Từ 5 định hướng lớn của Thủ tướng: Yêu cầu đột phá để tăng trưởng 2 con số

Trong phát biểu nhậm chức trước Quốc hội chiều 7-4, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã nêu ra năm định hướng lớn mà Chính phủ sẽ tập trung ở nhiệm kỳ 2026-2031. Nhìn tổng thể có thể thấy trọng tâm của tân lãnh đạo Chính phủ là cam kết xây dựng một Chính phủ hiện đại, kiến tạo, phục vụ nhân dân, cắt giảm tối đa thủ tục hành chính, tháo gỡ dứt điểm các điểm nghẽn, nút thắt khơi thông và giải phóng mọi nguồn lực xã hội…

Trên tinh thần ấy, mỗi thành viên Chính phủ phải “nói đi đôi với làm”, điều hành bằng tư duy quản trị hiện đại, chủ động, linh hoạt trong mọi tình huống. Đặc biệt, ông nêu rõ mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân trên 10%/năm giai đoạn này là “mệnh lệnh phát triển”.

Bắt mạch thực tiễn, giới doanh nghiệp (DN) cùng chuyên gia kỳ vọng đây là “mệnh lệnh” cho cuộc đại phẫu thể chế nhằm xóa tư duy “xin-cho”; khơi thông logistics; tạo nền tảng pháp lý nuôi dưỡng các kỳ lân công nghệ…

Tăng trưởng 10% là mệnh lệnh vươn lên

Từ góc độ vĩ mô, TS Huỳnh Thanh Điền, chuyên gia kinh tế, khẳng định mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân trên 10%/năm là mệnh lệnh sống còn để thoát bẫy thu nhập trung bình.

Theo TS Điền, Việt Nam chỉ còn khoảng 5-10 năm để tận dụng thời cơ dân số vàng, nếu chần chừ nền kinh tế sẽ cạn kiệt động lực. Hơn nữa, việc Chính phủ phát đi thông điệp quyết liệt về tăng trưởng, kết hợp với lợi thế là bến đỗ an toàn trong bối cảnh dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ trở thành thỏi nam châm thu hút mạnh mẽ dòng vốn đầu tư.

Chính vì vậy, TS Điền cho rằng để đạt được mục tiêu đó thì cần nắn dòng nguồn lực và kiến tạo không gian kinh tế mới. Các DN buộc phải tái cơ cấu, đổi mới công nghệ để tăng năng suất và giá trị gia tăng. Nhà nước phải có cơ chế nắn dòng chảy vào sản xuất, thông qua quy hoạch và liên kết vùng để đánh thức các dư địa như kinh tế ban đêm, kinh tế ngầm, kinh tế tầm thấp và kinh tế biển…

Mặt khác, chuỗi cung ứng giữa khối ngoại (FDI) và khối nội cần có sự cộng hưởng. Theo ông, hiện nay khối FDI xuất khẩu rất mạnh nhưng cũng nhập khẩu lượng lớn linh kiện và đây chính là dư địa khổng lồ cần được khai thác. “Chính phủ cần có các chính sách bệ đỡ như hỗ trợ tài chính, cấp bù lãi suất… để tiếp sức cho DN nội đầu tư công nghệ, sản xuất linh kiện cung ứng cho khối FDI” – TS Điền nói và nhấn mạnh khi tháo gỡ được rủi ro đầu tư, DN nội sẽ mạnh dạn tham gia, giúp thặng dư thương mại và quy mô nền kinh tế tăng vọt.

Đặc biệt, theo vị chuyên gia là phải xóa bỏ triệt để tư duy “xin-cho”, chuyển sang “hậu kiểm” thực chất. “Phải chấm dứt tình trạng DN mất hàng năm trời đi xin giấy phép xây dựng, môi trường” – ông nói và nhìn nhận khi mọi quyết định hành chính được dựa trên nền tảng dữ liệu số thống nhất, cán bộ có cơ sở pháp lý vững chắc thì sẽ xóa bỏ được tâm lý đùn đẩy, sợ sai.

Cần cơ chế sòng phẳng và luồng xanh cho logistics

Dưới góc độ doanh nhân đồng hành cùng khối DN vừa và nhỏ (SMEs), ông Vũ Đăng Khuê, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tập đoàn BGroup kiêm Chủ tịch Hội DN nhỏ và vừa Bình Dương (Hiệp hội DN nhỏ và vừa Việt Nam), đánh giá cao những định hướng lớn của Thủ tướng Lê Minh Hưng. Việc kiên định với tư duy “Chính phủ kiến tạo” – chuyển đổi mạnh mẽ từ “hành chính quản lý” sang “hành chính phục vụ” và dẫn dắt phát triển là điểm then chốt để tạo ra bước bứt phá lịch sử cho kinh tế đất nước.

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10%/năm, ông Khuê cho rằng cần tập trung vào ba trọng tâm. Theo đó, cải cách thể chế phải đi vào thực chất, quyết liệt đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ cho SMEs – lực lượng nền tảng của nền kinh tế nhưng đang bị nhiều rào cản nhất.

