Những đường dây súng lậu từ Mỹ thỏa ‘cơn khát’ của băng đảng Mexico

Thiếu niên 17 tuổi ngồi trong phòng khách sạn, vận hành “trung tâm điều phối vũ khí” chỉ bằng chiếc điện thoại. Cậu ta lướt qua danh mục vũ khí rao bán trên WhatsApp và xử lý các yêu cầu như một nhân viên tổng đài, “chốt đơn” liên tục, từ súng AK-47, súng trường AR-15 đến đạn dược.

“Tốc độ làm ăn bây giờ chóng mặt lắm”, người này nói. Cậu là con trai một ông trùm băng đảng địa phương sinh ra tại Arizona, Mỹ. Dù vẫn là học sinh trung học tại Phoenix, cậu hiện xử lý tới 200 đơn hàng vũ khí mỗi tuần, gần gấp đôi lượng hàng được đẩy sang Mexico trước khi Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng và thúc đẩy chiến dịch trấn áp băng đảng.

Bất chấp các biện pháp giám sát và kiểm soát được tăng cường ở cả hai bên biên giới, việc tuồn súng sang Mexico cực kỳ dễ dàng, người thanh niên cho biết. “Chẳng ai thèm chặn bạn lại đâu, trừ khi bạn vượt đèn đỏ”, cậu ta nói.

Khi chính quyền Trump hối thúc chính phủ Mexico mạnh tay hơn với các băng đảng ma túy, một “kẻ hưởng lợi” bất ngờ đã lộ diện từ chiến dịch gây áp lực này. Đó là những đường dây buôn lậu vũ khí cho băng đảng Sinaloa, “đế chế tội phạm” đang phân phối lượng lớn fentanyl vào lãnh thổ Mỹ.

Giới chức Mexico và Mỹ đã đổ hàng tỷ USD vào nỗ lực chặn đứng dòng chảy ma túy, đặc biệt là hoạt động buôn lậu fentanyl vào Mỹ. Tuy nhiên, các băng nhóm buôn bán vũ khí vẫn âm thầm tuồn một lượng súng ống, đạn dược lớn chưa từng có đến Mexico.

Suốt một năm rưỡi qua, nhu cầu vũ khí đã bùng nổ khi băng Sinaloa phải cùng lúc chiến đấu trên ba mặt trận: Đối đầu với những đợt càn quét dữ dội từ chính phủ Mexico, thanh trừng các phe phái ngay trong nội bộ và tích trữ để đối phó với kịch bản Mỹ can thiệp quân sự.

Lời kể của 7 người thuộc các đường dây thu mua và vận chuyển vũ khí từ Mỹ sang Mexico, tất cả đều có mối liên hệ với băng Sinaloa, đã hé lộ cách thức vũ khí từ các cửa hàng và triển lãm súng tại Mỹ được tuồn tới tay các thành viên băng đảng Mexico.

Cơn khát vũ khí

Vào một buổi chiều gần đây, hai gã đàn ông đeo mặt nạ đen đang lúi húi chúi đầu bên chiếc bàn dài. Một kẻ dùng bàn chải đánh răng chà khẩu súng lục Colt, cọ sạch bụi bẩn bám trong các kẽ hở. Kẻ còn lại nhỏ dầu lên lớp kim loại và lau bóng khẩu súng ngắn khác được chạm khắc những hoa văn mạ vàng cầu kỳ.

Một trong hai người là kẻ điều phối vũ khí cho Mayitos, phân nhánh của băng Sinaloa thề trung thành với thủ lĩnh Ismael “El Mayo” Zambada García. Là đối tác thân cận lâu năm với Joaquín “El Chapo” Guzmán Loera, El Mayo đã bị một trong những con trai của El Chapo bắt cóc vào năm 2024 và giao nộp cho giới chức Mỹ. Hành động phản bội này đã gây chấn động và đẩy băng Sinaloa vào nội chiến đẫm máu.

Trong suốt gần một thập kỷ qua, công việc của người điều phối vũ khí là đảm bảo số súng cho tổ chức phải hoạt động hoàn hảo. Anh ta tiếp nhận, lau chùi, độ chế và phân phối lại cho các cấp dưới và những kẻ đứng đầu các nhóm nhỏ hơn trong băng đảng.

