Hàng không, du lịch xoay trục ứng phó bão nhiên liệu với nhiều cách làm mới

Giá nhiên liệu hàng không Jet A1 tăng vọt đang đẩy các hãng bay vào thế buộc phải tính lại giá vé, tần suất khai thác và cấu trúc chi phí. 

Điều đáng lo không chỉ là vé máy bay đắt hơn mà là nếu thiếu một phản ứng chính sách đủ nhanh và đủ dài hơi, cả chuỗi hàng không – du lịch có thể cùng hụt nhịp trong mùa cao điểm sắp tới.

Giá vé máy bay sẽ điều chỉnh tăng

Tại tọa đàm “Hàng không, du lịch ứng phó với bão xăng dầu” ngày 31-3 do báo Thanh Niên tổ chức, ông Đặng Anh Tuấn – Phó tổng giám đốc Vietnam Airlines – cho biết Jet A1 trung bình tháng 3-2026 vào khoảng 190 USD/thùng, có thời điểm vọt lên 242,7 USD/thùng, cao gấp khoảng ba lần mức các hãng xây dựng kế hoạch cho năm nay.

Với riêng Vietnam Airlines, mỗi 1 USD giá dầu tăng so với kế hoạch có thể làm chi phí đội thêm hơn 300 tỉ đồng/năm. 

“Với mức tăng 85 USD lên 242 USD/thùng, chi phí tăng thêm với tần suất quy mô như hiện nay khoảng trên 30.000 tỉ/năm. Sức ép cực lớn, nhất là với quy mô của hãng hàng không quốc gia như Vietnam Airlines” – ông Tuấn nói.

Trong bối cảnh này đòi hỏi các hãng giữ nguyên mặt bằng giá cũ là điều gần như bất khả. Tuy vậy, thay vì đẩy toàn bộ áp lực sang hành khách, hãng đang chọn cách điều hành giá linh hoạt trong khung cho phép.

“Vietnam Airlines đang áp dụng dải giá linh hoạt từ cao đến thấp. Mức giá cao nhất chắc chắn không vượt trần và trong lúc khó khăn, chi phí tăng, bình quân giá vé của Vietnam Airlines hiện ở mức 80% so với giá trần” – ông Tuấn nói.

Tương tự, ông Tô Việt Thắng, Phó tổng giám đốc thường trực Vietjet, cho biết khoảng 60% hãng hàng không trên thế giới đã tăng giá vé trung bình 5-20%, đồng thời áp dụng phụ thu nhiên liệu, cắt giảm đường bay hoặc giảm tần suất bay.

Với Vietjet, lời giải được đặt ở việc tối ưu đội tàu tiết kiệm nhiên liệu, áp dụng AI để giảm chi phí vận hành và tính toán lại sản lượng khai thác theo khả năng cung ứng thực tế.

Cũng tại tọa đàm, Sun PhuQuoc Airways, Bamboo Airways, Vietravel Airlines cũng nêu những thách thức với giá nhiên liệu, nguồn cung ứng và khả năng khai thác khi giảm tần suất khai thác.

Du lịch xoay trục sang thị trường gần, giữ sức hút điểm đến

Khi các hãng bay gặp khó, tăng giá vé và tính đến chuyện phụ thu nhiên liệu nội địa khiến ngành du lịch phải tìm cách ứng phó.

Bà Trần Nguyện, Phó tổng giám đốc khối giải trí – nghỉ dưỡng Sun Group, cho biết khi giá nhiên liệu tăng mạnh, hệ thống khách sạn của tập đoàn ghi nhận làn sóng hủy phòng từ các thị trường quốc tế xa, trong đó có Trung Đông và các khu vực lân cận.

Thay vì chỉ chờ thị trường phục hồi, Sun Group đã điều chỉnh trọng tâm sang các thị trường gần hơn như Đông Bắc Á, Đông Nam Á, Ấn Độ và tiếp tục xem khách nội địa là điểm tựa quan trọng.

Cách chống sốc của Sun Group cũng cho thấy một hướng đi khác: tận dụng lợi thế hệ sinh thái để chia sẻ chi phí trong toàn chuỗi dịch vụ. Theo doanh nghiệp này, thay vì để từng mảng dịch vụ tự tăng giá và tự xoay xở, tập đoàn chọn cách để “dịch vụ này gánh cho dịch vụ kia”, qua đó giữ sức hút tổng thể của điểm đến.