Thứ hai, tái cấu trúc bộ máy phải gắn liền với việc đo lường hiệu quả bằng kết quả đầu ra cụ thể chứ không chỉ dừng ở sự tinh gọn mang tính hình thức. Trọng tâm thứ ba là thúc đẩy hệ sinh thái DN nội địa thông qua đào tạo quản trị, chuyển đổi số và kết nối thị trường để DN Việt thực sự lớn mạnh.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Đình Tùng, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Vina T&T kiêm Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam, kỳ vọng ngoại giao kinh tế sẽ trở thành “cánh tay nối dài” bảo vệ thương hiệu nông sản Việt.

Là người gắn bó mật thiết giữa đồng ruộng và thị trường quốc tế, ông Tùng đặt niềm tin lớn vào những cam kết của Thủ tướng Lê Minh Hưng, đặc biệt là định hướng về ngoại giao kinh tế và công nghệ.

Ông Tùng đề xuất ba thay đổi đột phá cho vấn đề này. Thứ nhất, chủ động kết nối sâu, đưa DN nội địa tiếp cận trực tiếp các hệ thống phân phối lớn (Retail Chains) thay vì qua trung gian nhỏ lẻ. Thứ hai, thiết lập hệ thống cảnh báo sớm về các thay đổi tiêu chuẩn kỹ thuật, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật để vùng trồng điều chỉnh kịp thời. Thứ ba và cũng quan trọng nhất là hỗ trợ pháp lý để bảo vệ thương hiệu nông sản Việt, tránh bị “đánh cắp” tên tuổi trên thị trường quốc tế.

Đặc biệt, nhắc lại yêu cầu “nói đi đôi với làm” của Thủ tướng, ông Tùng nhìn nhận đây là liều thuốc cho “căn bệnh” chi phí logistics cao – nút thắt đang làm giảm sức cạnh tranh của nông sản Việt.

5 định hướng lớn trọng tâm của Chính phủ

– Xây dựng một Chính phủ hiện đại, kiến tạo và phục vụ nhân dân.

– Quyết tâm, nỗ lực cao nhất điều hành nền kinh tế đạt tốc độ tăng trưởng cao và bền vững.

– Vận hành hiệu quả tổ chức bộ máy theo mô hình mới.

– Xây dựng một Chính phủ đoàn kết, phối hợp và đồng hành.

– Xây dựng một Chính phủ liêm chính, kỷ luật, bản lĩnh và trách nhiệm.

Vị doanh nhân kiến nghị quy trình kiểm dịch và hải quan sẽ được số hóa 100% nhằm loại bỏ chi phí “không tên” và rút ngắn thời gian thông quan. Cùng với đó, quy hoạch các trung tâm logistics nông sản và hệ thống kho lạnh quy mô lớn ngay tại các vùng nguyên liệu trọng điểm như ĐBSCL.

Cuối cùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam kỳ vọng việc kiểm tra chuyên ngành sẽ được đồng bộ hóa. Việc này theo ông sẽ góp phần chấm dứt tình trạng một mặt hàng chịu sự kiểm tra chồng chéo từ nhiều bộ, ngành, gây lãng phí nguồn lực.

“Với tư duy kiến tạo, tôi mong Chính phủ sẽ giúp nông sản Việt thoát ly danh xưng xuất khẩu “thô” để hiện diện kiêu hãnh trên bản đồ giá trị toàn cầu bằng chính trí tuệ và công nghệ của người Việt” – ông Tùng chia sẻ.

Xóa bỏ “cát cứ” dữ liệu để bứt phá

Bên cạnh cải cách hành chính và vĩ mô, các chuyên gia cũng nhìn nhận chìa khóa để hiện thực hóa tầm nhìn của Chính phủ về mục tiêu tăng trưởng chính là chuyển đổi số.

TS Trần Quý, Viện trưởng Viện Phát triển kinh tế số Việt Nam, nhận định mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10% đòi hỏi kinh tế số phải trở thành hạt nhân bứt phá. Dù vậy, thực tế kinh tế số Việt Nam đang phát triển lệch pha khi bùng nổ ở phần ngọn (thương mại điện tử) nhưng lại thiếu năng lực tự chủ công nghệ lõi, điển hình là công nghiệp bán dẫn. Dữ liệu quốc gia vẫn còn rời rạc, chưa đạt chuẩn đúng, đủ, sạch, sống, cộng thêm việc chưa có một không gian pháp lý (sandbox) đã làm kìm hãm các mô hình kinh doanh đột phá, “chảy máu” dòng vốn startup.

Để xoay chuyển, TS Trần Quý cho rằng cần luật hóa dữ liệu như một tư liệu sản xuất chính nhằm thiết lập thị trường giao dịch minh bạch, đồng thời dịch chuyển triết lý từ “quản lý phòng thủ” sang “quản lý thích ứng”.

