Bắc Ninh sẽ thí điểm 3 khu công nghiệp sinh thái, hướng tới net-zero carbon

Ngày 14-1 tại phường Kinh Bắc (Bắc Ninh), Bộ Tài chính phối hợp với Đối tác chuyển dịch năng lượng Đông Nam Á (ETP) thuộc Văn phòng Dịch vụ dự án của Liên hợp quốc (UNOPS) tổ chức hội thảo Chiến lược phát triển năng lượng sạch và khung đầu tư cho các khu công nghiệp cấp tỉnh.

Thí điểm khu công nghiệp xanh

Ông Nguyễn Văn Quý – Phó trưởng Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh Bắc Ninh – cho hay tỉnh được ví như “thủ phủ công nghiệp” của miền Bắc, giữ vai trò trung tâm sản xuất điện tử, linh kiện và bán dẫn của cả nước.

Giá trị sản xuất công nghiệp của tỉnh thường xuyên nằm trong nhóm dẫn đầu, xuất khẩu đóng góp tỉ trọng lớn vào kim ngạch xuất khẩu quốc gia, đặc biệt với mặt hàng điện thoại và linh kiện điện tử.

Năm 2025, giá trị sản xuất công nghiệp của các doanh nghiệp trong khu công nghiệp chiếm khoảng 80% toàn tỉnh, ước đạt 2,05 triệu tỉ đồng. Kim ngạch xuất khẩu hơn 93 tỉ USD, tương đương 19,6% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước.

Theo ông Quý, Bắc Ninh đang chuyển hướng sang phát triển bền vững bằng chiến lược “xanh hóa” các khu công nghiệp. Dự kiến có ít nhất 3 khu công nghiệp gồm VSIP Bắc Ninh, Yên Phong mở rộng và Yên Phong II sẽ thí điểm khu công nghiệp sinh thái.

Lộ trình phát triển được chia thành 3 giai đoạn: khu công nghiệp sinh thái, khu công nghiệp trung hòa carbon và tiến tới khu công nghiệp net-zero carbon. Ngoài kinh nghiệm thực tế, Bắc Ninh sẽ lấy ý kiến các chủ đầu tư hạ tầng, doanh nghiệp FDI lớn để điều chỉnh các chỉ số đánh giá, từ đó nhân rộng mô hình.

Cạnh đó, cách thức giám sát chuyển từ “hậu kiểm” sang “phòng ngừa”, ví dụ qua lắp cảm biến thông minh đo nước thải, bụi, điện năng tiêu thụ hoặc số hóa các điểm xả thải, kho chứa nguy hại trên bản đồ vệ tinh. Thủ tục môi trường được số hóa toàn diện, tăng minh bạch và hiệu quả giám sát.

Đặc biệt, hỗ trợ tài chính xanh được xem là “đòn bẩy” chuyển các khu công nghiệp truyền thống sang mô hình sinh thái qua kiến nghị xây dựng quỹ hỗ trợ, kết nối nguồn vốn vay ưu đãi cho doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư công nghệ sạch…

Nhiều thách thức về năng lượng

Còn TS Nguyễn Ngọc Thủy – đại diện UNOPS – cho hay do công nghiệp là trụ cột nên các chính sách tại Việt Nam đã có khung đầy đủ, lợi thế thu hút FDI như ưu đãi đầu tư – hạ tầng qua ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, hải quan, hạ tầng; môi trường kinh doanh như đơn giản thủ tục, đối xử bình đẳng trong khối FDI.

Tuy vậy bà Thủy đánh giá vẫn còn khoảng trống chính sách trong quản lý năng lượng, nước hoặc chính sách kỹ thuật về khu công nghiệp sinh thái.

Tại hội thảo, ông Lê Tuấn Anh – Phó vụ trưởng Vụ Tài chính – Kinh tế ngành (Bộ Tài chính) – nhấn mạnh các khu công nghiệp không chỉ là động lực tăng trưởng kinh tế mà còn là không gian thúc đẩy sử dụng năng lượng hiệu quả, giảm phát thải, thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao.

Song quá trình phát triển năng lượng sạch trong các khu công nghiệp còn đối mặt nhiều thách thức, như đồng bộ quy hoạch năng lượng và quy hoạch phát triển khu công nghiệp, hoàn thiện khung chính sách, cơ chế huy động phân bổ nguồn lực tài chính, đặc biệt là nguồn vốn từ khu vực tư nhân.

Từ các ý kiến ở hội thảo, Bộ Tài chính và cơ quan liên quan sẽ nghiên cứu, hoàn thiện chính sách tài chính, tạo môi trường đầu tư minh bạch, ổn định, hấp dẫn cho phát triển năng lượng sạch.