Theo bà Trần Nguyện, đây là mô hình không phải doanh nghiệp nào cũng làm được. Trong giai đoạn chi phí tăng cao, khả năng phối hợp liên ngành và tích hợp sản phẩm sẽ quan trọng không kém chuyện giảm giá đơn lẻ.

Ở góc nhìn của doanh nghiệp quy mô lớn về du lịch, ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch Vietravel, cho rằng giải pháp căn cơ không nằm ở việc chỉ nhìn vào khó khăn trước mắt, mà phải tranh thủ tái cơ cấu thị trường và chính sách để “biến nguy thành cơ”. Theo ông, làn sóng khách quốc tế đang dịch chuyển về Đông Nam Á, nhưng cơ hội này không mặc nhiên thuộc về Việt Nam khi Thái Lan, Singapore hay Malaysia đều phản ứng nhanh bằng chính sách visa và hỗ trợ doanh nghiệp.

Chủ tịch Vietravel cho rằng doanh nghiệp du lịch không thể tự xoay xở một mình. Muốn đi xa, cần có chiến lược chung giữa Nhà nước và doanh nghiệp cho từng thị trường trọng điểm, thay vì để mỗi đơn vị tự tìm đường.

Từ đó, ông Kỳ đề xuất sớm hình thành nhóm hành động giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp lớn để xây kế hoạch cụ thể cho các thị trường như Ấn Độ, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản hay ASEAN; đồng thời phối hợp về đường bay, sản phẩm, lưu trú và xúc tiến.

Bởi một trong những điểm quan trọng nhất lúc này là chính sách hỗ trợ phải cụ thể và có lộ trình rõ ràng, nhất là với phụ thu nhiên liệu, phí sân bay, phí cất hạ cánh hay chi phí điện cho khối khách sạn.

Nếu doanh nghiệp không có đủ thông tin và độ ổn định chính sách, họ sẽ rất khó xây dựng tour sớm, chào bán sớm và giữ giá trong bối cảnh thị trường biến động liên tục. “Điều quan trọng không chỉ là bán tour hay bán vé, mà là giữ được khách hàng, dữ liệu khách hàng và nhịp vận động của thị trường” – ông Kỳ nói thêm.

Đề xuất nới dư địa chính sách cho doanh nghiệp hàng không

Ông Lương Hoài Nam – chuyên gia hàng không, du lịch – cho rằng thị trường đang cần nhiều hơn những biện pháp tình thế. Theo ông, hỗ trợ ngắn hạn vẫn cần, nhưng điều các hãng như Vietnam Airlines, Vietjet, Bamboo Airways hay Vietravel Airlines chờ đợi là một khung chính sách đủ ổn định để họ có thể lập kế hoạch chi phí, doanh thu và tổ chức khai thác bài bản hơn.

Ông cũng tiếp tục nêu đề xuất xem xét bỏ trần giá vé máy bay nội địa để thị trường có thêm dư địa vận hành theo cơ chế cạnh tranh khi chi phí đầu vào biến động mạnh.

Dù vậy, phía cơ quan quản lý cho rằng bài toán chính sách cần đi theo lộ trình phù hợp. Ông Hồ Minh Tấn, Phó cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam, cho biết cục đã theo dõi rất sớm diễn biến giá nhiên liệu từ ngày 9-3, lập nhóm cập nhật thường xuyên tình hình giá dầu và khả năng cung ứng nhiên liệu cho các hãng, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp nắm bắt nhanh biến động thị trường.

Trong điều kiện Việt Nam chưa có nhiều công cụ can thiệp trực tiếp như một số quốc gia khác, cơ quan quản lý đang tập trung vào các giải pháp điều hành có thể triển khai sớm điều chỉnh slot, lập lại kế hoạch khai thác, tính toán lại chặng bay, cắt giảm các đường bay chưa hiệu quả và ứng dụng công nghệ để nâng năng lực điều hành, tiết kiệm chi phí, rút ngắn thời gian bay.

Ông Tấn cũng cho rằng đề xuất bỏ trần giá vé có cơ sở về dài hạn nhưng trong ngắn hạn chưa thể xem là ưu tiên số một vì còn liên quan đến Luật Giá và quy trình sửa đổi pháp lý.