Tiêm kích F-15 của Mỹ cùng loại với chiếc bị Iran bắn hạ (Ảnh: RT).
Mỹ tổn thất nặng về khí tài quân sự
Tính đến đầu tháng 4, Mỹ đã phải đối mặt với những tổn thất đáng kể về khí tài quân sự trong cuộc xung đột với Iran. Các báo cáo cho thấy, 3 máy bay F-15E Strike Eagle đã bị bắn rơi do hỏa lực đồng minh, và một chiếc F-15E khác tiếp tục bị bắn hạ trên bầu trời phía Tây Iran vào ngày 3/4.
Ngoài ra, 1 máy bay F-35 Lightning II, 1 A-10 Thunderbolt II, 1 E-3 Sentry AWACS, 17 UAV MQ-9 Reaper cũng đã bị phá hủy hoặc hư hại. Thiệt hại đối với các máy bay tiếp nhiên liệu trên không KC-135 càng làm tăng thêm chi phí cho chiến dịch quân sự của Mỹ tại Iran.
Phòng không Iran “hồi sinh”, liên tiếp bắn hạ máy bay Mỹ (Video: RT).
Ba trực thăng Sikorsky UH-60 Black Hawk cũng được cho là đã bị hư hại trong các nỗ lực tìm kiếm và cứu hộ phi công F-15, do bị hỏa lực của Iran tấn công. Một trực thăng của Các Tiểu vương quốc Ả rập Thống nhất (UAE) cũng đã rơi trong một nhiệm vụ chiến đấu, khiến 2 binh sĩ thiệt mạng.
Vào ngày 21/3, ít nhất 5 máy bay đậu tại các sân bay đã bị hư hại do các cuộc tấn công của Iran, trong đó có một chiếc Airbus A380 của Emirates và một chiếc Airbus A321 của Ả rập Xê út bị trúng đạn tại sân bay quốc tế Dubai.
Một vụ va chạm trên không đã cướp đi sinh mạng của 6 thành viên phi hành đoàn. Trong khi đó, một cuộc tấn công tên lửa của Iran vào căn cứ không quân Prince Sultan đã làm hư hại 6 máy bay tiếp nhiên liệu KC-135 khác. Iran cũng đã tấn công các radar mặt đất quan trọng của Mỹ liên kết với Hệ thống Phòng không THAAD, cùng các radar cảnh báo sớm khác.
Chiến lược của Tehran dường như là tạo ra một “cuộc chiến tranh tiêu hao” nhằm gây thiệt hại lớn cho Mỹ và các đồng minh, bất chấp ưu thế trên không của Washington.
Trong khi đó, Israel đã mất 18 UAV tốc độ chậm như Elbit Hermes 450/900 và IAI Eitan/Heron, cùng với 3 máy bay dân sự không xác định bị hư hại trên mặt đất.
Mỹ và Israel đã thực hiện hơn 10.000 chuyến bay chiến đấu kể từ khi xung đột bùng nổ. Điều đáng chú ý là việc Mỹ mất nhiều khí tài không quân hơn so với Israel.
Phòng không Iran “hồi sinh”
Không quân Iran đã bị vô hiệu hóa hoặc phá hủy trong các cuộc không kích ban đầu của Mỹ và Israel. Mặc dù một số lượng đáng kể hệ thống phòng không của Tehran cũng bị vô hiệu hóa, nhưng vẫn còn đủ để tấn công các mục tiêu của đối phương. Họ tuyên bố đã bắn trúng các máy bay F-35, 1 F-15, 1 A-10, 3 trực thăng và một số lượng lớn UAV MQ-9 trên không bằng hệ thống tên lửa đất đối không.
Tất cả mục tiêu khác của Mỹ đều bị tấn công trên mặt đất tại các căn cứ không quân ở các nước Vùng Vịnh.
