Lãi suất chứng chỉ tiền gửi vọt lên gần 8%/năm, dòng tiền nhàn rỗi sẽ chảy về đâu?

Trong bối cảnh áp lực huy động vốn gia tăng, nhiều ngân hàng đẩy mạnh phát hành chứng chỉ tiền gửi với lãi suất cao vượt trội so với tiết kiệm truyền thống. Sự chênh lệch này đặt ra câu hỏi: Đây là tín hiệu của cuộc đua lãi suất mới, hay chỉ là chiến lược cơ cấu nguồn vốn có tính toán?

​Cuộc đua huy động hay chiến lược có chọn lọc?

​Vietcombank vừa triển khai chứng chỉ tiền gửi trực tuyến trên nền tảng VCB Digibank dành cho khách hàng cá nhân với lãi suất tối đa lên tới 7,9%/năm, cao hơn khoảng 2 điểm phần trăm so với lãi suất gửi tiết kiệm thông thường.

​Sản phẩm được phát hành với hai kỳ hạn 6 tháng (7,5%/năm) và 12 tháng (7,9%/năm), mệnh giá từ 100.000 đồng/chứng chỉ, giúp mở rộng khả năng tiếp cận cho nhà đầu tư.

​Dù không được tất toán trước hạn, song sản phẩm chứng chỉ tiền gửi vẫn đảm bảo tính linh hoạt khi khách hàng có thể bán lại cho Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS) trực tiếp trên ứng dụng. Đồng thời, tài sản này cũng có thể chuyển nhượng, cầm cố vay vốn hoặc sử dụng cho các mục đích hợp pháp khác.

Đáng chú ý, so với đợt phát hành cuối tháng 1, Vietcombank đã có sự điều chỉnh đáng kể về chính sách. Trước đó, ngân hàng này chỉ phát hành kỳ hạn 12 tháng với lãi suất cố định 6%/năm. Ở đợt mới này, không chỉ bổ sung thêm kỳ hạn 6 tháng, mà lãi suất kỳ hạn 12 tháng cũng được tăng mạnh thêm 1,9 điểm phần trăm, cho thấy xu hướng tăng sức hút huy động vốn ngay từ đầu năm.

​Cùng với mục tiêu tăng tốc huy động vốn, Nam A Bank đã sớm nhập cuộc với chương trình phát hành chứng chỉ tiền gửi bằng VND, quy mô 2.000 tỉ đồng, nhắm đến nhóm khách hàng cá nhân và tổ chức.

Theo đó, chứng chỉ tiền gửi tại ngân hàng này được áp dụng cho hai kỳ hạn 6 và 7 tháng với lãi suất lần lượt 7,85% và 7,95%/năm, thuộc nhóm cao trên thị trường. Lãi được chi trả định kỳ hằng tháng, chuyển trực tiếp vào tài khoản thanh toán, giúp duy trì dòng tiền đều đặn cho nhà đầu tư.

​Tuy nhiên, đổi lại mức lãi suất cao, tính thanh khoản bị giới hạn. Trong trường hợp tất toán trước hạn, khách hàng chỉ được hưởng lãi suất không kỳ hạn thấp nhất tại thời điểm thanh toán. Đồng thời phải hoàn trả phần lãi chênh lệch đã nhận và chịu phí xử lý hồ sơ 0,05% mệnh giá chứng chỉ tiền gửi.

​Được biết, sản phẩm có mệnh giá từ 10 triệu đồng nhưng yêu cầu số tiền đầu tư tối thiểu 500 triệu đồng, qua đó hướng đến phân khúc khách hàng có nguồn vốn lớn, ưu tiên tính chắc chắn hơn là linh hoạt.

​Tương tự, BVBank cũng gia nhập cuộc đua lãi suất khi triển khai chứng chỉ tiền gửi với mức sinh lời cao hơn rõ rệt so với tiền gửi tiết kiệm thông thường. Cụ thể, lãi suất áp dụng cho kỳ hạn 6 tháng lên tới 7,6%/năm và 15 tháng đạt 7,8%/năm, cao hơn khoảng 1 điểm phần trăm so với mặt bằng chung. Sản phẩm có mệnh giá tối thiểu từ 10 triệu đồng, góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận cho nhà đầu tư cá nhân trong bối cảnh các ngân hàng tăng tốc huy động vốn.

​Vậy việc các ngân hàng đua nhau phát hành chứng chỉ tiền gửi với mức lãi suất cao hơn lãi suất tiết kiệm thông thường liệu có tạo thêm áp lực đẩy mặt bằng huy động vốn đi lên?

​Trả lời câu hỏi này, chuyên gia tài chính TS Lê Bá Chí Nhân khẳng định: “Phát hành chứng chỉ tiền gửi phản ánh sự chuyển dịch thông minh trong cấu trúc huy động vốn của hệ thống ngân hàng. Hút tiền qua sản phẩm này thay vì nâng lãi suất tiết kiệm đại trà giúp ngân hàng kiểm soát chi phí vốn hiệu quả.

Thông thường, khi huy động cao thì cho vay cũng cao, song mức lãi suất cao của chứng chỉ tiền gửi thường được áp dụng cho một số khoản vay mục tiêu và kỳ hạn cụ thể, không làm mặt bằng huy động chung bị đẩy lên. Đây là chiến lược huy động có chọn lọc, rất phù hợp trong giai đoạn thanh khoản căng thẳng như hiện nay.