Các lô hàng vũ khí trước đây thỉnh thoảng mới tới nhưng nay cứ cách vài tuần lại đổ về, mỗi lần là hàng trăm khẩu súng, gã cho biết.

Chỉ 7 ngày trước, người này cho hay anh ta và cộng sự đã lái xe đến một đường băng hẻo lánh nằm ở phía nam thành phố Culiacán, thủ phủ bang Sinaloa, để bốc dỡ gần 1.500 khẩu súng từ máy bay.

Dưới sức ép từ chính quyền Trump, Mexico đã huy động hàng nghìn lính Vệ binh Quốc gia và binh sĩ quân đội đến bang Sinaloa, đồng thời tăng cường trạm kiểm soát trên các tuyến cao tốc khắp cả nước, khiến việc vận chuyển vũ khí lậu bằng đường bộ trở nên nguy hiểm hơn.

Vì vậy, người điều phối cho biết đường dây của anh ta bắt đầu chuyển hướng sang dùng đường hàng không, tăng cường sử dụng máy bay tư nhân và các đường băng vốn từ lâu đã là những địa điểm quen thuộc để vận chuyển ma túy.

Do cạn kiệt tiền mặt sau nhiều tháng đấu đá và sản lượng ma túy sụt giảm, phân nhánh của anh ta buộc phải xoay xở để thích nghi. Các thành viên “khát” súng đến mức nhiều người đã bắt đầu mang fentanyl đi đổi lấy vũ khí trực tiếp với một trong những nhà cung cấp chính tại Mỹ: Băng đảng đường phố khét tiếng tại California với tên gọi “Mexican Mafia”.

“Tất cả số lợi nhuận kiếm được đều được chi cho tiền lương, ăn uống, xe cộ phục vụ chiến đấu và cả tiền lót tay giới chức”, kẻ điều phối tiết lộ. “Mục tiêu chính của họ hiện tại là súng chứ không phải ma túy”.

Cỗ máy chặt chẽ

Các băng đảng Mexico đã xây dựng đường dây mua bán vũ khí thành một cỗ máy kỷ luật và phân tách rạch ròi. Những kẻ cầm đầu gửi mệnh lệnh cho một nhóm nhỏ “chuyên gia” tại Mexico, những kẻ có nhiệm vụ duy nhất là vũ trang cho băng đảng.

Đường dây này sau đó vươn dài vào Mỹ, nơi mạng lưới các điều phối viên và cấp phó của họ điều hành những nhóm buôn lậu hoạt động biệt lập trên hàng loạt bang khác nhau. Các điều tra viên Mỹ cho biết khi một mắt xích trong chuỗi bị lộ, manh mối sẽ đứt đoạn và không thể dẫn tới bất kỳ đâu khác.

Những công dân hoặc thường trú nhân Mỹ đủ điều kiện mua súng hợp pháp được trả tiền để thu gom vũ khí từ các đại lý hoặc triển lãm súng cho mạng lưới. Họ thường ít biết về quy mô thực sự của đường dây mà mình đang tiếp tay. Mỗi người mua chỉ đảm nhận một nhiệm vụ đơn giản: Bước vào, mua súng, rồi bàn giao lại.

Cách thức vận hành này khiến đường dây khó bị phá vỡ. Các điều tra viên và chuyên gia an ninh Mỹ nhận định hoạt động buôn lậu súng đang tăng trưởng nhanh hơn, khó triệt phá hơn và đã bám rễ sâu vào nội địa Mỹ.

Nhưng gần đây, hoạt động trấn áp đã được đẩy mạnh tại các bang như Arizona, buộc những kẻ buôn lậu phải cải tiến phương thức hoạt động.

Hai kẻ buôn lậu tại Phoenix cho hay hiện họ chuyển sang mua chuộc nhân viên, quản lý và cả chủ các cửa hàng súng. Theo lời họ, một số người đã nâng khống giá để ăn chênh lệch, nhận 10% tiền lót tay, làm giả hồ sơ và tái sử dụng thông tin của khách hàng cũ để che đậy các giao dịch ngoài luồng.

Súng sau đó được tập kết tại các “nhà an toàn”, thường bị tháo rời để dễ bề che giấu, rồi chuyển về phía nam.

Hai kẻ buôn lậu nói rằng họ dựa vào văn hóa súng đạn bám rễ sâu và các điều luật lỏng lẻo tại Arizona để thu gom vũ khí. Họ tận dụng các nhóm chat trên WhatsApp và những hội nhóm kín trên Facebook, hoạt động không khác gì một “siêu thị kỹ thuật số”.

