Iran đã kiểm soát Hormuz trong thời gian qua (Ảnh: AFP).
Ủy ban An ninh của Quốc hội Iran đã thông qua một kế hoạch nhằm quản lý và áp thu phí đối với các tàu đi qua eo biển Hormuz, tuyến đường thủy chiến lược mà khoảng 1/5 nguồn cung dầu toàn cầu đi qua, một thành viên của ủy ban cho biết.
Kế hoạch của ủy ban nhằm thực thi “vai trò chủ quyền của Iran và lực lượng vũ trang của nước này”, đài phát thanh – truyền hình nhà nước Iran IRIB đưa tin hôm 30/3.
Theo IRIB, kế hoạch này bao gồm một số nội dung chính nhằm tăng cường quyền kiểm soát và giám sát của Iran đối với eo biển, bao gồm “các biện pháp an ninh để bảo vệ tuyến đường thủy, các biện pháp đảm bảo an toàn hàng hải, cũng như các quy định tài chính và việc áp phí quá cảnh bằng đồng rial Iran đối với tàu thuyền đi qua, đồng thời cấm các tàu thuộc Mỹ và Israel đi qua”.
Eo biển Hormuz hiện là điểm nóng trung tâm trong cuộc xung đột đang diễn ra, bắt đầu từ ngày 28/2 khi Mỹ và Israel tiến hành tấn công Iran.
Việc Iran đóng eo biển thông qua các mối đe dọa và các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền đã khiến khoảng 15 triệu thùng dầu thô mỗi ngày bị mắc kẹt tại vịnh Ba Tư, gây ra biến động mạnh trên thị trường dầu mỏ toàn cầu.
Vị trí Hormuz (Ảnh: BBC).
Theo Bloomberg, trong suốt tháng 3, trung bình mỗi ngày chỉ có chưa đến 6 tàu đi qua tuyến đường thủy hẹp nối vịnh Ba Tư với thế giới, theo cả 2 hướng. Con số này thấp hơn rất nhiều so với khoảng 135 tàu mỗi ngày trong điều kiện bình thường.
Trong khoảng thời gian đó, 80% số tàu chở dầu ít ỏi rời khỏi eo biển là tàu Iran, hoặc thuộc các quốc gia có quan hệ thân thiện với nước này. Các dấu hiệu cho thấy khả năng kiểm soát eo biển của Tehran đang gia tăng.
Hầu như tất cả các tàu hiện nay khi đi qua đều di chuyển theo các tuyến đường được Iran chấp thuận, đi sát bờ biển của nước này thay vì phía Oman của eo biển và thường là sau khi đã đàm phán để đề nghị xin cấp hành lang an toàn.
“Hormuz vẫn là một cánh cổng đóng đối với các tàu chở dầu”, ông Anoop Singh, trưởng bộ phận nghiên cứu vận tải biển toàn cầu của Oil Brokerage, cho biết, đồng thời nói thêm rằng vấn đề này khó có thể được giải quyết nhanh chóng nếu không có lệnh ngừng bắn.
“Ngay cả khi có ngừng bắn, điều đó cũng không đồng nghĩa với việc lưu lượng và vận tải qua Hormuz sẽ nhanh chóng trở lại. Các nhà giao dịch dầu mỏ, nhà máy lọc dầu và các bên trong chuỗi cung ứng buộc phải thích nghi”, ông nói.
Chủ quyền đối với tuyến đường thủy này là 1 trong 5 điều kiện hòa bình mà Tehran đưa ra với Mỹ.
Việc gần như đóng cửa hoàn toàn Hormuz kể từ đó đã trở thành một “vũ khí phi đối xứng” cực kỳ hiệu quả trong cuộc đối đầu của Iran với Mỹ và Israel.
Điều này mang lại cho Tehran một công cụ để tác động trực tiếp đến thị trường năng lượng toàn cầu và gây áp lực lên Mỹ.
Iran đã xuất khẩu khoảng 1,8 triệu thùng dầu/ngày trong tháng 3, tăng gần 8% so với mức trung bình năm 2025, theo dữ liệu từ công ty phân tích Kpler tính đến ngày 26/3. The Economist ước tính, doanh thu dầu mỏ theo ngày của Iran có thể đã tăng gấp đôi kể từ khi chiến sự nổ ra.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/uy-ban-quoc-hoi-iran-duyet-ke-hoach-thu-phi-qua-canh-qua-hormuz-20260331042319246.htm