“Việc thiết lập vùng an toàn pháp lý cho các công nghệ mũi nhọn như AI, bán dẫn hay tài sản mã hóa là điều kiện tiên quyết để nuôi dưỡng các kỳ lân công nghệ” – ông nói.

TS Trần Quý cũng nhấn mạnh rào cản lớn nhất của kỷ nguyên số nằm ở tư duy cát cứ. “Nghị định 278/2025 về kết nối, chia sẻ dữ liệu là “thanh gươm” pháp lý sắc bén để bắt buộc các cơ quan chia sẻ thông tin” – theo ông Quý.

Để giải quyết, theo TS Quý, cần chỉ số hóa trách nhiệm giải trình dữ liệu. Chất lượng chia sẻ dữ liệu phải được hệ thống tự động đo lường, luật hóa thành tiêu chí KPI then chốt để đánh giá năng lực của người đứng đầu cơ quan quản lý.

Bên cạnh đó, kiên quyết không cấp vốn cho các dự án xây dựng phần mềm nếu không chứng minh được việc tái sử dụng dữ liệu chủ quốc gia. “Đây là biện pháp kinh tế nhằm triệt tiêu các ốc đảo thông tin trùng lặp” – ông Quý đánh giá.

Cuối cùng, Viện trưởng Viện Phát triển kinh tế số Việt Nam khẳng định cần ứng dụng AI để hệ thống tự động nhận diện các sự kiện pháp lý trong vòng đời DN. Khi đó, hệ thống sẽ tự động liên thông hoàn tất các giấy phép liên quan, giúp chi phí tuân thủ tiến dần về mức “bằng 0”.

“Khi và chỉ khi dữ liệu bị ép phải chảy xuyên suốt hệ thống, Chính phủ số mới thực sự trở thành bệ phóng vô hình đưa DN vươn tầm” – TS Trần Quý đúc kết.

Ý KIẾN

Ông PHẠM BÌNH AN, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM (HIDS):

Thay đổi triệt để tư duy quản trị địa phương

Về mặt thể chế, để phát huy trọn vẹn tiềm năng của một siêu đô thị như TP.HCM, chúng ta không thể tiếp tục “cơi nới” khung khổ hiện hành hay chỉ thay bằng một “chiếc áo cơ chế” rộng hơn mà cần thay đổi triệt để tư duy về quản trị địa phương.

Đầu tiên, phân cấp phải đi vào thực chất. Trung ương cần xác định rõ và giao hẳn thẩm quyền cho địa phương tự quyết, tự chịu trách nhiệm đối với các vấn đề không thuộc tầm quốc gia; xóa bỏ hoàn toàn cơ chế “xin-cho”. Tất nhiên, sự chủ động này phải đặt dưới nguyên tắc công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình, có sự giám sát của người dân và cơ chế hậu kiểm nghiêm ngặt.

Đặc biệt, những nguyên tắc quản lý một đô thị đặc biệt phải được thiết kế có hệ thống thành một dự thảo văn bản luật chứ không thể chỉ dừng lại ở cấp nghị định hay nghị quyết của Chính phủ.

Phân quyền phải đi liền với nguồn lực, trong đó địa phương được chủ động hơn về tài chính. Bên cạnh tỉ lệ phân chia ngân sách, cần tính toán đến các khoản thu đặc thù của đô thị lớn (phí, lệ phí); nguồn thu từ các lĩnh vực phát triển mới như kinh tế xanh mà điển hình là tín chỉ carbon và các nguồn huy động xã hội hóa, hợp tác công tư (PPP). Ngoài ra, quy định về các khoản chi cho phát triển cũng cần được mở rộng và thông thoáng hơn…

—–

Ông VŨ ĐĂNG KHUÊ, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tập đoàn BGroup:

Cần cơ chế chia sẻ rủi ro, công bằng để khối tư nhân bứt phá

Để các dự án hợp tác công tư (PPP) thực sự hút vốn, tôi cho rằng cần thiết kế một cơ chế “chia sẻ rủi ro – hài hòa lợi ích” rành mạch.

Nhà nước tập trung làm tốt vai trò quy hoạch, giải phóng mặt bằng và bảo đảm cam kết pháp lý dài hạn; phần còn lại để DN phát huy năng lực tài chính, công nghệ và quản trị. Đặc biệt, cơ chế đấu thầu phải được minh bạch hóa, chuẩn hóa tiêu chí đánh giá năng lực thực chất”.

Việc cam kết xây dựng Chính phủ liêm chính và siết chặt kỷ cương được kỳ vọng sẽ thiết lập một “luật chơi” công bằng cho thị trường bất động sản và xây dựng. Khi các rào cản tiêu cực và “chi phí không chính thức” được triệt tiêu, DN làm ăn chân chính sẽ cạnh tranh sòng phẳng bằng năng lực thật về chất lượng, tiến độ và uy tín, đóng góp cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế.