Dấu hiệu cảnh báo biến chứng não ở trẻ mắc tay chân miệng

ThS.BS Phạm Đức Tuấn, Khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết trẻ mắc bệnh tay chân miệng có thể phục hồi sau 5-7 ngày nếu hệ miễn dịch đáp ứng tốt và được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, trẻ có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện khiến virus dễ xâm nhập và tấn công cơ thể qua hàng rào máu não.

Khi trẻ mắc tay chân miệng, nguy cơ virus tấn công trực tiếp vào hệ thần kinh trung ương, khiến bệnh có thể chuyển từ mức độ nhẹ sang biến chứng nặng chỉ trong vài giờ. Nếu trẻ nhỏ xuất hiện một trong những dấu hiệu dưới đây, cha mẹ cần đưa bé đến cơ sở y tế gần nhất.

Triệu chứng đầu tiên cảnh báo biến chứng là sốt cao liên tục trên 39 độ C và khó hạ sốt, không đáp ứng với thuốc hạ sốt thông thường. Bác sĩ Tuấn giải thích virus tay chân miệng gây ra phản ứng viêm, trung tâm điều nhiệt tại não bộ bị tác động khiến thuốc hạ sốt không hiệu quả hoặc chỉ giảm nhiệt trong thời gian ngắn. Đây là giai đoạn virus bắt đầu tấn công sâu vào cơ quan nội tạng. Nếu trẻ sốt cao quá 48 giờ hoặc sốt liên tục không giảm có nguy cơ xảy ra biến chứng viêm não, viêm màng não hoặc viêm cơ tim.

Triệu chứng thứ hai là giật mình, chới với, biểu hiện qua các cơn co thắt cơ ngắn, đột ngột xuất hiện ở tay và chân. Dấu hiệu báo động khi trẻ giật mình trên hai lần trong vòng 30 phút khi nằm yên hoặc bắt đầu vào giấc ngủ. Do virus gây kích thích trực tiếp lên nơron vận động và các nhân xám trung ương trong não. “Giật mình, chới với không đơn thuần là phản xạ tự nhiên của trẻ mà báo hiệu nguy cơ trẻ có thể có biến chứng viêm não”, bác sĩ Tuấn nói. Tần suất giật mình càng dày đặc, tổn thương hệ thần kinh trung ương càng nghiêm trọng.

Nhóm triệu chứng thứ ba phản ánh sự suy giảm chức năng điều khiển của não bộ và tình trạng tăng áp lực nội sọ. Trẻ có biểu hiện rối loạn tri giác rõ rệt như lừ đừ, ngủ gà, quấy khóc vô cớ hoặc đi loạng choạng (y học còn gọi là thất điều). Các nơron thần kinh bị virus tấn công làm mất khả năng phối hợp vận động và điều chỉnh hành vi.

Nôn ói thường xuyên cũng là triệu chứng cần can thiệp hồi sức cấp cứu. Khác với nôn trớ do tiêu hóa hoặc ăn quá no, nôn ói tăng vọt là hiện tượng thức ăn hoặc dịch dạ dày bị tống ra ngoài mạnh, đột ngột, không có dấu hiệu báo trước. Đây là tình trạng tăng áp lực nội sọ do viêm não hoặc viêm màng não. Triệu chứng thường đi kèm với biến đổi nhịp thở, mạch nhanh, run chi, phản ánh tình trạng nguy kịch đến hô hấp, tuần hoàn não.

Bệnh chân tay miệng ở trẻ nhỏ có 4 cấp độ. Trẻ có biến chứng thần kinh với dấu hiệu giật mình, sốt cao khó hạ, lừ đừ, đi loạng choạng cho thấy bệnh đã chuyển độ nặng. Biến chứng thần kinh thực vật nghiêm trọng với mạch nhanh (>170 lần/phút), vã mồ hôi, tăng huyết áp, nhịp thở nhanh bất thường ghi nhận độ 3. Sốc, phù phổi cấp, suy tim, suy hô hấp diện rộng cho thấy bệnh trẻ đã chuyển sang cấp độ 4.

Tháng 4 ghi nhận số ca tay chân miệng gia tăng do thời tiết chuyển mùa từ lạnh sang nóng. Sự thay đổi nhiệt độ và độ ẩm tạo điều kiện thuận lợi cho virus, đặc biệt là chủng Enterovirus 71 (EV71), phát tán và tồn tại trong môi trường, theo bác sĩ Tuấn.

Hoa Lê