Trước khả năng gây nhiễu radar mạnh mẽ của Mỹ và Israel, Iran chủ yếu sử dụng hệ thống tìm kiếm – theo dõi hồng ngoại (IRST) để bắt bám rồi sau đó khai hoả tên lửa tầm nhiệt tấn công và bắn hạ máy bay. Máy bay không người lái MQ-9 và Heron là các mục tiêu bay chậm, tốc độ dưới âm thanh, và do đó dễ bị tấn công hơn.
Việc máy bay tàng hình F-35 có thể bị theo dõi và tấn công cho thấy khả năng Iran sử dụng các radar giám sát 3D băng tần UHF di động tiên tiến được thiết kế đặc biệt để phát hiện máy bay tàng hình, có khả năng tàng hình thấp.
Tấn công hệ thống radar và thông tin liên lạc của Mỹ
Trong 4 ngày đầu tiên của cuộc chiến, Tehran đã tấn công hầu hết các căn cứ quân sự của Mỹ (hoặc các địa điểm mà máy bay của Lầu Năm Góc hoạt động) ở Vùng Vịnh.
Phân tích các đoạn video và hình ảnh vệ tinh cho thấy một số cuộc tấn công đã nhắm vào hệ thống radar và thông tin liên lạc. Cụ thể, tại căn cứ Al-Jufair ở Bahrain, 2 mái vòm radar đã bị UAV Shahed-2 của Iran phá hủy. Theo các nguồn tin báo chí của Mỹ, những mái vòm radar này chứa hệ thống thông tin liên lạc vệ tinh AN/GSC-52B SATCOM.
Tại UAE, một khu vực trong căn cứ Al Dhafra đã bị tấn công, nơi trước đây đặt một số ăng-ten vệ tinh. Đồng thời, vẫn chưa rõ liệu radar AN/TPY-2, một phần của hệ thống phòng thủ tên lửa THAAD ở Al Ruwais, có bị hư hại hay không.
Tại Kuwait, ngoài thiệt hại đối với một số công trình tại căn cứ Ali al Salem dường như có liên quan đến hệ thống SATCOM khi ít nhất 3 mái vòm radar tại Trại Arifjan đã bị phá hủy.
Ít nhất một cuộc tấn công cũng được ghi nhận tại căn cứ quân sự Prince Sultan của Ả rập Xê út tại khu vực căn cứ dường như được sử dụng cho liên lạc vệ tinh và nơi trước đây đã triển khai radar AN/TPY-2.
Radar cảnh báo sớm và chống tên lửa tầm xa AN/FPS-132 cố định mặt phẳng lớn đặt tại căn cứ của Mỹ ở Al Udeid, Qatar, dường như cũng đã bị tập kích. Các nguồn tin của Iran cũng cho biết một radar AN/TPY-2 khác tại căn cứ Muwaffaq Salti (Jordan) cũng bị đánh trúng nhưng không có bằng chứng nào để chứng minh điều này.
Hầu hết đòn đánh nhằm vào những radar có giá trị cao này, cũng như các máy bay tiếp nhiên liệu trên không và hệ thống cảnh báo sớm và kiểm soát trên không (AEW&C), đều được thực hiện bằng tên lửa đạn đạo hoặc UAV Shahed giá rẻ trị giá chỉ khoảng 50.000 USD.
Cách Mỹ và Israel phân chia nhiệm vụ khi tấn công Iran
Hai quốc gia đồng minh này đang tham gia vào một chiến dịch quân sự phối hợp, chung (Chiến dịch Epic Fury/Rising Lion). Việc phân công nhiệm vụ trong các cuộc không kích thường được tổ chức theo khu vực địa lý, loại mục tiêu và khả năng chiến lược.
Không quân Israel tập trung vào các mục tiêu ở miền Trung và miền Tây Iran, đặc biệt là nhắm vào các bệ phóng tên lửa đạn đạo và tài sản quân sự khác được sử dụng để tấn công Israel.
Israel cũng tập trung vào việc đánh phá các địa điểm của Iran, cơ sở hạ tầng dầu mỏ và những cơ sở liên quan đến hạt nhân, bao gồm các địa điểm ở Tehran và Karaj.
