Kinh tế châu Á trước các mối đe dọa

Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) vừa phát đi cảnh báo về việc cuộc chiến ở Trung Đông đã gây ra sự gián đoạn nghiêm trọng đối với nền kinh tế của các nước khu vực này, và đang làm mờ đi triển vọng của nhiều nền kinh tế vừa bắt đầu phục hồi sau các cuộc khủng hoảng trước đó.

Không chỉ tác động về năng lượng

Cảnh báo của IMF nêu: “Các nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu dầu mỏ ở châu Phi và châu Á đang ngày càng khó tiếp cận nguồn cung cấp mà họ cần, ngay cả khi giá cả tăng cao”.

Theo IMF, các khu vực của Trung Đông, châu Phi, châu Á – Thái Bình Dương và Mỹ Latinh phải đối mặt với căng thẳng gia tăng giá thực phẩm và phân bón cao hơn, các điều kiện tài chính thắt chặt hơn. Các nước thu nhập thấp đặc biệt có nguy cơ mất an ninh lương thực.

Chiến tranh có thể định hình nền kinh tế toàn cầu theo những cách khác nhau, nhưng tất cả các con đường đều dẫn đến giá cả cao hơn và tăng trưởng chậm hơn. Cuộc xung đột ngắn hạn có thể khiến giá dầu và khí đốt tăng vọt trước khi thị trường điều chỉnh, nếu cuộc xung đột kéo dài có thể khiến năng lượng đắt đỏ và gây căng thẳng cho các quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu.

Tương tự, trong phân tích mới đây, Công ty S&P Global nhấn mạnh: Đối với khu vực châu Á – Thái Bình Dương, vấn đề thiếu năng lượng sẵn có – không phải giá tăng – là mối đe dọa lớn nhất. Sự gián đoạn nguồn cung kéo dài sẽ làm suy yếu sức mua ở nhiều thị trường mới nổi. Bên cạnh đó, một cuộc xung đột kéo dài hơn chúng ta dự kiến sẽ dẫn đến việc điều chỉnh giảm đáng kể dự báo GDP của chúng ta đối với hầu hết các thị trường mới nổi.

Rủi ro cao

Trong phân tích gửi đến Thanh Niên, Công ty phân tích Moody’s cũng chỉ ra: “Các nền kinh tế khu vực châu Á – Thái Bình Dương đang đối mặt với một loạt các mối đe dọa từ bên ngoài. Xung đột ở Trung Đông đứng đầu danh sách về ảnh hưởng, do khu vực này phụ thuộc nhiều vào hàng hóa nhập khẩu”.

Cũng theo phân tích trên, kinh tế châu Á – Thái Bình Dương đối mặt triển vọng nghiêng hẳn về phía tiêu cực. Trong đó, vấn đề địa chính trị là mối lo ngại lớn nhất. Các nền kinh tế phát triển ở châu Á chịu một cú sốc đặc biệt lớn. Ảnh hưởng mạnh mẽ đến từ sự tăng giá cả hàng hóa làm suy yếu cán cân thương mại và tiền tệ, đẩy lạm phát lên cao. Ấn Độ và Trung Quốc đối mặt với thiệt hại đáng kể do phụ thuộc vào nhập khẩu dầu khí từ các nền kinh tế vùng Vịnh đang bị cuốn vào cuộc xung đột. Sự phụ thuộc ngày càng tăng của Trung Quốc vào tăng trưởng dựa vào xuất khẩu cũng khiến nước này nhạy cảm hơn với các cú sốc bên ngoài. Các nền kinh tế mở nhỏ như Singapore và Hồng Kông cũng chứng kiến những tổn thất lớn, do sự suy giảm trên diện rộng trong thương mại và tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, theo Công ty phân tích Moody’s, khu vực Đông Nam Á nhìn chung triển vọng tốt hơn, bởi các chính phủ áp dụng giá trần và trợ cấp nhiên liệu để giảm thiểu tác động từ khủng hoảng năng lượng.

Bên cạnh vấn đề năng lượng, kinh tế châu Á – Thái Bình Dương còn đang đối mặt nhiều thách thức khác, điển hình là sự không ổn định từ chính sách thuế quan của Mỹ. Khu vực này luôn phát triển nhờ xuất khẩu, và sự phụ thuộc đó càng sâu sắc hơn kể từ đại dịch. Với việc tiếp cận thị trường Mỹ ngày càng khó khăn, sự mất cân bằng này khiến khu vực dễ bị tổn thương. Mặc dù phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ vào cuối tháng 2 đã bác bỏ chính sách thuế đối ứng mà Tổng thống Donald Trump đưa ra. 

Nhưng ngay lập tức, Nhà Trắng áp đặt thuế suất 10% theo điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Sau đó, ông Trump thông báo mức thuế quan toàn cầu cố định 15%. Mỹ còn tiến hành các cuộc điều tra theo điều 301 của Đạo luật Thương mại nhằm vào các nước khác. Điều này cho thấy Washington đang tìm cách xây dựng lại chế độ thuế quan đã tồn tại trước phán quyết của tòa án. Vì thế, nhiều khả năng thuế nhập khẩu của Mỹ sẽ duy trì ở mức cao cho đến năm 2028.

Nhìn chung, Công ty phân tích Moody’s dự báo tăng trưởng trên toàn khu vực châu Á – Thái Bình Dương sẽ chậm lại xuống còn 4% vào năm 2026, thấp hơn so với mức 4,3% vào năm 2025. Tăng trưởng khu vực này sẽ tiếp tục chậm lại ở mức 3,6% vào năm 2027.