Mặt trận mới đốt nóng cuộc chiến Mỹ – Iran

Tàu sân bay Mỹ tham gia chiến dịch tập kích Iran (Ảnh: Reuters).

Các trường đại học và trung tâm nghiên cứu khoa học của Iran đã hứng chịu một loạt cuộc tấn công trong những ngày gần đây, làm dấy lên lo ngại rằng các cơ sở học thuật đang trở thành một mặt trận mới trong cuộc chiến ngày càng mở rộng.

Bộ Khoa học Iran cho biết ít nhất 21 trường đại học đã bị hư hại do các cuộc không kích kể từ khi chiến sự bắt đầu, và chính các học giả cũng trở thành mục tiêu. Iran cho rằng đây là nỗ lực nhằm làm suy yếu nền tảng khoa học và văn hóa của nước này.

Các cuộc tấn công khiến các tòa nhà bị hư hại tại Đại học Khoa học và Công nghệ Iran, một cơ sở đào tạo kỹ thuật ở thủ đô, nơi từ lâu đã đào tạo các chuyên gia trong những lĩnh vực liên quan đến các ngành công nghiệp và quốc phòng của Iran.

Một video được quay hôm 28/3 cho thấy một trung tâm nghiên cứu của trường bị san phẳng thành đống đổ nát, gạch đá và mảnh vỡ vương vãi khắp khu vực. Một tòa nhà gần đó dường như đang bốc cháy.

Một video khác được đăng tải sau đó cho thấy những cột khói bốc lên từ đống đổ nát, các cửa sổ của những tòa nhà lân cận cũng bị vỡ.

Trường đại học này, được thành lập năm 1929 và là cơ sở đầu tiên của Iran chuyên đào tạo kỹ sư, cho biết các cuộc không kích của Mỹ và Israel đã gây thiệt hại nhưng không có thương vong. Nhà trường lên án vụ tấn công, gọi việc không kích các cơ sở học thuật là hành vi vi phạm luật pháp quốc tế.

Các cuộc tấn công đã làm dấy lên cảnh báo về đòn trả đũa của Iran, làm gián đoạn hoạt động giáo dục đại học tại Li Băng, Qatar và các quốc gia Vùng Vịnh khác.

“Các trường đại học thông thường là cơ sở hạ tầng dân sự, và việc tấn công trực tiếp vào các cơ sở này có thể cấu thành tội ác chiến tranh trừ khi chúng được sử dụng cho mục đích quân sự”, Janina Dill, giáo sư an ninh toàn cầu tại Đại học Oxford và đồng giám đốc Viện Đạo đức, Luật và Xung đột Vũ trang Oxford, cho biết.

“Việc lưu trữ vũ khí hoặc lên kế hoạch tấn công từ một tòa nhà của trường đại học có thể khiến cơ sở này trở thành mục tiêu quân sự hợp pháp, nhưng riêng hoạt động giáo dục hoặc nghiên cứu thường không đủ để biến tòa nhà thành mục tiêu quân sự”, chuyên gia nói thêm.

Quân đội Israel tuyên bố nhắm mục tiêu vào nơi mà họ mô tả là cơ sở hạ tầng quân sự tại một số trường đại học, bao gồm Đại học Imam Hossein có liên kết với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) Iran vào ngày 30/3 tại Tehran, cáo buộc các cơ sở này được sử dụng để phát triển vũ khí.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết các cuộc không kích của Israel đã khiến một số nhà khoa học hạt nhân Iran thiệt mạng, coi chiến dịch này là một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn nhằm làm suy yếu chương trình hạt nhân của Iran.

Phó ban phụ trách nghiên cứu của Đại học Tehran Manouchehr Moradi cho rằng các cuộc không kích đã vượt ra ngoài các mục tiêu quân sự. Ông kêu gọi cộng đồng học thuật quốc tế phản ứng, cho rằng họ có nghĩa vụ bảo vệ “sự độc lập về học thuật”.

Đại học Mỹ ở Beirut, Li Băng năm 2024 (Ảnh: Reuters).