Tối hậu thư của ông Trump giảm tác dụng

Cuối tuần qua Iran đã bác bỏ tối hậu thư mới nhất của ông Trump về việc mở lại eo biển Hormuz, tuyên bố rằng tuyến đường này chỉ được mở hoàn toàn khi Iran được bồi thường về những thiệt hại do cuộc chiến, trong bối cảnh Tehran tiếp tục tấn công các mục tiêu năng lượng tại các nước láng giềng vùng Vịnh.

Căng thẳng gia tăng

Trong việc lặp lại các đe dọa nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự của Iran, ông Trump đã sử dụng lời lẽ nặng nề trên mạng xã hội và nói với trang tin Axios rằng ông sẽ “cho nổ tung mọi thứ ở đó” nếu Iran không đồng ý thỏa thuận.

Ông lên kế hoạch họp báo lúc 13h ngày 6-4 (giờ Mỹ), đồng thời cũng đăng lên mạng xã hội thời hạn 20h tối 7-4 (giờ Mỹ), nhưng không nêu chi tiết.

“Thứ Ba (7-4) sẽ là ngày của nhà máy điện và ngày của cầu, gộp lại thành một, tại Iran. Sẽ không gì sánh bằng! Hãy mở cái eo biển chết tiệt đó đi, nếu không các người sẽ phải sống trong địa ngục. Cứ chờ xem!” – ông Trump viết những ngôn từ nặng nề trên nền tảng Truth Social ngày 5-4.

Báo Washington Post phân tích ngôn từ đe dọa mạnh mẽ của ông Trump càng làm nổi bật mức độ căng thẳng, trong lúc có ít dấu hiệu cho thấy Tehran và Washington sắp đạt được thỏa thuận nhằm mở lại tuyến hàng hải quan trọng mà Iran trên thực tế đã đóng cửa kể từ đầu xung đột.

Giá xăng đã tăng mạnh khi Iran hạn chế dòng chảy dầu mỏ qua eo biển Hormuz, làm gia tăng áp lực chính trị đối với ông Trump trong việc chấm dứt chiến dịch quân sự mà ông đã phát động.

Cảnh báo của ông Trump cũng gây thêm hoang mang cho các đồng minh sau một tuần đưa ra những thông điệp trái chiều về kế hoạch của ông đối với eo biển.

Tổng thống Trump từng kêu gọi các nước khác giúp mở lại Hormuz, nhưng gần đây lại ám chỉ rằng Mỹ không chịu trách nhiệm về việc mở lại tuyến đường này.

Trong cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi hôm 5-4, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov nói rằng Mỹ nên từ bỏ “ngôn từ mang tính tối hậu thư” đối với Iran để quay trở lại bàn đàm phán chấm dứt xung đột.

Trên thực tế, nếu quyết định tấn công Iran như tối hậu thư, ông Trump sẽ đối mặt với nhiều hệ lụy khôn lường.

Các chuyên gia quyền con người cảnh báo việc tấn công cơ sở hạ tầng dân sự sẽ vi phạm luật quốc tế. Lưới điện, cũng như cơ sở cấp nước và cầu cống, là những ví dụ điển hình về cơ sở hạ tầng “lưỡng dụng”, vì cả dân thường lẫn quân đội đều có thể sử dụng.

Dù luật quốc tế trong nhiều trường hợp hạn chế quân đội tấn công những địa điểm này, các chuyên gia lưu ý Mỹ ngày càng nhắm mục tiêu vào chúng kể từ Chiến tranh vùng Vịnh.

Ông Brian Finucane, cựu Cố vấn pháp lý của Bộ Ngoại giao Mỹ và hiện là Cố vấn cấp cao tại Tổ chức Khủng hoảng quốc tế (ICG) phân tích: “Lời đe dọa tấn công toàn bộ cầu hoặc nhà máy điện, hoặc tấn công mà không phân biệt giữa mục tiêu hợp pháp và không hợp pháp, sẽ là lời đe dọa thực hiện tội ác chiến tranh”.

Không dễ chấm dứt xung đột

Ngoài diễn biến chiến sự trên thực địa, Hãng tin Bloomberg cảnh báo giá dầu tăng mạnh và chi phí tăng vọt của các sản phẩm như nhiên liệu máy bay và dầu diesel có nguy cơ gây ra đợt lạm phát mới.

Trong một động thái mang tính biểu tượng, Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ và đối tác (OPEC+) đã tăng hạn ngạch sản lượng cho tháng 5, khi chiến sự gây khó khăn cho việc sản xuất và vận chuyển từ một số thành viên lớn nhất của tổ chức.

Tại Mỹ, giá xăng bán lẻ trung bình trên toàn quốc đã vượt 4 USD/gallon (1 gallon = 3,78 lít) lần đầu tiên kể từ năm 2022.

Các nhà phân tích cho rằng việc vượt qua ngưỡng tâm lý quan trọng này mang lại rủi ro chính trị cho chính quyền ông Trump và Đảng Cộng hòa khi người tiêu dùng ngày càng lo ngại về chi phí sinh hoạt trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Tuy nhiên, việc chấm dứt xung đột sẽ không dễ dàng. Cả Mỹ và Iran đều bác bỏ yêu cầu của nhau, trong khi Israel cho thấy rõ họ muốn tiếp tục gây thêm thiệt hại đối với năng lực quân sự của Tehran.

Ngay cả sau khi Israel và Mỹ ám sát các lãnh đạo cấp cao của Iran, những lãnh đạo còn lại của Tehran vẫn càng táo bạo hơn trong nỗ lực gây thêm tổn thất kinh tế, đẩy Tehran và Washington ngày càng xa nhau hơn trong các cuộc đàm phán.

Israel đánh giá Iran vẫn còn hơn 1.000 tên lửa có khả năng vươn tới nước này, trong khi kho vũ khí của nhóm Hezbollah tại Lebanon có tới khoảng 10.000 rocket tầm ngắn.

Hôm 5-4, Israel cho biết họ đã tấn công hơn 120 hệ thống phòng không và tên lửa ở miền Trung và miền Tây của Iran trong vòng 24 giờ.