Từ vụ hành hung nam sinh ở Hà Nội: Bị đánh, phòng vệ ra sao cho đúng luật?

Từ vụ việc nam sinh 19 tuổi bị hành hung dã man trên phố Nguyễn Khang (phường Yên Hòa, Hà Nội) tối 28/3, nhiều người đặt ra câu hỏi về việc trong trường hợp bị hành hung và buộc phải phản kháng để tự vệ, cần phản kháng ra sao để không vượt quá ranh giới giữa “phòng vệ chính đáng” và “vi phạm pháp luật”? 

Hai đối tượng bị công an bắt giữ (Ảnh: Đ.T.).

Giải đáp dưới góc độ pháp lý, luật sư Hoàng Trọng Giáp (Giám đốc Công ty Luật Hoàng Sa, Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho biết theo Điều 22 Bộ luật Hình sự 2015, phòng vệ chính đáng là hành vi của người vì bảo vệ quyền hoặc lợi ích chính đáng của mình mà chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm các lợi ích đó. Phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm.

Trong khi đó, vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng là hành vi chống trả rõ ràng quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi xâm hại. Người có hành vi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định.

Đối chiếu quy định trên, luật sư đánh giá để xác định chống trả như thế nào là phòng vệ chính đáng, trước tiên cần xác định tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi tấn công ra sao, có nguy cơ tác động như thế nào tới tài sản, sức khỏe, tính mạng người bị tấn công. 

Tiếp đó, đối với hành vi phản kháng, việc phản kháng cần đảm bảo các yếu tố cơ bản gồm bảo vệ quyền hoặc lợi ích chính đáng của bản thân, chống trả một cách cần thiết và phù hợp với tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội mà hành vi của đối thủ gây ra. 

“Trên thực tế, nếu đối phương thể hiện sự hung hăng, côn đồ và sẵn sàng sử dụng vũ lực, phương án tối ưu là hòa giải hoặc rời khỏi hiện trường, tránh leo thang xung đột. Trong trường hợp không thể bỏ chạy và buộc phải phản kháng, người bị tấn công có quyền dùng vũ lực để chống đỡ, khống chế nhưng phải đảm bảo chỉ nhằm mục đích phòng vệ, ngăn chặn hành vi vi phạm pháp luật của đối phương. 

Mọi hành vi phòng vệ vượt quá giới hạn, ví dụ như việc đã khống chế được đối thủ nhưng vẫn tiếp tục hành hung hay đối thủ đã dừng thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, thậm chí bỏ chạy nhưng người bị tấn công vẫn rượt đuổi nhằm trả thù… đều là vi phạm pháp luật và có thể dẫn tới những rủi ro về pháp lý không đáng có”, luật sư phân tích. 

Nam sinh bị đánh tới tấp sau khi đã ngã xuống đất (Ảnh cắt từ clip).