Khấu trừ thuế 10 % với thu nhập vãng lai 3 triệu đồng có hợp lý không năm 2026?

Tại dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Bộ Tài chính đề xuất điều chỉnh một số ngưỡng thu nhập làm căn cứ tạm khấu trừ thuế, trong đó đáng chú ý là thu nhập vãng lai.

Cụ thể, với cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng dưới 3 tháng, nếu thu nhập từ 3 triệu đồng/lần trở lên sẽ bị khấu trừ 10% trước khi chi trả. Mức này tăng 1 triệu đồng so với quy định hiện hành là 2 triệu đồng/lần. 

Đồng thời, với người có thu nhập vãng lai đã bị khấu trừ 10%, nếu thu nhập bình quân tháng trong năm không quá 15 triệu đồng thì không bắt buộc quyết toán thuế (tăng từ mức 10 triệu đồng trước đó).

Việc điều chỉnh này được đánh giá là có tác động trực tiếp đến nhóm lao động tự do, làm việc không thường xuyên. Thực tế cho thấy nhiều trường hợp dù thu nhập từng lần không cao nhưng do cách thức chi trả “gộp” lại, vẫn bị khấu trừ thuế.

Anh Nguyễn Quốc Sỹ (TPHCM), làm thêm công việc thiết kế, cho biết mỗi sản phẩm anh nhận khoảng 1 triệu đồng nhưng doanh nghiệp thường thanh toán gộp 5 lần, tương đương 5 triệu đồng/lần. Khi đó, anh bị khấu trừ 10%, tức 500.000 đồng, dù thu nhập thực tế mang tính nhỏ lẻ và không ổn định.

Anh Sỹ cho hay các khoản thu nhập này không ổn định, bù đắp cho phần thu nhập chính nhưng bên chi trả gom lại thành một khoản thu nhập lớn khiến anh phải chịu thuế so với nếu nhận từng lần nhỏ lẻ không bị khấu trừ.

Tương tự, anh Trần Châu Khanh (làm nghề thợ hồ) thỉnh thoảng anh mới nhận gói công việc từ doanh nghiệp ngành xây dựng, với thời gian 5-7 ngày. Mỗi ngày anh nhận tiền công 700.000 đồng. Tuy nhiên, doanh nghiệp thường cộng tất cả các ngày công rồi chi trả một lần. Ví dụ, nếu làm 5 ngày, tổng thu nhập là 3,5 triệu đồng, anh bị khấu trừ 10%, tương đương 350.000 đồng. Số tiền này, theo anh Khanh, bằng nửa ngày công lao động, gây cảm giác nặng nề vì đây chỉ là thu nhập phụ trợ, không thường xuyên.

Một số chuyên gia tài chính cho rằng hai trường hợp trên phản ánh thực tế phổ biến của lao động vãng lai. Việc gom các khoản thu nhập nhỏ để chi trả một lần dẫn đến mức khấu trừ thuế 10% trở nên đáng kể, có thể ảnh hưởng đến thu nhập và chi tiêu hằng tháng của người dân. 

“Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tại TP HCM dao động từ 8-15 triệu đồng/tháng cho một người độc thân (mức cơ bản đến trung bình), thu nhập vãng lai đóng vai trò hỗ trợ quan trọng. Việc khấu trừ thuế theo quy định hiện hành nhằm bảo đảm nguồn thu ngân sách nhưng cũng đặt ra nhu cầu xem xét tính hợp lý khi áp dụng với các khoản thu nhập mang tính tạm thời và bổ sung” – một chuyên gia bày tỏ. 

Tuy nhiên, ở góc độ chính sách, ông Đồng Minh Hồng, Giám đốc Công ty Dịch vụ Kế toán Thuế DVL, cho rằng việc điều chỉnh ngưỡng khấu trừ là hợp lý. Theo ông, Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 đã nâng mức giảm trừ gia cảnh lên 15,5 triệu đồng/tháng với người nộp thuế và 6,2 triệu đồng/tháng với mỗi người phụ thuộc, tăng khoảng 40% so với trước.

“Việc nâng ngưỡng khấu trừ thu nhập vãng lai từ 2 triệu đồng lên 3 triệu đồng/lần (tăng 50%) sẽ góp phần giảm áp lực cho lao động không thường xuyên, tạo sự đồng bộ với các chính sách hỗ trợ khác” – ông Hồng nhận định.