Hơn nữa, chứng chỉ tiền gửi là sản phẩm trung gian lý tưởng, nhờ lợi tức hấp dẫn, rủi ro gần như bằng không, lại có thể chuyển nhượng hoặc dùng làm tài sản đảm bảo để vay vốn. Điều này giúp giữ chân dòng tiền nhàn rỗi đang có dấu hiệu dịch chuyển sang vàng, chứng khoán hay bất động sản”.

Khi CASA và vốn ngoại trở thành điểm tựa

Nhìn lại mặt bằng lãi suất năm 2025, có thể thấy các kỳ hạn ngắn duy trì ở mức khá thấp với lãi suất cao nhất chỉ quanh 5,85%/năm cho kỳ hạn 6 tháng và khoảng 6,05%/năm cho kỳ hạn 12 tháng.

​Tuy nhiên hiện nay mặt bằng lãi suất đã có tăng rõ rệt, mức lãi 7%/năm cho kỳ hạn 6 tháng không còn là cá biệt. Thậm chí, một số ngân hàng cộng thêm các cơ chế ưu đãi, thưởng lãi suất, mức sinh lời thực nhận có thể lên đến 8,4%/năm.

​Diễn biến này cho thấy áp lực huy động vốn đang gia tăng, buộc các ngân hàng phải điều chỉnh chính sách lãi suất theo hướng cạnh tranh hơn, đặc biệt ở các kỳ hạn ngắn nhằm nhanh chóng cải thiện thanh khoản.

​Nhận định về lãi suất huy động tăng dần trong thời gian qua, ông Phạm Hồng Hải, Tổng giám đốc OCB cho rằng: “Mặt bằng lãi suất huy động hiện đã tiệm cận vùng cao và dư địa tăng thêm trong thời gian tới không còn nhiều. Theo đó, kỳ vọng chung là lãi suất sẽ dần ổn định, thay vì tiếp tục tăng như giai đoạn vừa qua”.

Trong bối cảnh này, vai trò điều tiết thanh khoản của Ngân hàng Nhà nước sẽ mang tính then chốt. Cơ quan điều hành được kỳ vọng tiếp tục chủ động, linh hoạt trong việc sử dụng các công cụ thị trường để giữ ổn định mặt bằng lãi suất. Thực tế, trên thị trường liên ngân hàng, các nhịp tăng mạnh thời gian gần đây chủ yếu mang tính thời điểm và nhanh chóng được điều chỉnh khi thanh khoản hệ thống được cân đối lại.

Ông Phạm Hồng Hải, Tổng giám đốc OCB

​Ở góc độ ngân hàng thương mại, áp lực chi phí vốn gia tăng cũng đặt ra yêu cầu tái cấu trúc nguồn huy động theo hướng bền vững hơn. Trong năm nay, OCB đặt mục tiêu nâng tỉ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) lên khoảng 15% tổng huy động. Đây là mục tiêu không dễ trong bối cảnh lãi suất đầu vào tăng và cạnh tranh huy động giữa các ngân hàng ngày càng rõ nét.

​”Tuy nhiên, ngân hàng nào cải thiện được CASA sẽ có lợi thế rõ rệt trong việc giảm chi phí vốn đầu vào, từ đó tạo dư địa để đưa ra mức lãi suất cho vay cạnh tranh hơn trên thị trường” – ông Hải nhấn mạnh.

​Trong khi các kênh huy động trong nước chịu áp lực chi phí và cạnh tranh ngày càng lớn, việc tìm kiếm nguồn vốn từ thị trường quốc tế đang được một số ngân hàng cân nhắc như một hướng đi bổ sung.

​Nói về định hướng này, ông Hải cho biết OCB đang xem xét các cơ hội huy động vốn từ nước ngoài nhằm đa dạng hóa nguồn vốn. Tuy nhiên, chi phí của kênh này không hề thấp nếu tính đầy đủ. Cụ thể, lãi suất vay bằng USD, cộng thêm chi phí hoán đổi (swap) để phòng ngừa rủi ro tỉ giá có thể đẩy tổng chi phí vốn lên quanh mức 9%/năm. Do đó, bài toán không chỉ dừng ở việc tiếp cận vốn mà là tối ưu hóa cơ cấu nguồn vốn để đảm bảo hiệu quả tổng thể.

​Đồng quan điểm, ông Huỳnh Duy Sang, Giám đốc Khối Thị trường tài chính ACB cho rằng việc tiếp cận vốn ngoại không dễ dàng, nó đòi hỏi các điều kiện khắt khe về xếp hạng tín nhiệm, năng lực quản trị và tuân thủ thông lệ quốc tế. Bên cạnh đó, dù lãi suất USD đã hạ nhiệt, chi phí bảo hiểm rủi ro tỉ giá vẫn ở mức cao khiến tổng chi phí vốn sau quy đổi có thể lên tới 8–9%/năm, chưa thực sự hấp dẫn.

​”Dù vậy, vốn quốc tế vẫn có những lợi thế nhất định như quy mô khoản vay lớn, kỳ hạn dài và đến từ các tổ chức tài chính uy tín, qua đó góp phần nâng cao vị thế và uy tín của ngân hàng trên thị trường. Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn là hiệu quả sử dụng vốn” – ông Hải nhấn mạnh.