so với hiện nay. Trong đó, đổi mới công nghệ giữ vai trò then chốt giúp nâng cao năng suất, tối ưu sử dụng đất và tận dụng hiệu quả phụ phẩm, chất thải nông nghiệp.
Brazil, Ấn Độ và Indonesia đang là những quốc gia đi đầu khi kết hợp nghiên cứu với sản xuất nhằm tăng cường an ninh năng lượng và tính bền vững. Tại Brazil, tăng trưởng nhiên liệu sinh học được hỗ trợ bởi các nghiên cứu do Embrapa – tập đoàn nghiên cứu nhà nước trực thuộc Bộ Nông nghiệp – dẫn dắt. Các giải pháp như cải tiến công nghệ lên men, tái chế bã mía và phục hồi đất giúp tối ưu hóa nguồn lực.
Ấn Độ cũng dẫn đầu về công nghệ sản xuất nhiên liệu sinh học khi đầu tư 17 triệu USD vào 75 dự án hợp tác, tập trung vào nhiên liệu bền vững, thu giữ carbon và lưới điện thông minh. Nước này đã triển khai 5.000 nhà máy khí sinh học nén, đồng thời phát triển ethanol thế hệ 2 và các trung tâm nghiên cứu năng lượng sinh học.
Từ kinh nghiệm quốc tế có thể thấy việc triển khai nhiên liệu sinh học hiệu quả phụ thuộc vào một số yếu tố cốt lõi. Trước hết là hệ thống chính sách ổn định, rõ ràng với các quy định pha trộn mang tính bắt buộc, đi cùng là các cơ chế ưu đãi tài chính đủ mạnh nhằm giảm chi phí và tạo động lực cho doanh nghiệp tham gia thị trường.
Bên cạnh đó, việc đảm bảo nguồn cung bền vững và xây dựng niềm tin cho người tiêu dùng thông qua truyền thông minh bạch cũng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì và mở rộng thị trường nhiên liệu sinh học.
Đọc tiếp
Về trang Chủ đề
Nguồn: https://tuoitre.vn/cap-bach-chuyen-doi-xang-sinh-hoc-20260323082516961.htm