Các mạng lưới này chỉ gồm những đầu mối liên lạc tin cậy. Để tránh bị sờ gáy, kẻ cầm đầu thường xuyên xóa các cuộc trò chuyện cũ và lập nhóm mới, đảm bảo chỉ những người đã qua kiểm duyệt mới có quyền truy cập.

“Dân ở Phoenix cuồng súng lắm”, gã buôn lậu 17 tuổi vừa nói vừa mở một nhóm trên ứng dụng WhatsApp chuyên quảng cáo vũ khí và dừng lại ở bức ảnh chụp ba khẩu súng trường đặt trên nệm, bên cạnh là chiếc mũ lưỡi trai.

“Chúng tôi sẽ xem qua mấy bài đăng kiểu như vậy rồi tặc lưỡi: ‘À, khẩu này mà tuồn xuống phía nam là ngon đấy'”, gã nói.

Một tay buôn lậu 40 tuổi cho biết hơn 10 năm qua đã thu mua vũ khí tại Mỹ rồi tuồn về cho Los Chapitos, phe cánh trong băng đảng Sinaloa do con trai của El Chapo cầm đầu.

Gã kể mình được một người chú đưa vào nghề. Ngày gã ra đi, con trai gã sẽ tiếp quản công việc. Đó là cách nghề này vận hành: Cha truyền con nối.

Cuộc chiến giữa các phe phái trong băng đảng Sinaloa đã khiến nhu cầu đối với cái mà gã gọi là “hàng sắt” tăng vọt, các đơn hàng đổ về ngày càng dồn dập hơn và với số lượng lớn hơn.

Tay buôn lậu vũ khí làm việc với các nhà cung cấp tại Mỹ, trong đó có một công dân Mỹ mà gã đã quen biết 12 năm. Người này chịu trách nhiệm thu mua súng, từ các loại súng cũ đã qua sử dụng cho đến vũ khí mới tinh chuẩn quân dụng.

Gần đây, ông ta chuyển khoảng 240 khẩu súng mỗi tháng qua biên giới, gấp đôi số lượng so với một năm trước. Theo lời gã, súng AK-47, loại vũ khí được các quân đội, nhóm phiến quân và lực lượng bán quân sự trên khắp thế giới sử dụng rộng rãi, là món hàng mà ai cũng thèm muốn. Súng bắn tỉa Barrett cũng đang hút khách vì khả năng xuyên thủng vỏ xe và những vị trí kiên cố.

Hối lộ là yếu tố sống còn, tay buôn lậu khẳng định. Đồng bọn phía Mỹ của gã chịu trách nhiệm chi tiền cho các quan chức tại đây, trong đó có cả nhân viên Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới (CBP) cùng những đơn vị khác, nhằm đảm bảo rằng các lô hàng vượt biên trót lọt mà không bị can thiệp.

Khi được hỏi về những cáo buộc đặc vụ nhận hối lộ, CBP tuyên bố các đặc vụ và sĩ quan của họ đang “thực thi luật pháp quốc gia dọc theo dải biên giới được bảo vệ tốt nhất từ trước tới nay”.

Theo Christopher Demlein, cựu đặc vụ ATF chuyên trách các mạng lưới buôn lậu súng, đường dây tuồn vũ khí từ nhà bán lẻ Mỹ đến băng đảng Mexico có cấu trúc đặc biệt chặt chẽ và được kiểm soát nghiêm ngặt hơn cả những mạng lưới ma túy. Theo ông, ma túy vốn dồi dào và dễ dàng thay thế, khiến ngay cả những vụ thu giữ lớn cũng hầu như không gây ra tác động đáng kể. Tuy nhiên, với súng đạn lại khác, các tổ chức tội phạm lớn tại Mexico coi chúng giống như huyết mạch chiến lược.

Demlein cho rằng Mỹ đã đánh giá sai lầm về mối đe dọa này. “Chúng ta đã đổ hàng tỷ USD vào cuộc chiến chống ma túy nhưng chỉ chi một phần nhỏ trong số đó cho việc chống buôn lậu vũ khí”, ông nói. “Nếu các băng đảng mất súng, chúng sẽ thua. Mọi chuyện kết thúc”.

Vũ Hoàng (Theo Reuters, AFP, AP)