Sinh viên đánh thức linh hồn đá di sản, làm sống lại linh hồn Chăm pa

Vijaya Reborn là dự án truyền thông di sản do nhóm sinh viên khoa quản trị truyền thông đa phương tiện Trường ĐH FPT Quy Nhơn (Gia Lai) khởi xướng.

Làm sống lại di sản Chăm Pa

Dòng chảy lịch sử của kinh đô Chăm Pa đã để lại trên mảnh đất Bình Định (nay là Gia Lai) những cụm tháp Chăm xưa cùng hệ thống 13 bảo vật quốc gia đồ sộ. Nhưng khi nghiên cứu, tìm hiểu, nhóm sinh viên nhận thấy phần lớn người trẻ địa phương dù lớn lên dưới bóng tháp cổ nhưng lại cảm thấy di sản khó tiếp cận và mang nặng tính học thuật.

Bạn Trần Thùy Vân, trưởng nhóm, bảo rằng di sản kiến trúc Vijaya mang giá trị tinh thần vĩ đại, đại diện cho căn tính văn hóa của một vùng đất, không chỉ là những khối gạch đá vô tri. Từ đó, cả nhóm nảy ra ý tưởng đem giá trị di sản đến gần người trẻ bằng chính ngôn ngữ của thế hệ trẻ.

Sinh viên Dương Trần Nguyệt Trang kể tình yêu với di sản bắt nguồn từ những lần chạm tay vào những đường nét điêu khắc tinh xảo của bảo vật quốc gia. Họ nhận ra muốn bảo tồn di sản, trước hết phải làm cho di sản “sống” lại trong tâm thức người trẻ thông qua sự thấu hiểu và lòng trân trọng.

Để thực hiện dự án, nhóm sinh viên đã có nhiều chuyến đi thực địa các cụm tháp tại Bình Định cũ, tìm hiểu thêm tư liệu và kiến thức tại Bảo tàng Gia Lai. Dưới sự cố vấn chuyên môn của thạc sĩ lịch sử Nguyễn Thị Nhân, nhóm sinh viên đã chuyển hóa những dữ liệu khảo cổ học thành các nội dung đa giác quan.

Gạch đá ngàn năm “thở” nhịp hiện đại

Điểm nổi bật của dự án Vijaya Reborn không chỉ nằm ở công nghệ mà chính là tư duy đổi mới trong cách tiếp cận di sản của những người trẻ làm truyền thông. Thay vì để di sản kiến trúc “ngủ yên” trong bảo tàng hay các bài giảng hàn lâm, nhóm đã nỗ lực “chuyển ngữ” những giá trị ngàn năm sang ngôn ngữ đương đại.

Không dừng ở các nội dung đa nền tảng với những thử thách tương tác thu hút, các bạn tạo ra không gian triển lãm và workshop đầy tính tương tác. Tại đây Vijaya Reborn tạo ra một điểm chạm trực quan, nơi công chúng không còn đứng ngoài quan sát mà thực sự bước vào hành trình “nghe – nhìn – chạm”.

Đoàn Yến Nhi tiết lộ nhóm đã khéo léo đan cài các giải pháp truyền thông đa phương tiện để tối ưu hóa trải nghiệm của người trẻ khi tham gia triển lãm. Các bạn tận dụng phim về di sản với hình ảnh và âm nhạc được tinh chỉnh bởi trí tuệ nhân tạo (AI), cả hệ thống web 3D mô phỏng 13 bảo vật quốc gia cực kỳ sống động.

Những công cụ này đóng vai trò như “cây cầu” giúp xóa bỏ rào cản địa lý và sự khô khan của sử liệu, cho phép người tham gia khám phá từng đường nét điêu khắc tinh xảo chỉ qua một cú chạm. Điểm đặc biệt của sự tương tác là các buổi workshop nghệ thuật mà các bạn trẻ tự sáng tạo dựa trên cảm hứng di sản, biến việc bảo tồn trở thành một hành trình cá nhân đầy cảm xúc.

Chiến lược truyền thông, làm mới di sản trên mạng xã hội cũng được nhóm chú ý qua chuỗi nội dung trên TikTok, Instagram với những video “bắt trend”, bài đăng sáng tạo và các bộ hiệu ứng độc quyền. Nguyễn Thị Nhân tiết lộ tại triển lãm khách tham quan sẽ đi qua hành trình trải nghiệm: nghe kể về tám cụm tháp, chiêm ngưỡng 13 bảo vật quốc gia qua trò chơi “thị giác di sản”, trực tiếp tham gia workshop nghệ thuật. Cùng với đó, các bạn trẻ được tự tay kết hợp chân dung cá nhân với họa tiết Chăm Pa cổ để tạo ra những sản phẩm độc bản.

Kinh đô rực rỡ của vương quốc Chăm Pa

Kinh đô Vijaya (hay thành Đồ Bàn) là kinh đô của vương quốc Chăm Pa từ thế kỷ 11 – 15 tại vùng đất Bình Định (nay là Gia Lai). Nơi đây hiện hữu nhiều di tích kiến trúc Chăm đồ sộ và tinh xảo như tháp Dương Long, tháp Cánh Tiên, tháp Bánh Ít…

Năm 2024, cặp sư tử đá thành Đồ Bàn tại đây đã chính thức được công nhận là bảo vật quốc gia, nâng tổng số bảo vật tại khu vực này lên con số 13, minh chứng cho một nền văn hóa rực rỡ và có tầm ảnh hưởng lớn trong lịch sử.