An sinh xã hội – ‘điểm tựa’ vững chắc cho hàng triệu người dân

Lấy con người làm trung tâm của phát triển

Nâng cao phúc lợi xã hội, bảo đảm an sinh xã hội, đáp ứng các nhu cầu cơ bản, thiết yếu của người dân là quan điểm xuyên suốt của Đảng, được khẳng định rõ trong Văn kiện Đại hội XIII. Trong nhiệm kỳ 2021 – 2025, với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, chính sách an sinh xã hội ngày càng được hoàn thiện, trở thành điểm sáng nổi bật trong bức tranh phát triển kinh tế – xã hội của đất nước.

Một trong những thành tựu quan trọng hàng đầu là công tác giảm nghèo bền vững, được triển khai sâu rộng theo tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau”. Đời sống người nghèo từng bước được cải thiện, đặc biệt tại các vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo. Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều trên cả nước đã giảm mạnh từ 4,4% năm 2021 xuống còn khoảng 1,3% năm 2025. Việt Nam đã hoàn thành trước hạn Mục tiêu thiên niên kỷ của LHQ, được quốc tế ghi nhận là điểm sáng về giảm nghèo bền vững.

Cùng đó, nhiều địa phương đã thoát khỏi tình trạng đặc biệt khó khăn, với 19 xã và 3 huyện chính thức ra khỏi danh sách nghèo. Cơ sở hạ tầng thiết yếu tại các vùng khó khăn được cải thiện rõ rệt với gần 5.000 công trình được đầu tư, trong đó có khoảng 1.000 công trình phục vụ trực tiếp cho giáo dục và y tế.

Đặc biệt, phong trào thi đua “Cả nước chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát” đã tạo nên dấu ấn sâu đậm. Chỉ trong 1 năm 4 tháng sau khi phát động, đến tháng 9.2025, cả nước đã hoàn thành xóa 334.234 căn nhà tạm, nhà dột nát, về đích sớm hơn 5 năm 4 tháng so với mục tiêu Nghị quyết số 42 của T.Ư và sớm hơn 4 tháng so với mục tiêu đề ra khi phát động phong trào.

Phát biểu tại lễ tổng kết phong trào, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh đây là những “công trình quốc gia đặc biệt”, thể hiện ý Đảng, lòng dân, tình dân tộc – nghĩa đồng bào, mang ý nghĩa chính trị, xã hội và nhân văn sâu sắc. “Đây là một kỳ tích trong công cuộc giảm nghèo bền vững, góp phần củng cố nền tảng phát triển công bằng, tiến bộ và bền vững của đất nước trong giai đoạn mới”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Trong nhiệm kỳ qua, chính sách an sinh xã hội đã có bước chuyển quan trọng từ “bảo đảm và ổn định” sang “ổn định và phát triển”. Số người được hưởng trợ giúp xã hội thường xuyên tiếp tục được mở rộng, đạt trên 3,5 triệu người vào năm 2025, trong đó khoảng 55% là người cao tuổi. Các nhóm yếu thế, người có hoàn cảnh khó khăn ngày càng được quan tâm, hỗ trợ kịp thời và hiệu quả hơn.

Công tác chăm sóc, phát huy vai trò người cao tuổi tiếp tục được chú trọng. Số người cao tuổi có lương hưu hoặc trợ cấp xã hội hằng tháng tăng lên đáng kể; trên 95% người cao tuổi được cấp thẻ bảo hiểm y tế (BHYT), được khám, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe thường xuyên.

Hệ thống y tế và chăm sóc sức khỏe nhân dân có bước phát triển tích cực, chất lượng dịch vụ từng bước được nâng cao. Việt Nam kiểm soát tốt các loại dịch bệnh, làm chủ nhiều công nghệ và kỹ thuật y học tiên tiến. Tỷ lệ bao phủ BHYT tăng từ 90,9% năm 2020 lên 95,2% năm 2025 – một con số ấn tượng so với nhiều quốc gia có mức thu nhập trung bình. Tuổi thọ trung bình của người dân năm 2025 đạt khoảng 74,8 năm, số năm sống khỏe ước đạt 67 năm.

Củng cố niềm tin của nhân dân

Theo TS Bùi Sỹ Lợi, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Xã hội của Quốc hội, một thành tựu đặc biệt quan trọng trong nhiệm kỳ vừa qua là việc xử lý, hỗ trợ người dân vượt qua đại dịch Covid-19. Với quy mô ngân sách lớn chưa từng có, hàng loạt chính sách hỗ trợ đã được ban hành kịp thời. Cạnh đó, hệ thống pháp luật về an sinh xã hội như luật BHXH, luật BHYT và các nghị quyết của Quốc hội liên quan đến đời sống nhân dân được điều chỉnh căn bản, đồng bộ hơn. Tỷ trọng chi ngân sách cho an sinh xã hội ngày càng tăng.

Các chuyên gia cho rằng những chính sách an sinh xã hội trong nhiệm kỳ qua đã góp phần quan trọng nâng cao niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước. TS Bùi Sỹ Lợi chia sẻ: “Điều quan trọng nhất là niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng về các chính sách an sinh xã hội, giúp đời sống nhân dân sau dịch bệnh, lũ lụt, khó khăn trở lại nhanh chóng hơn so với các nhiệm kỳ khác. Có thể nói, niềm tin của người dân đối với chính sách an sinh xã hội được nâng lên. Người dân cảm thấy Nhà nước chăm lo cho người dân rất nhiều. Đây là cố gắng, nỗ lực lớn của Đảng, Chính phủ trong khi chúng ta còn nhiều khó khăn”.

Đồng quan điểm, GS Giang Thanh Long (ĐH Kinh tế quốc dân) nhận định đại dịch Covid-19 chính là “phép thử” đối với hệ thống an sinh xã hội Việt Nam. Qua thử thách đó, nhiều điểm mạnh được khẳng định, đồng thời những hạn chế cũng được nhận diện để kịp thời điều chỉnh bằng các nghị quyết, chính sách mới. Việc hạ độ tuổi hưởng trợ cấp xã hội từ 80 xuống 75 tuổi, với mức hỗ trợ 500.000 đồng/tháng, dù không lớn về vật chất nhưng có ý nghĩa tinh thần sâu sắc, nhất là với người cao tuổi ở khu vực nông thôn, miền núi.

“Khi chúng tôi hỏi người dân về thay đổi chính sách an sinh xã hội, nhiều người rất hào hứng, đặc biệt là người cao tuổi, họ cảm nhận được Đảng, Nhà nước quan tâm, động viên, khích lệ. Những thay đổi lớn của an sinh xã hội trong nhiệm kỳ qua tạo ra nền tảng bao quát hơn trong phúc lợi của người dân. Hy vọng thời gian tới, các nghị quyết của Đảng, Nhà nước sẽ tiếp tục thay đổi mang “điểm tựa” vững chắc cho người dân”, GS Long bày tỏ.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, sự tiến bộ, công bằng xã hội phải bắt đầu từ các chính sách. Do đó, trong giai đoạn tới, an sinh xã hội vẫn cần tiếp tục được củng cố để trở thành nền tảng vững chắc, giống như bước đệm, “bệ đỡ” cho người dân. “Nhà nước hỗ trợ người dân bằng các biện pháp tạo sinh kế hỗ trợ người dân vay vốn, hỗ trợ nhà ở xã hội, có nguồn kinh doanh sản xuất, hỗ trợ đất… Chính sách an sinh xã hội phải tạo ra động lực xã hội để mọi người dân tự vươn lên, tự “cứu mình” mà không cần “chi viện” của nhà nước. Khi mỗi người đều thích ứng, xã hội vươn lên và đất nước sẽ bền vững”, TS Bùi Sỹ Lợi góp ý.

Về dài hạn, theo GS Giang Thanh Long, Việt Nam đang hòa nhập mạnh với khu vực và thế giới, hiện có lực lượng lớn lao động trẻ tham gia vào các công đoạn sản xuất, xuất nhập khẩu. “Các chính sách an sinh xã hội cần gắn với phát triển thị trường lao động bền vững, đào tạo lại và nâng cao kỹ năng cho người lao động trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo; đồng thời Việt Nam cần từng bước xây dựng hệ thống chăm sóc dài hạn cho xã hội già hóa, hướng tới một nền chính sách xã hội toàn diện, hiện đại và nhân văn”, ông Long nói.