Không quân và hải quân Mỹ chủ yếu hoạt động chống lại các bệ phóng tên lửa và khí tài của Iran ở miền Nam, vốn đã được sử dụng để nhắm mục tiêu vào hàng loạt căn cứ của Washington trong khu vực Vùng Vịnh. Mỹ đã nhận trách nhiệm xoá sổ toàn bộ hải quân Iran và đã sử dụng máy bay ném bom tầm xa (B-2 và sau này là B-52, B-1) cho các cuộc tấn công hạng nặng.
Máy bay B-2 Mỹ xuất kích ném bom Iran dồn dập, Tehran trả đũa vào Israel (Video: RT).
Cả Mỹ và Israel đều đang tiến hành các cuộc tấn công dữ dội, liên tục nhằm vào cơ sở hạ tầng của Iran, bao gồm các khu công nghiệp, cảng và cầu. Chiến lược nhắm mục tiêu của chiến dịch là “phá hủy lực lượng hải quân và tên lửa đạn đạo của Iran” và ngăn chặn việc vũ khí hóa chương trình hạt nhân của nước này.
Chỉ riêng Israel đã báo cáo hơn 10.000 cuộc tấn công ở Iran và 1.100 ở Li Băng. Gần đây, mục tiêu đã mở rộng sang các cơ sở lưu trữ dầu, đơn vị nguyên liệu dược phẩm và một cây cầu quan trọng gần Tehran.
Israel đã có nhiều năm kinh nghiệm trong việc nhắm vào các mục tiêu trên mặt đất ở Iraq, Iran, Syria và Li Băng, cùng nhiều nơi khác. Không quân Israel đã tinh chỉnh chiến thuật để bảo vệ các mục tiêu của mình. Đây là một trong những lý do khiến họ không mất nhiều khí tài như Mỹ.
Hiện Washington cũng mất nhiều máy bay trên không hơn do thiếu sự phối hợp với các nước Vùng Vịnh, nơi đặt hầu hết các căn cứ của họ. Ngoài ra, hoạt động quân sự đã chuyển dịch về phía nam gần vịnh Hormuz, khi Iran bắt đầu tấn công các mục tiêu ở các quốc gia cho phép Washington đặt căn cứ.
Bảo vệ các mục tiêu trên mặt đất có sự khác biệt
Israel luôn trong tình trạng chiến tranh. Là một quốc gia nhỏ, họ luôn ý thức được việc bảo vệ các mục tiêu của mình dưới các công sự kiên cố. Một quốc gia với dân số ít ỏi lại có vô số hệ thống phòng không Iron Dome, cùng nhiều hệ thống khác như David’s Sling và Arrow.
Trong khi đó, Mỹ đã hiện diện trong khu vực với một hạm đội hải quân hùng mạnh. Washington có rất nhiều căn cứ không quân trên khắp Trung Đông. Các khí tài của Mỹ ở Jordan chủ yếu tập trung ở cơ sở hạ tầng quân sự trọng yếu, bao gồm căn cứ không quân Muwaffaq Salti. Washington dường như không lường trước được việc Tehran sẽ bắt đầu tấn công các nước Vùng Vịnh để trả đũa.
Nhiều radar và bệ phóng cỡ lớn của họ nằm ở những vị trí lộ thiên. Do đó, các tài sản này trở thành mục tiêu tương đối dễ bị tấn công.
Trong khi không quân và hải quân Mỹ thường xuyên tập trận với các nước thuộc Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC), bao gồm cả việc mô phỏng cuộc “giao tranh quy mô lớn”, thì hầu hết thành viên GCC hầu như không có kinh nghiệm chiến đấu. Rõ ràng là thiếu sự phối hợp giữa lực lượng vũ trang Mỹ và các đối tác GCC.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/vi-sao-my-mat-nhieu-may-bay-va-khi-tai-hon-israel-khi-doi-dau-voi-iran-20260406203001014.htm
