Iran cáo buộc Mỹ – Israel tập kích vào cơ sở hạ tầng nước, và cảnh báo sẽ đáp trả (Ảnh: Fars).
Các cuộc tấn công nhằm vào hệ thống nước là điều hiếm gặp trong thời chiến, nhưng Iran đã cảnh báo nhắm vào các nhà máy khử mặn của khu vực sau khi cho rằng hạ tầng nước và năng lượng của mình bị thiệt hại trong cuộc chiến đang diễn ra với Israel và Mỹ.
Quân đội Iran ngày 22/3 đã phát cảnh báo nhằm vào hạ tầng trong khu vực sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ “xóa sổ” các nhà máy điện của Tehran nếu eo biển Hormuz không sớm được mở lại.
“Sau các cảnh báo trước đó, nếu hạ tầng nhiên liệu và năng lượng của Iran bị đối phương xâm phạm, toàn bộ hạ tầng năng lượng, công nghệ thông tin và khử mặn thuộc Mỹ và Israel trong khu vực sẽ trở thành mục tiêu”, Bộ chỉ huy tác chiến Khatam Al-Anbiya của Iran cho biết trong một tuyên bố được hãng tin Fars đăng tải.
Tuyên bố được đưa ra sau khi ông Trump đặt thời hạn 48 giờ yêu cầu Iran mở lại tuyến hàng hải quan trọng ở Vùng Vịnh, vốn đã gần như bị đóng cửa từ đầu cuộc chiến Trung Đông.
Bộ Nội vụ Bahrain ngày 8/3 cho biết một cuộc tấn công bằng UAV của Iran đã làm hư hại một nhà máy khử mặn nguồn nước. Tuy nhiên, Văn phòng Truyền thông Quốc gia nước này sau đó cho biết cuộc tấn công không ảnh hưởng đến nguồn cung nước hoặc năng lực mạng lưới.
Vụ việc xảy ra một ngày sau khi Iran cáo buộc Mỹ tạo tiền lệ khi tấn công một nhà máy khử mặn trên đảo Qeshm, nơi cung cấp nước cho 30 ngôi làng. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cho biết Mỹ đã tấn công Qeshm từ một căn cứ ở Bahrain.
Bộ trưởng Năng lượng Iran Abbas Aliabadi ngày 22/3 cho biết các cuộc tấn công đã “nhắm vào hàng chục cơ sở truyền tải và xử lý nước, phá hủy một phần các mạng lưới cung cấp nước quan trọng”.
Nguồn nước thiết yếu
Chuyên gia kinh tế nước Esther Crauser-Delbourg cảnh báo rằng việc các bên tham chiến nhắm vào nguồn nước có thể kích hoạt “một cuộc chiến còn lớn hơn nhiều so với hiện nay”.
Trung Đông là một trong những khu vực khô hạn nhất thế giới, với lượng nước sẵn có thấp hơn khoảng 10 lần so với mức trung bình toàn cầu, theo Ngân hàng Thế giới.
Điều này khiến các nhà máy khử mặn trở nên thiết yếu đối với nền kinh tế và nguồn nước sinh hoạt trong khu vực. Khoảng 42% công suất khử mặn của thế giới nằm tại Trung Đông, theo một nghiên cứu đăng trên tạp chí Nature.
Nước khử mặn cung cấp 42% nước uống tại Các Tiểu vương quốc Ả rập Thống nhất, 70% tại Ả rập Xê út, 86% tại Oman và 90% tại Kuwait, theo một báo cáo năm 2022 của Viện Quan hệ Quốc tế Pháp.
“Ở đó, nếu không có nước khử mặn thì sẽ không có gì cả”, bà Crauser-Delbourg nói.
Nguồn nước này đặc biệt mang tính chiến lược đối với các đô thị lớn như Dubai và Riyadh.
Ngay từ năm 2010, Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) đã cảnh báo rằng việc làm gián đoạn các cơ sở khử mặn tại phần lớn các quốc gia Ả rập “có thể gây hậu quả nghiêm trọng hơn bất kỳ ngành công nghiệp hay mặt hàng nào khác”.
Một điện tín ngoại giao Mỹ năm 2008 do WikiLeaks công bố cho biết Riyadh có thể phải sơ tán trong vòng một tuần nếu nhà máy khử mặn Jubail hoặc các đường ống của nó bị hư hại nghiêm trọng.
Mối đe dọa gia tăng
Ngoài các cuộc tấn công quân sự, các nhà máy khử mặn còn dễ bị tổn thương trước tình trạng mất điện và ô nhiễm nước biển, bao gồm cả sự cố tràn dầu, theo các chuyên gia.
Ông Philippe Bourdeaux, giám đốc khu vực châu Phi và Trung Đông của tập đoàn Veolia (Pháp), cho biết: “Chúng tôi đã tăng cường kiểm soát an ninh và tiếp cận tại khu vực xung quanh các nhà máy”.
Công ty này cung cấp nước khử mặn cho các khu vực như Jubail (Ả rập Xê út), cũng như Muscat, Sur và Salalah (Oman).
“Những diễn biến gần đây rõ ràng khiến chúng tôi phải cực kỳ cảnh giác. Tại một số quốc gia, chính quyền đã triển khai các khẩu đội tên lửa xung quanh những nhà máy lớn nhất để đối phó với nguy cơ UAV hoặc tên lửa”, ông cho biết thêm.
Các đơn vị vận hành cũng có công cụ để hạn chế thiệt hại do tràn dầu gây ra.
Trong thập kỷ qua, rất ít cuộc tấn công nhằm vào các cơ sở khử mặn. Lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn tại Yemen từng nhắm vào các nhà máy khử mặn ở Ả rập Xê út, trong khi liên quân do Ả rập Xê út dẫn đầu cũng tấn công hạ tầng nước tại Yemen, theo Viện Pacific, tổ chức theo dõi các xung đột liên quan đến nguồn nước.
Các cuộc không kích của Israel cũng đã đánh trúng hạ tầng nước tại Dải Gaza, theo viện này.
Nếu căng thẳng leo thang và hạ tầng nước trở thành mục tiêu, tác động có thể dao động từ gián đoạn ngắn hạn đến hậu quả nghiêm trọng hơn nhiều nếu tình trạng mất nước kéo dài.
Bà Crauser-Delbourg cảnh báo: “Chúng ta có thể chứng kiến các thành phố lớn đối mặt với làn sóng di cư ồ ạt. Và việc phân phối nước theo hạn mức.”
Tình trạng thiếu nước cũng có thể lan sang toàn bộ nền kinh tế, ảnh hưởng đến du lịch, công nghiệp và các trung tâm dữ liệu, vốn tiêu thụ lượng lớn nước để làm mát.
Một số biện pháp dự phòng vẫn tồn tại, ông Bourdeaux cho biết. Các nhà máy khử mặn thường được kết nối với nhau, giúp giảm tác động nếu một cơ sở bị ngừng hoạt động.
Hầu hết các quốc gia cũng có trữ lượng tương đương 2-7 ngày tiêu thụ nước, đủ để ngăn thiếu hụt nếu gián đoạn không kéo dài.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/chien-su-trung-dong-dung-truoc-vung-cam-lan-ranh-nguy-hiem-moi-bi-de-doa-20260323142118437.htm
